BÀI TUYÊN TRUYỀN, PHỔ BIẾN GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO CỘNG ĐỒNG ĐIỂM SÁNG ĐỔI MỚI TRONG LUẬT QUY HOẠCH SỐ 112/2025/QH15: KIẾN TẠO KHÔNG GIAN PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG VÀ MINH BẠCH

BÀI TUYÊN TRUYỀN, PHỔ BIẾN GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO CỘNG ĐỒNG ĐIỂM SÁNG ĐỔI MỚI TRONG LUẬT QUY HOẠCH SỐ 112/2025/QH15: KIẾN TẠO KHÔNG GIAN PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG VÀ MINH BẠCH

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với những yêu cầu đột phá về công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng, công tác quy hoạch đóng vai trò là ‘hơi thở’, là kim chỉ nam định hình không gian phát triển kinh tế – xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và bảo vệ môi trường. Nhằm khắc phục những điểm nghẽn, chồng chéo và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về quy hoạch, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XV đã chính thức thông qua Luật Quy hoạch số 112/2025/QH15 (gọi tắt là luật số 112/2025/QH15).

Dưới góc nhìn tích hợp Đa ngành – Pháp lý – Tâm lý – Quản trị của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị, bài viết này sẽ phân tích chi tiết những nội dung cốt lõi, mang tính đột phá của luật số 112/2025/QH15, giúp cộng đồng, người dân và doanh nghiệp nắm vững để đồng hành cùng sự phát triển của quốc gia.

1. BỐI CẢNH THỰC TIỄN – NHỮNG YÊU CẦU CẤP THIẾT TỪ ĐỜI SỐNG KINH TẾ – XÃ HỘI

Thực tiễn quản lý và triển khai các dự án đầu tư trong những năm qua cho thấy công tác quy hoạch đôi khi còn gặp nhiều rào cản do sự thiếu đồng bộ giữa các cấp quy hoạch (quy hoạch ngành, quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh), dẫn đến sự lãng phí nguồn lực, mâu thuẫn chồng chéo giữa các văn bản pháp lý và gây tâm lý e ngại, lúng túng cho nhà đầu tư cũng như người dân.

Sự ra đời của luật số 112/2025/QH15 chính là ‘chìa khóa vàng’ tháo gỡ triệt để các điểm nghẽn này, thiết lập một hệ thống quy hoạch quốc gia thống nhất, đồng bộ, công khai, minh bạch, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

1. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – NHỮNG ĐIỂM SÁNG VÀ ĐIỀU KHOẢN CỐT LÕI TRONG LUẬT SỐ 112/2025/QH15

Luật số 112/2025/QH15 mang đến khung khổ pháp lý toàn diện, chặt chẽ với nhiều điểm mới mang tính bước ngoặt. Dưới đây là các điều khoản quan trọng nhất mà người dân, cơ quan, tổ chức cần nắm vững:

1. Hệ thống quy hoạch quốc gia và mối quan hệ biện chứng

Theo Điều 5 của luật số 112/2025/QH15, hệ thống quy hoạch được sắp xếp theo cấu trúc hình tháp chặt chẽ, từ cấp quốc gia, quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh cho đến quy hoạch đô thị, nông thôn và quy hoạch chi tiết ngành. Điểm đặc biệt tại khoản 3 Điều 5 của luật số 112/2025/QH15 quy định rất rõ về mối quan hệ giữa các loại quy hoạch, trong đó các quy hoạch chi tiết, quy hoạch tỉnh, quy hoạch vùng phải tuân thủ và cụ thể hóa quy hoạch tổng thể quốc gia, bảo đảm tính liên kết vùng, liên tỉnh và sự thống nhất tuyệt đối trong phân bổ không gian phát triển.

2. Cơ chế giải quyết khi có mâu thuẫn giữa các quy hoạch

Một trong những bước tiến lớn nhất của luật số 112/2025/QH15 là giải quyết triệt để tình trạng mâu thuẫn, chồng chéo giữa các loại quy hoạch. Tại Điều 6 của luật số 112/2025/QH15, nhà làm luật đã định rõ các nguyên tắc xử lý khi có xung đột pháp lý. Cụ thể, khoản 1 Điều 6 của luật số 112/2025/QH15 quy định: Trường hợp quy hoạch không gian biển quốc gia, quy hoạch sử dụng đất quốc gia mâu thuẫn với quy hoạch tổng thể quốc gia thì phải điều chỉnh theo quy hoạch tổng thể quốc gia. Các khoản tiếp theo của Điều 6 của luật số 112/2025/QH15 cũng quy định rõ thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ, Chính phủ hoặc Hội đồng nhân dân trong việc xem xét, quyết định điều chỉnh kịp thời theo trình tự rút gọn (Điều 54 của luật số 112/2025/QH15), giúp khơi thông nhanh chóng các dự án đầu tư phát triển.

3. Thời kỳ và tầm nhìn quy hoạch mang tầm chiến lược dài hạn

Để bảo đảm tính ổn định và tầm nhìn xa trông rộng cho nền kinh tế, Điều 7 của luật số 112/2025/QH15 quy định rõ: Thời kỳ quy hoạch là 10 năm tính từ ngày 01 tháng 01 của năm có chữ số cuối là 1 đến hết ngày 31 tháng 12 của năm có chữ số cuối là 0. Đồng thời, tầm nhìn quy hoạch được xác định cho khoảng thời gian 30 năm tính từ đầu thời kỳ quy hoạch, tạo cơ sở vững chắc cho việc định hình các chiến lược phát triển hạ tầng và kinh tế – xã hội quy mô lớn.

4. Nguyên tắc cơ bản và các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động quy hoạch

Để bảo đảm tính công khai, minh bạch và chống lợi ích nhóm, Điều 4 của luật số 112/2025/QH15 đặt ra các nguyên tắc cơ bản như bảo đảm sự tham gia của cộng đồng, bình đẳng giới, ứng dụng công nghệ hiện đại và độc lập giữa cơ quan lập quy hoạch với Hội đồng thẩm định. Đặc biệt, Điều 16 của luật số 112/2025/QH15 quy định nghiêm ngặt các hành vi bị nghiêm cấm, trong đó nghiêm cấm việc lập, phê duyệt quy hoạch trái pháp luật; nghiêm cấm việc ấn định khối lượng hàng hóa, dịch vụ, sản phẩm cụ thể hay ấn định nhà đầu tư nhằm trục lợi, qua đó làm trong sạch môi trường đầu tư kinh doanh.

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – XÃ HỘI VÀ QUẢN TRỊ CÔNG

Dưới góc độ tích hợp của ThS. Nguyễn Hữu Long, luật số 112/2025/QH15 không chỉ là một văn bản kỹ thuật pháp lý mà còn mang lại giá trị nhân văn sâu sắc:

– Giải tỏa tâm lý bất an cho nhà đầu tư và người dân: Việc minh bạch hóa hệ thống thông tin quy hoạch (thông qua Hệ thống thông tin quốc gia về quy hoạch tại Điều 16 của luật số 112/2025/QH15 và các quy định cung cấp dữ liệu tại Điều 46 của luật số 112/2025/QH15) giúp người dân dễ dàng tiếp cận thông tin chính thống, tránh tình trạng ‘sốt đất’ ảo, quy hoạch treo hay những rủi ro pháp lý do thiếu thông tin.

– Nâng cao năng lực quản trị nhà nước: Chuyển đổi phương thức quản lý từ bị động sang chủ động hậu kiểm, gắn liền với trách nhiệm giải trình minh bạch của các cơ quan quản lý nhà nước từ trung ương đến địa phương (được quy định tại Điều 12 và Điều 13 của luật số 112/2025/QH15).

1. LỜI KHUYÊN VÀ KHUYẾN NGHỊ TỪ CHUYÊN GIA

Để luật số 112/2025/QH15 thực sự đi vào cuộc sống và mang lại hiệu quả thiết thực cho người dân, doanh nghiệp, ThS. Nguyễn Hữu Long đưa ra các khuyến nghị hành động sau:

1. Chủ động khai thác thông tin quy hoạch chính thống: Người dân và doanh nghiệp trước khi tham gia các hoạt động đầu tư, mua bán bất động sản hay triển khai dự án cần truy cập Cổng thông tin điện tử, Hệ thống thông tin quốc gia về quy hoạch để tra cứu chính xác định hướng không gian, tránh rủi ro pháp lý.
2. Tích cực tham gia góp ý kiến xây dựng quy hoạch: Theo quy định tại Điều 23 của luật số 112/2025/QH15, quyền tham gia ý kiến của cơ quan, tổ chức, cộng đồng và cá nhân được bảo đảm bằng luật. Mỗi công dân cần phát huy vai trò giám sát, đóng góp ý kiến khách quan, khoa học trong quá trình lập quy hoạch tại địa phương.
3. Nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật: Tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về bảo vệ môi trường chiến lược (Điều 22 của luật số 112/2025/QH15), quy định về sử dụng đất, tài nguyên và xây dựng theo đúng quy hoạch đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

THÔNG TIN LIÊN HỆ TƯ VẤN:

Bài viết được xây dựng dựa trên sự tham vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị. Nếu có bất kỳ vướng mắc nào về pháp luật quy hoạch, đầu tư và đất đai, quý độc giả có thể liên hệ qua website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.