CHUẨN HÓA ĐỊNH MỨC XÂY DỰNG THEO THÔNG TƯ 38/2026/TT-BXD: NGƯỜI DÂN VÀ DOANH NGHIỆP ĐƯỢC HƯỞNG LỢI GÌ?

CHUẨN HÓA ĐỊNH MỨC XÂY DỰNG THEO THÔNG TƯ 38/2026/TT-BXD: NGƯỜI DÂN VÀ DOANH NGHIỆP ĐƯỢC HƯỞNG LỢI GÌ?

Trong quản lý đầu tư xây dựng, hệ thống định mức dự toán và định mức chi phí được ví như “thước đo” cốt lõi để xác định tổng mức đầu tư, lập dự toán, quản lý chi phí cũng như thanh quyết toán công trình. Tuy nhiên, trước đây, việc hệ thống định mức bị phân tán qua nhiều văn bản sửa đổi, bổ sung rải rác từ năm 2021 đến 2025 gây ra không ít khó khăn, tạo ra những “rào cản hành chính” và rủi ro pháp lý lớn khiến nhiều chủ đầu tư, nhà thầu và đơn vị tư vấn mệt mỏi.

Ngày 26/06/2026, Bộ trưởng Bộ Xây dựng đã chính thức ban hành Thông tư số 38/2026/TT-BXD ban hành định mức xây dựng. Thông tư38/2026/TT-BXD tiếp tục hoàn thiện và hệ thống hóa các định mức xây dựng thuộc phạm vi điều chỉnh của Thông tư, với 08 nhóm định mức được ban hành tại 08 phụ lục kèm theo, chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2026.

Dưới góc nhìn tích hợp Pháp luật – Tâm lý – Quản trị của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị, bài viết phổ biến pháp luật này sẽ giải mã những nội dung quan trọng nhất của Thông tư 38/2026/TT-BXD và mang đến những lời khuyên thiết thực cho cộng đồng.

I. BỐI CẢNH THỰC TẾ – NHỮNG “ĐIỂM NGHỄN” KINH ĐIỂN TRONG QUẢN LÝ CHI PHÍ ĐẦU TƯ XÂY DỰNG

Thực tế cho thấy, hàng nghìn chủ đầu tư, doanh nghiệp xây dựng và đơn vị tư vấn từng rơi vào những hoàn cảnh dở khóc dở cười vì sự phân tán và bất cập của hệ thống định mức cũ:

Tình huống minh họa: một doanh nghiệp tư vấn lập dự toán có thể phải tra cứu, đối chiếu nhiều văn bản. Việc định mức sửa đổi rải rác làm tăng nguy cơ áp dụng sai mã hiệu, dẫn đến nhiều tranh cãi kéo dài khi thẩm định hoặc kiểm toán.

Tình huống minh họa: một cán bộ quản lý dự án, phản ánh nhiều định mức quản lý dự án, tư vấn hay sửa chữa bảo dưỡng công trình cũ không còn phù hợp với công nghệ thi công hiện đại và mặt bằng giá thị trường, khiến việc phê duyệt chi phí dự án bị tắc nghẽn hoặc phải điều chỉnh nhiều lần.

Tâm lý chung của các bên tham gia hoạt động xây dựng khi đối mặt với hệ thống quy định phân tán là lo lắng, e ngại rủi ro pháp lý và mệt mỏi khi phải giải trình chi phí. Thông tư 38/2026/TT-BXD ra đời chính là “cứu cánh” tháo gỡ hoàn toàn các điểm nghẽn này.

II. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC” TỪ THÔNG TƯ 38/2026/TT-BXD

Thông tư 38/2026/TT-BXD ban hành và hệ thống hóa 08 nhóm định mức xây dựng tại 08 phụ lục kèm theo, góp phần hoàn thiện cơ sở định mức phục vụ quản lý chi phí đầu tư xây dựng.

1. Hợp nhất và ban hành hệ thống 08 Phụ lục định mức toàn diện

Theo Điều 1 Thông tư 38/2026/TT-BXD, Bộ Xây dựng ban hành đồng bộ 08 Phụ lục định mức xây dựng bao quát toàn bộ chu kỳ dự án:

Phụ lục I: Định mức dự toán khảo sát xây dựng công trình.

Phụ lục II: Định mức dự toán xây dựng công trình.

Phụ lục III: Định mức dự toán lắp đặt hệ thống kỹ thuật của công trình.

Phụ lục IV: Định mức dự toán lắp đặt máy và thiết bị công nghệ.

Phụ lục V: Định mức dự toán thí nghiệm chuyên ngành xây dựng.

Phụ lục VI: Định mức dự toán sửa chữa và bảo dưỡng công trình xây dựng.

Phụ lục VII: Định mức sử dụng vật liệu xây dựng.

Phụ lục VIII: Định mức chi phí quản lý dự án và tư vấn xây dựng.

2. Thay thế một số quy định trước đây về định mức xây dựng từ ngày 01/7/2026

Theo Điều 2 Thông tư 38/2026/TT-BXD:

Thông tư có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/07/2026.

Thay thế hoàn toàn 04 văn bản pháp quy trước đây: Thông tư số 12/2021/TT-BXD, Thông tư số 09/2024/TT-BXD, Thông tư số 08/2025/TT-BXD và Điều 2 Thông tư số 60/2025/TT-BXD. Điều này xóa bỏ hoàn toàn sự manh mún, tạo ra một “điểm tựa” pháp lý duy nhất giúp các cơ quan, doanh nghiệp tra cứu và áp dụng nhất quán.

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ: “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”

Dưới góc độ tích hợp của ThS. Nguyễn Hữu Long, Thông tư 38/2026/TT-BXD không chỉ là văn bản quy định chỉ tiêu kinh tế – kỹ thuật thuần túy mà còn mang hàm lượng tri thức quản trị và tâm lý xã hội sâu sắc:

 

1. Phân tích góc nhìn Tâm lý xã hội: Giải tỏa áp lực và tạo dựng sự an tâm

Việc hệ thống hóa toàn bộ định mức vào một văn bản duy nhất giúp giải tỏa tâm lý lo âu, e ngại vi phạm quy định của cán bộ quản lý dự án, kỹ sư định giá và doanh nghiệp thi công. Sự rõ ràng, minh bạch giúp các chủ thể tự tin, chủ động trong việc lập, thẩm định và phê duyệt chi phí, giảm thiểu tranh chấp giữa chủ đầu tư và nhà thầu.

2. Phân tích góc nhìn Quản trị công & Giáo dục tinh thần tuân thủ

Về quản trị công: Thông tư thể hiện tư duy quản trị hiện đại – chuyển từ “quản lý phân tán, rải rác” sang “quản trị hệ thống, tập trung và chuẩn hóa”. Việc ban hành đồng bộ 8 bộ định mức giúp nâng cao hiệu quả quản lý vốn đầu tư công, ngăn chặn tình trạng thất thoát, lãng phí và “đội vốn” do áp dụng sai mã định mức.

Về giáo dục tính tuân thủ: Thông tư đặt ra chuẩn mực kỹ thuật – kinh tế công khai, bắt buộc các chủ thể phải tuân thủ nghiêm túc từ khâu khảo sát, thiết kế đến thi công, bảo trì. Điều này giáo dục ý thức trách nhiệm, tính chính xác và tinh thần tôn trọng pháp luật trong toàn bộ hệ sinh thái ngành xây dựng.

IV. LỜI KHUYÊN VÀ GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN TỪ CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Để người dân, chủ đầu tư và doanh nghiệp thụ hưởng tối đa lợi ích từ Thông tư 38/2026/TT-BXD (có hiệu lực từ ngày 01/07/2026), ThS. Nguyễn Hữu Long đưa ra 4 lời khuyên vàng hành động:

Cập nhật và đồng bộ phần mềm dự toán: Các doanh nghiệp tư vấn, nhà thầu và cơ quan thẩm định cần nhanh chóng cập nhật cơ sở dữ liệu định mức mới theo 8 Phụ lục của Thông tư 38/2026/TT-BXD vào các phần mềm chuyên ngành để tránh áp dụng nhầm các mã định mức đã hết hiệu lực.

Rà soát quy trình lập và thẩm định dự toán: Các chủ đầu tư cần chỉ đạo các bộ phận chuyên môn bám sát Phụ lục VIII (Định mức chi phí QLDA và tư vấn) cùng các Phụ lục dự toán thi công để xác định chính xác tổng mức đầu tư, bảo đảm hồ sơ phê duyệt vừa đúng pháp luật vừa tối ưu chi phí.

Chú trọng công tác sửa chữa, bảo dưỡng công trình (Phụ lục VI): Đơn vị quản lý vận hành công trình cần áp dụng đúng Phụ lục VI để lập kế hoạch chi phí bảo trì hằng năm một cách chính xác, đảm bảo an toàn cho công trình và nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản.

Nắm vững quy định chuyển tiếp đối với các dự án dang dở: Chủ động phân loại các dự án, gói thầu đang trong quá trình lập, thẩm định hoặc đã phê duyệt trước ngày 01/07/2026 để áp dụng đúng các quy định chuyển tiếp của pháp luật về quản lý chi phí đầu tư xây dựng, tránh làm gián đoạn tiến độ thực hiện và giải ngân.

Thông điệp nhân văn:

“Cải cách pháp luật xây dựng chỉ thực sự hiệu quả khi nó mang lại sự chuẩn xác, minh bạch và an tâm cho những người trực tiếp kiến tạo công trình. Thông tư 38/2026/TT-BXD không chỉ dỡ bỏ những rào cản tra cứu phức tạp mà còn nâng tầm văn hóa quản trị chi phí, tạo dựng nền móng bền vững cho sự phát triển hạ tầng quốc gia.”

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Kinh tế, Tâm lý & Giáo dục, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống

website: tuvanphapluattamlygiaoduc.vn

Số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.