THÔNG TƯ 35/2026/TT-BKHCN: BẢO ĐẢM QUYỀN TIẾP CẬN DỊCH VỤ BƯU CHÍNH CHO NGƯỜI DÂN VÙNG SÂU, VÙNG XA, BIÊN GIỚI VÀ HẢI ĐẢO

THÔNG TƯ 35/2026/TT-BKHCN: BẢO ĐẢM QUYỀN TIẾP CẬN DỊCH VỤ BƯU CHÍNH CHO NGƯỜI DÂN VÙNG SÂU, VÙNG XA, BIÊN GIỚI VÀ HẢI ĐẢO

Đối với hàng triệu người dân đang sinh sống tại các xã vùng cao, biên giới, hải đảo, việc nhận một lá thư, một tấm bưu thiếp hay một kiện hàng tưởng chừng đơn giản lại từng là một hành trình đầy khó khăn: đường sá cách trở, thời tiết khắc nghiệt, tần suất phát thư thưa thớt khiến thông tin, giấy tờ quan trọng nhiều khi đến tay người dân quá muộn. Bài toán bảo đảm công bằng trong tiếp cận dịch vụ bưu chính cơ bản giữa đô thị và vùng khó khăn luôn là một trong những trăn trở lớn của công tác quản lý nhà nước về bưu chính.

Ngày 26/6/2026, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân đã ký ban hành Thông tư số 35/2026/TT-BKHCN quy định danh mục vùng có điều kiện địa lý đặc biệt áp dụng tần suất thu gom và phát đặc thù trong cung ứng dịch vụ bưu chính phổ cập, thay thế Thông tư số 28/2015/TT-BTTTT ngày 02/10/2015 của Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông. Đây là văn bản có ý nghĩa thiết thực, cập nhật lại danh mục các xã, đặc khu được áp dụng cơ chế tần suất phát thư đặc thù cho phù hợp với tình hình sắp xếp đơn vị hành chính và thực tiễn địa lý hiện nay.

Dưới góc nhìn tích hợp Pháp luật – Tâm lý – Quản trị của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị, bài viết sau đây sẽ phân tích những nội dung cốt lõi của Thông tư 35/2026/TT-BKHCN và những điều người dân, doanh nghiệp bưu chính cần lưu ý.

1. BỐI CẢNH THỰC TẾ – “NÚT THẮT” TRONG DUY TRÌ DỊCH VỤ BƯU CHÍNH VÙNG KHÓ KHĂN

Trên thực tế, nhiều gia đình và cơ quan hành chính cấp cơ sở tại vùng sâu, vùng xa từng gặp không ít trở ngại vì việc thư từ, công văn, giấy báo trợ cấp không được thu gom, phát đều đặn:

– Câu chuyện ở xã biên giới: Tại một xã vùng cao thuộc tỉnh Điện Biên, người dân từng phải chờ hàng tuần mới nhận được thư mời họp, giấy báo trúng tuyển hay bưu phẩm do bưu tá chỉ đến được bản làng khi thời tiết thuận lợi, đường đi không sạt lở.

– Câu chuyện ở đặc khu đảo: Với các đặc khu như Côn Đảo, Trường Sa, Lý Sơn, Cô Tô, việc vận chuyển thư báo phụ thuộc hoàn toàn vào tàu thuyền, có những đợt biển động kéo dài khiến bưu phẩm bị dồn ứ, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt và công việc của cư dân, cán bộ, chiến sĩ trên đảo.

Tâm lý chung của người dân tại các khu vực này là cảm giác “bị bỏ lại phía sau” so với đô thị, dễ nảy sinh tâm lý so bì, thiếu tin tưởng vào chất lượng dịch vụ công. Thông tư 35/2026/TT-BKHCN ra đời chính là lời giải cho bài toán bảo đảm quyền tiếp cận dịch vụ bưu chính công bằng, phù hợp với đặc thù địa lý của từng vùng.

1. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – HÀNH LANG PHÁP LÝ RÕ RÀNG, CẬP NHẬT CHO VÙNG ĐẶC THÙ

Thông tư 35/2026/TT-BKHCN được ban hành trên cơ sở Luật Bưu chính ngày 17/6/2010, Nghị định số 47/2011/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 25/2022/NĐ-CP) và Nghị định số 55/2025/NĐ-CP quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Khoa học và Công nghệ. Những điểm cốt lõi người dân, doanh nghiệp bưu chính cần nắm vững gồm:

1. Hai danh mục vùng đặc biệt được ban hành kèm theo. Theo Điều 1 Thông tư, danh mục vùng có điều kiện địa lý đặc biệt được chia thành hai nhóm:

– Danh mục A: vùng áp dụng tần suất thu gom và phát tối thiểu 2 – 3 lần/tuần, gồm 513 xã, đặc khu thuộc 22 tỉnh, thành phố (như Điện Biên, Lai Châu, Cao Bằng, Tuyên Quang, Sơn La, Thanh Hóa, Nghệ An, An Giang, Cà Mau…), trong đó 416 xã áp dụng tần suất tối thiểu 3 lần/tuần và 97 xã áp dụng tần suất tối thiểu 2 lần/tuần.

– Danh mục B: vùng áp dụng tần suất thu gom và phát theo tình hình thực tế, gồm 6 đặc khu hải đảo trọng yếu: Côn Đảo (TP. Hồ Chí Minh), Trường Sa (Khánh Hòa), Hoàng Sa (TP. Đà Nẵng), Bạch Long Vĩ (Hải Phòng), Cô Tô (Quảng Ninh) và Lý Sơn (Quảng Ngãi).

2. Thay thế toàn bộ danh mục cũ đã lạc hậu. Theo Điều 2 Thông tư, văn bản này thay thế Thông tư số 28/2015/TT-BTTTT ngày 02/10/2015 của Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông. Việc ban hành danh mục mới là cần thiết để cập nhật tên gọi, địa giới các xã sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, tránh tình trạng danh mục cũ không còn phù hợp với thực tế, gây khó khăn cho doanh nghiệp bưu chính khi xác định vùng được áp dụng tần suất đặc thù.
3. Trách nhiệm tổ chức thực hiện được phân định rõ. Theo Điều 3 Thông tư, Chánh Văn phòng, Vụ trưởng Vụ Bưu chính, Thủ trưởng các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Tổng Giám đốc Tổng công ty Bưu điện Việt Nam và các tổ chức, cá nhân có liên quan chịu trách nhiệm thi hành. Danh mục A và B là căn cứ để tổ chức cung ứng dịch vụ bưu chính phổ cập tại các vùng có điều kiện địa lý đặc biệt theo tần suất tương ứng; Điều 3 quy định trách nhiệm tổ chức thực hiện

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ: “CHIA SẺ ĐỊA LÝ, KHÔNG CHIA SẺ QUYỀN LỢI”

Dưới góc độ tích hợp của ThS. Nguyễn Hữu Long, Thông tư 35/2026/TT-BKHCN không đơn thuần là một bảng danh mục hành chính, mà còn chứa đựng thông điệp quản trị và tâm lý xã hội sâu sắc:

1. Phân tích góc nhìn tâm lý xã hội: Việc quy định rõ ràng, công khai danh mục các xã, đặc khu được áp dụng tần suất đặc thù giúp người dân vùng khó khăn cảm nhận được sự quan tâm cụ thể, minh bạch của Nhà nước, thay vì cảm giác mơ hồ “vùng sâu vùng xa thì chịu thiệt”. Đây là yếu tố quan trọng để củng cố niềm tin của cộng đồng vào chính sách công.
2. Phân tích góc nhìn quản trị công: Việc phân định rạch ròi hai nhóm – vùng có tần suất tối thiểu cố định (2-3 lần/tuần) và vùng linh hoạt theo thực tế (hải đảo xa) – thể hiện tư duy quản trị thực tiễn, không áp đặt một chuẩn mực cứng nhắc cho mọi địa bàn, mà căn cứ vào điều kiện giao thông, thời tiết đặc thù của từng nơi để có phương án tổ chức phù hợp.
3. Giáo dục ý thức trách nhiệm của doanh nghiệp bưu chính: Thông tư đặt ra nghĩa vụ cụ thể, có thể kiểm tra, giám sát đối với doanh nghiệp cung ứng dịch vụ bưu chính công ích, qua đó rèn luyện văn hóa tuân thủ, tinh thần trách nhiệm với cộng đồng, đặc biệt là nhóm dân cư yếu thế, sinh sống ở địa bàn khó khăn.
4. LỜI KHUYÊN VÀ GIẢI PHÁP TỪ CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Để người dân, chính quyền cơ sở và doanh nghiệp bưu chính thực thi hiệu quả Thông tư 35/2026/TT-BKHCN, ThS. Nguyễn Hữu Long đưa ra một số khuyến nghị thiết thực:

1. Tra cứu đúng danh mục xã, đặc khu mình đang cư trú: Người dân, cán bộ xã nên chủ động đối chiếu tên xã, đặc khu nơi mình sinh sống với danh mục A hoặc B ban hành kèm theo Thông tư, để nắm được tần suất thu gom, phát bưu phẩm tối thiểu mà mình được bảo đảm, từ đó chủ động phản ánh khi phát hiện dịch vụ không đạt yêu cầu.
2. Chủ động phản ánh khi doanh nghiệp bưu chính không bảo đảm tần suất: Nếu tần suất thu gom, phát thực tế thấp hơn mức tối thiểu quy định, người dân có quyền phản ánh tới Sở Khoa học và Công nghệ địa phương hoặc Tổng công ty Bưu điện Việt Nam để được xem xét, chấn chỉnh kịp thời.
3. Đối với chính quyền cơ sở tại các xã mới sắp xếp: Cần cập nhật ngay tên gọi, địa giới hành chính mới của xã mình vào danh mục để tránh nhầm lẫn, bảo đảm quyền lợi về dịch vụ bưu chính không bị gián đoạn trong giai đoạn chuyển tiếp.
4. Doanh nghiệp bưu chính cần chủ động rà soát, xây dựng lại lịch trình vận chuyển: Căn cứ danh mục mới để bố trí nhân lực, phương tiện phù hợp, đặc biệt tại các đặc khu hải đảo thuộc Danh mục B, nơi tần suất phát thư phụ thuộc lớn vào điều kiện thời tiết, giao thông đường biển.

“Một chính sách bưu chính công bằng không phải là đối xử giống nhau với mọi vùng miền, mà là bảo đảm mỗi người dân, dù ở nơi xa xôi cách trở nhất, vẫn được tiếp cận thông tin và dịch vụ thiết yếu một cách kịp thời. Thông tư 35/2026/TT-BKHCN chính là minh chứng cho tinh thần quản trị lấy người dân làm trung tâm.”

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, kinh tế, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.