BẢO HIỂM TIỀN GỬI THEO LUẬT 111/2025/QH15: “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC” BẢO VỆ NGƯỜI GỬI TIỀN VÀ HỆ THỐNG NGÂN HÀNG

BẢO HIỂM TIỀN GỬI THEO LUẬT 111/2025/QH15: “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC” BẢO VỆ NGƯỜI GỬI TIỀN VÀ HỆ THỐNG NGÂN HÀNG

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường và hệ thống tài chính phát triển sôi động, tiền gửi tiết kiệm và tài sản tích lũy của người dân luôn cần được bảo vệ bằng hành lang pháp lý vững chắc nhất. Bảo hiểm tiền gửi chính là chiếc “phao cứu sinh” chiến lược, không chỉ bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người gửi tiền mà còn giữ vai trò trụ cột trong việc duy trì sự ổn định, an toàn của hệ thống các tổ chức tín dụng.

Ngày 10 tháng 12 năm 2025, tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV đã chính thức thông qua Luật Bảo hiểm tiền gửi số 111/2025/QH15, đánh dấu bước tiến toàn diện trong việc hoàn thiện thể chế tài chính ngân hàng.

Dưới góc nhìn tích hợp Pháp luật – Tâm lý – Quản trị của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị, bài viết này sẽ phân tích chi tiết những điểm cốt lõi nhất của luật 111/2025/QH15 để cộng đồng dễ dàng nắm bắt và áp dụng.

1. BỐI CẢNH THỰC TẾ VÀ TẦM QUAN TRỌNG CỦA CHÍNH SÁCH BẢO HIỂM TIỀN GỬI

Từ thực tiễn đời sống, tiền bạc tích góp của cả đời người thường được gửi gắm vào các ngân hàng và tổ chức tín dụng. Tuy nhiên, tâm lý lo âu về rủi ro vĩ mô, biến động thị trường hoặc sự cố bất ngờ của tổ chức tín dụng luôn là nỗi trăn trở lớn của người dân.

• Câu chuyện của người gửi tiền: Chị Thanh Tâm (Đà Nẵng) chia sẻ nỗi lo lắng khi phân bổ tiền tiết kiệm vào các kỳ hạn khác nhau và luôn băn khoăn liệu khoản tiền của mình có được Nhà nước bảo đảm tuyệt đối khi ngân hàng gặp rủi ro hay không.
• Tâm lý xã hội: Sự an tâm của người gửi tiền quyết định trực tiếp đến sự lưu thông dòng vốn của nền kinh tế. Khi có một hành lang pháp lý minh bạch và chế độ bảo hiểm tiền gửi chuẩn mực, tâm lý hoang mang sẽ được giải tỏa, từ đó củng cố vững chắc niềm tin công chúng vào hệ thống tài chính quốc gia.

1. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – NHỮNG ĐIỂM CỐT LÕI TỪ LUẬT 111/2025/QH15

Luật 111/2025/QH15 bao gồm nhiều quy định chặt chẽ, toàn diện về phạm vi, đối tượng, quyền lợi và cơ chế chi trả. Dưới đây là những nội dung trọng tâm người dân và tổ chức cần nắm vững:

1. Mục đích và nguyên tắc hoạt động cốt lõi

• Mục đích: Bảo hiểm tiền gửi nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người gửi tiền; góp phần duy trì sự ổn định của hệ thống tổ chức tín dụng, bảo đảm sự phát triển an toàn, lành mạnh của hoạt động ngân hàng (Điều 3, luật 111/2025/QH15).
• Nguyên tắc bắt buộc: Bảo hiểm tiền gửi là loại hình bảo hiểm bắt buộc theo quy định của pháp luật. Mọi hoạt động phải bảo đảm tính công khai, minh bạch (Điều 5, luật 111/2025/QH15).
• Đối tượng tham gia: Các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài được nhận tiền gửi của cá nhân phải tham gia bảo hiểm tiền gửi, ngoại trừ ngân hàng chính sách (Điều 6, luật 111/2025/QH15).

2. Tiền gửi nào được bảo hiểm và không được bảo hiểm?

• Tiền gửi được bảo hiểm: Là tiền gửi bằng đồng Việt Nam của cá nhân gửi tại tổ chức tham gia bảo hiểm dưới các hình thức: tiền gửi có kỳ hạn, không kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm, chứng chỉ tiền gửi và các hình thức khác theo quy định pháp luật (Điều 17, luật 111/2025/QH15).
• Các trường hợp KHÔNG được bảo hiểm:
  • Người sở hữu trên 5% vốn điều lệ của chính tổ chức tín dụng đó hoặc người có liên quan sở hữu trên 5% vốn điều lệ (Điều 18, luật 111/2025/QH15).
  • Người quản lý, người điều hành, thành viên Ban kiểm soát của tổ chức tín dụng hoặc Tổng giám đốc, Phó Tổng giám đốc chi nhánh ngân hàng nước ngoài đó (Điều 18, luật 111/2025/QH15).
  • Tiền gửi tiết kiệm bắt buộc tại tổ chức tài chính vi mô và tiền mua giấy tờ có giá vô danh (Điều 18, luật 111/2025/QH15).

3. Quyền và nghĩa vụ của người gửi tiền

Theo Điều 12, luật 111/2025/QH15, người được bảo hiểm tiền gửi có quyền được bảo hiểm toàn bộ số tiền gửi hợp pháp của mình và được nhận tiền bảo hiểm đầy đủ, đúng thời hạn khi phát sinh nghĩa vụ chi trả. Đồng thời, người gửi tiền có quyền yêu cầu cung cấp thông tin, khiếu nại, khởi kiện và có nghĩa vụ cung cấp trung thực các tài liệu liên quan khi làm thủ tục nhận tiền bảo hiểm.

4. Thời điểm phát sinh nghĩa vụ và hạn mức chi trả

• Thời điểm trả tiền bảo hiểm: Phát sinh khi có phương án phá sản tổ chức tín dụng được phê duyệt, hoặc khi Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có văn bản xác định chi nhánh ngân hàng nước ngoài mất khả năng chi trả, hoặc đình chỉ hoạt động nhận tiền gửi của tổ chức tín dụng bị lỗ lũy kế lớn hơn 100% vốn điều lệ và các quỹ dự trữ (Điều 21, luật 111/2025/QH15).
• Hạn mức chi trả: Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định hạn mức chi trả trong từng thời kỳ (Điều 22, luật 111/2025/QH15). Trong trường hợp đặc biệt để bảo đảm an toàn xã hội và hệ thống, hạn mức có thể lên tới tối đa bằng toàn bộ số tiền gửi (Điều 22, luật 111/2025/QH15). Số tiền được trả bao gồm cả gốc và lãi, sau khi trừ đi các khoản nợ của người gửi tiền tại tổ chức đó (Điều 23, luật 111/2025/QH15).

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC VÀ QUẢN TRỊ: SỰ AN TÂM TỪ NIỀM TIN PHÁP LÝ

Dưới lăng kính của ThS. Nguyễn Hữu Long, Luật Bảo hiểm tiền gửi không chỉ là những điều luật khô khan mà còn mang ý nghĩa tâm lý và xã hội sâu sắc:

1. Giải tỏa tâm lý bất an: Sự bảo chứng từ Nhà nước thông qua cơ chế bảo hiểm bắt buộc giúp người dân loại bỏ nỗi sợ hãi “mất trắng” khi gửi tiền tích lũy vào hệ thống ngân hàng, củng cố sự gắn kết bền vững giữa người dân và các tổ chức tín dụng.
2. Nâng cao văn hóa tuân thủ pháp luật: Việc quy định rõ các hành vi bị nghiêm cấm (như tổ chức tín dụng không nộp phí, gian lận hồ sơ, cản trở quyền lợi tại Điều 11, luật 111/2025/QH15) là công cụ giáo dục ý thức thượng tôn pháp luật cho cả hệ thống ngân hàng và cộng đồng.
3. LỜI KHUYÊN TỪ CHUYÊN GIA DÀNH CHO CỘNG ĐỒNG

Để bảo vệ tối đa quyền lợi tài chính cá nhân trước các giao dịch tiền gửi, ThS. Nguyễn Hữu Long đưa ra các lời khuyên thiết thực:

• Lựa chọn tổ chức uy tín: Chỉ gửi tiền tại các tổ chức tín dụng, ngân hàng thương mại được cấp phép hợp pháp và có niêm yết công khai “Chứng nhận tham gia bảo hiểm tiền gửi” theo Điều 16, luật 111/2025/QH15.
• Bảo quản kỹ lưỡng giấy tờ giao dịch: Luôn lưu giữ cẩn thận sổ tiết kiệm, chứng chỉ tiền gửi, hợp đồng tiền gửi và các chứng từ xác thực sở hữu hợp pháp để làm căn cứ khi cần thiết.
• Cập nhật thường xuyên quy định pháp luật: Chủ động theo dõi các thông tin chính thống về hạn mức chi trả và chính sách mới để quản trị rủi ro tài chính cá nhân một cách thông minh, hiệu quả.

THÔNG TIN LIÊN HỆ TƯ VẤN:

Bài viết được tham vấn chuyên môn bởi ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Kinh tế, Tâm lý & Giáo dục. Nếu bạn có bất kỳ vướng mắc pháp lý hoặc cần hỗ trợ tư vấn bảo vệ quyền lợi hợp pháp, vui lòng liên hệ:

• Website: tuvanphapluattamlygiaoduc.vn
• Hotline: 0898.627.762