Pháp luật về kinh tế, Pháp lý quốc tế
TÌNH HUỐNG SỐ 470: THIẾU SỰ LIÊN KẾT VỚI CÁC CƠ QUAN THƯƠNG VỤ VIỆT NAM TẠI NƯỚC NGOÀI – DOANH NGHIỆP CÓ THỂ MẤT CƠ HỘI?
Th9
TÌNH HUỐNG SỐ 470: THIẾU SỰ LIÊN KẾT VỚI CÁC CƠ QUAN THƯƠNG VỤ VIỆT NAM TẠI NƯỚC NGOÀI – DOANH NGHIỆP CÓ THỂ MẤT CƠ HỘI?
Trong thương mại quốc tế, việc không chủ động kết nối với hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài có thể khiến doanh nghiệp bỏ lỡ những cơ hội nào? Và doanh nghiệp cần xây dựng sự kết nối như thế nào để biến quan hệ thành giá trị kinh doanh thực tế?
Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.
I. TÓM TẮT TÌNH HUỐNG THỰC TẾ
Công ty Việt An là doanh nghiệp Việt Nam chuyên xuất khẩu nông sản chế biến. Sau khi nhận thấy nhu cầu tăng cao tại một thị trường châu Âu, doanh nghiệp quyết định tự tìm kiếm khách hàng thông qua internet, hội chợ và các nền tảng thương mại điện tử quốc tế.
Do chưa có kinh nghiệm tại thị trường này, Việt An gặp nhiều khó khăn trong việc xác minh đối tác, cập nhật yêu cầu nhập khẩu và tiếp cận các nhà phân phối lớn. Trong khi đó, doanh nghiệp hầu như không chủ động liên hệ với Thương vụ Việt Nam tại địa bàn, cũng không tham gia các chương trình kết nối do cơ quan xúc tiến thương mại và hệ thống Thương vụ tổ chức.
Sau một thời gian, một nhà nhập khẩu lớn tại địa phương tìm kiếm nguồn hàng Việt Nam nhưng Việt An không biết thông tin. Cùng thời điểm đó, một doanh nghiệp Việt Nam khác thông qua hoạt động kết nối với Thương vụ đã tiếp cận được nhà nhập khẩu này và ký hợp đồng dài hạn.
Việt An sau đó mới nhận ra rằng mình không thiếu năng lực sản xuất, nhưng lại thiếu mạng lưới kết nối để biến năng lực đó thành cơ hội thương mại.
II. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC”
- Sự kết nối không phải hoạt động “phụ”, mà là một phần của xúc tiến thương mại
Trong hoạt động ngoại thương, doanh nghiệp không chỉ cần sản xuất được hàng hóa mà còn phải tìm kiếm thị trường, tiếp cận khách hàng, cập nhật thông tin và xây dựng quan hệ với các đối tác.
Hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài được Bộ Công Thương xác định là một kênh quan trọng hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trường quốc tế, kết nối giao thương và phát triển xuất khẩu. Năm 2026, Bộ Công Thương tiếp tục nhấn mạnh việc phát huy vai trò của hệ thống Thương vụ để hỗ trợ doanh nghiệp phát triển thị trường và thúc đẩy xuất khẩu.
Đáng chú ý, các hoạt động xúc tiến thương mại hiện không chỉ dừng ở hội chợ mà còn bao gồm cung cấp thông tin thị trường, kết nối doanh nghiệp, xúc tiến thương mại trên môi trường số, xây dựng thương hiệu và hỗ trợ phát triển thị trường theo chương trình xúc tiến thương mại phát triển ngoại thương.
Vì vậy, doanh nghiệp bỏ qua mạng lưới này có thể tự làm mất đi một kênh thông tin và kết nối có giá trị.
- Thương vụ có thể giúp doanh nghiệp nhìn thấy thị trường trước khi doanh nghiệp tự nhìn thấy
Một doanh nghiệp lần đầu bước vào thị trường nước ngoài thường phải tự tìm câu trả lời cho hàng loạt vấn đề:
- Thị trường đang có nhu cầu đối với sản phẩm nào?
- Đối tác nào đáng tin cậy?
- Những tiêu chuẩn kỹ thuật nào đang được áp dụng?
- Thị trường đang có rào cản thương mại nào?
- Có sự thay đổi chính sách nhập khẩu nào sắp xảy ra?
- Nhà phân phối hoặc hệ thống bán lẻ nào đang tìm kiếm nguồn hàng?
Trong khi đó, hệ thống Thương vụ có thể cung cấp thông tin thị trường và hỗ trợ kết nối trong phạm vi chức năng của mình.
Tại các hoạt động giao ban năm 2026, Bộ Công Thương nhấn mạnh nhiệm vụ của hệ thống Thương vụ trong đánh giá thị trường, cung cấp thông tin, nhận diện dư địa tăng trưởng và hỗ trợ doanh nghiệp vượt rào cản thương mại.
Điều này có ý nghĩa đặc biệt với doanh nghiệp nhỏ và vừa – nhóm thường không đủ nguồn lực để duy trì một bộ phận nghiên cứu thị trường ở từng quốc gia.
- Thương vụ không phải là “người bán hàng thay doanh nghiệp”
Doanh nghiệp không thể hiểu rằng chỉ cần liên hệ với Thương vụ thì chắc chắn sẽ được tìm khách hàng hoặc ký được hợp đồng.
Thương vụ là cầu nối, không phải bộ phận kinh doanh của doanh nghiệp.
Doanh nghiệp vẫn phải tự chuẩn bị:
- Sản phẩm;
- Hồ sơ năng lực;
- Chứng nhận chất lượng;
- Giá và điều kiện thương mại;
- Khả năng cung ứng;
- Chính sách thanh toán;
- Hồ sơ pháp lý;
- Phương án logistics;
- Khả năng đáp ứng yêu cầu của thị trường.
Thực tế, Bộ Công Thương đang thúc đẩy các chương trình trong đó hệ thống Thương vụ phối hợp với hiệp hội và doanh nghiệp để khảo sát, xác minh đối tác và kết nối trước các hoạt động xúc tiến trực tiếp.
Do đó, sự kết nối hiệu quả phải là quan hệ hai chiều: cơ quan hỗ trợ cung cấp thông tin và kết nối; doanh nghiệp phải có năng lực, sự chủ động và khả năng chuyển cơ hội thành giao dịch.
Áp dụng vào tình huống: Trong trường hợp này, “mất cơ hội” không phải là một chế tài pháp lý, nhưng có thể trở thành một tổn thất kinh tế thực tế do quản trị yếu kém. Việt An không thể đổ lỗi cho cơ quan Thương vụ vì không biết đến cơ hội, nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa rủi ro này bằng cách xây dựng cơ chế kết nối chủ động, thường xuyên cập nhật thông tin từ hệ thống Thương vụ và các cơ quan xúc tiến thương mại, đồng thời biến những kết nối đó thành quy trình tìm kiếm, xác minh và phát triển khách hàng.
III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ – “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”
- Tâm lý “tự làm được hết” có thể khiến doanh nghiệp tự cô lập mình
Một số doanh nghiệp cho rằng: “Chúng tôi có sản phẩm tốt, chỉ cần tìm khách hàng trên mạng là được.” Nhưng thị trường quốc tế không chỉ vận hành bằng sản phẩm. Thông tin – uy tín – quan hệ – sự giới thiệu – khả năng xác minh cũng tạo ra lợi thế cạnh tranh. Một doanh nghiệp có mạng lưới tốt đôi khi tiếp cận được khách hàng mà doanh nghiệp khác mất nhiều năm vẫn chưa tìm thấy.
- Việc kết nối không phải là “đi gặp gỡ cho vui”
Sự kết nối chuyên nghiệp phải tạo ra ít nhất một trong bốn giá trị: Thông tin – kết nối – xác minh – cơ hội.
Nếu sau mỗi chương trình xúc tiến, doanh nghiệp chỉ lưu danh thiếp rồi không có hành động tiếp theo thì Networking chưa tạo ra giá trị.
- Cơ hội thường đến với doanh nghiệp chủ động trước
Nhà nhập khẩu không phải lúc nào cũng chủ động tìm đúng doanh nghiệp Việt Nam. Vì vậy, doanh nghiệp phải chủ động: tìm thông tin → giới thiệu năng lực → xây dựng quan hệ → xác minh cơ hội → theo đuổi giao dịch.
Sự kết nối không thay thế năng lực kinh doanh, nhưng có thể rút ngắn con đường đi đến khách hàng.
IV. GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN CỦA CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG
- Xây dựng “bản đồ Networking” cho từng thị trường
Mỗi thị trường xuất khẩu nên có danh sách:
- Thương vụ Việt Nam;
- Hiệp hội ngành hàng;
- Phòng thương mại;
- Nhà nhập khẩu;
- Nhà phân phối;
- Đối tác logistics;
- Đơn vị tư vấn pháp lý;
- Các tổ chức xúc tiến thương mại.
Doanh nghiệp cần biết ai có thể giúp mình giải quyết vấn đề gì.
- Chủ động liên hệ với Thương vụ ngay từ giai đoạn nghiên cứu thị trường
Không nên đợi đến khi xảy ra tranh chấp hoặc gặp khó khăn mới tìm đến Thương vụ.
Ngay khi chuẩn bị thâm nhập thị trường, doanh nghiệp nên chủ động tìm hiểu:
xu hướng thị trường – chính sách – rào cản – nhu cầu – sự kiện xúc tiến – cơ hội kết nối.
- Chuẩn hóa “hồ sơ giới thiệu doanh nghiệp”
Khi có cơ hội kết nối, doanh nghiệp phải sẵn sàng một bộ hồ sơ ngắn gọn bằng ngôn ngữ phù hợp gồm:
Company Profile – Product Catalogue – Certifications – Capacity – Export Markets – Contact Information.
Không nên để cơ hội đến rồi mới bắt đầu chuẩn bị hồ sơ.
- Biến mỗi kết nối thành một “đầu mối có quản trị”
Mỗi cuộc gặp cần được cập nhật vào hệ thống:
Tên đối tác → lĩnh vực → nhu cầu → người phụ trách → thời điểm liên hệ → kết quả → bước tiếp theo.
Sự kết nối chỉ thực sự có giá trị khi quan hệ được quản trị như một tài sản kinh doanh.
- Kết hợp việc kết nối với thẩm định đối tác
Có kết nối không có nghĩa là đối tác chắc chắn an toàn.
Doanh nghiệp vẫn phải kiểm tra:
- Tư cách pháp lý;
- Năng lực tài chính;
- Lịch sử giao dịch;
- Uy tín thương mại;
- Nhu cầu thực tế;
- Khả năng thanh toán.
Kết nối mở cánh cửa; thẩm định quyết định có nên bước qua hay không.
- Đánh giá sự kết nối bằng kết quả, không bằng số lượng cuộc gặp
Doanh nghiệp không nên chỉ báo cáo:
“Tháng này đã tham dự 5 hội nghị.”
Câu hỏi phải là: Có bao nhiêu đầu mối mới? Bao nhiêu đối tác được xác minh? Bao nhiêu cuộc đàm phán được mở? Bao nhiêu cơ hội chuyển thành đơn hàng?
Đó mới là sự kết nối có hiệu quả.
GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:
Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.
Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/
hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.