CƠ CHẾ, CHÍNH SÁCH ĐẶC THÙ THEO NGHỊ QUYẾT 26/2026/NQ-CP: THÁO GỠ “ĐIỂM NGHẼN” TRONG XÁC ĐỊNH DANH TÍNH HÀI CỐT LIỆT SĨ CÒN THIẾU THÔNG TIN

Trong suốt chặng đường lịch sử dựng nước và giữ nước, hàng triệu người con ưu tú đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ không chỉ là nhiệm vụ chính trị quan trọng mà còn là mệnh lệnh từ trái tim, là đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” sâu sắc của dân tộc. Tuy nhiên, thời gian lùi xa, điều kiện khắc nghiệt của chiến tranh cùng những vướng mắc về định mức chi phí, cơ chế tài chính và thủ tục đã tạo ra những “rào cản” không nhỏ, khiến hàng trăm ngàn gia đình liệt sĩ khắc khoải chờ đợi tin tức người thân.

Ngày 06/05/2026, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị quyết số 26/2026/NQ-CP về cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn trong tổ chức lấy mẫu, giám định và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin bằng phương pháp giám định ADN. Nghị quyết này mở ra bước ngoặt cải cách, tạo hành lang pháp lý thông thoáng và nhân văn bậc nhất từ trước đến nay trong công tác tri ân người có công.

Dưới góc nhìn tích hợp Pháp luật – Tâm lý – Giáo dục của ThS. Nguyễn Hữu Long, bài viết phổ biến pháp luật này sẽ giải mã những nội dung quan trọng nhất của Nghị quyết 26/2026/NQ-CP và mang đến những góc nhìn sâu sắc cho cộng đồng.

I. BỐI CẢNH THỰC TẾ – NHỮNG “ĐIỂM NGHẼN” VÀ NỖI ĐAU ĐÃI ĐẲNG CỦA CÁC GIA ĐÌNH LIỆT SĨ

Thực tế cho thấy, hàng ngàn gia đình liệt sĩ trên khắp cả nước từng rơi vào những mỏi mòn, bế tắc vì những vướng mắc trong thủ tục lấy mẫu và giám định ADN:

 Câu chuyện của những người mẹ, người vợ ngóng chờ: Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị T. (Quảng Trị) đã hơn 80 tuổi, mong ước lớn nhất cuối đời là xác định đúng phần mộ của người con trai duy nhất hy sinh tại chiến trường phía Nam. Tuy nhiên, nhiều mẫu hài cốt thu gom trước đây rơi vào tình trạng “tồn đọng” tại các cơ quan giám định do thiếu kinh phí thanh quyết toán theo cơ chế cũ, hoặc quy trình phân công giữa các bộ ngành chưa thực sự đồng bộ.

 Câu chuyện khó khăn của lực lượng làm nhiệm vụ:Các đội quy tập, cán bộ thực hiện nhiệm vụ lấy mẫu phải làm việc trong điều kiện cực kỳ khắc nghiệt (rừng sâu, thời tiết khắc nghiệt, mẫu hài cốt phân hủy mạnh). Trong khi đó, định mức chi đền bù hay hỗ trợ trang thiết bị, vỏ mộ/quách/tiểu hư hỏng do khai quật trước đây chưa có quy định đặc thù sát với thực tế, gây áp lực rất lớn cho lực lượng thi hành.

Tâm lý chung của thân nhân liệt sĩ khi đối mặt với sự chậm trễ này là nỗi đau đớn đan xen sự vô vọng theo thời gian. Nghị quyết 26/2026/NQ-CP ra đời chính là “cứu cánh” tháo gỡ hoàn toàn các điểm nghẽn này, mang lại hy vọng tươi sáng cho hàng ngàn gia đình.

II. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC” TỪ NGHỊ QUYẾT 26/2026/NQ-CP

Nghị quyết 26/2026/NQ-CP đặt ra hành lang pháp lý đặc thù, tháo gỡ triệt để các rào cản về định mức chi, nguồn vốn và cơ chế thực hiện. Dưới đây là các điểm cốt lõi người dân và các cơ quan chức năng cần nắm vững:

1. Định mức chi lấy mẫu và giám định ADN sát với thực tế

Theo Điều 2 Nghị quyết 26/2026/NQ-CP, Chính phủ đã nâng và quy định rõ ràng mức chi tối đa nhằm bảo đảm chất lượng khâu lấy mẫu và giám định:

 Chi lấy mẫu hài cốt liệt sĩ: Mức chi tối đa là 6.000.000 đồng/mộ (bao gồm thuê phông bạt, dụng cụ vật tư, vận chuyển, thuê nhân công khai quật, cất bốc, sửa lại vỏ mộ, mua quách/tiểu hư hỏng do khai quật…).

 Giám định ADN: Mức chi tối đa đối với giám định ADN mẫu hài cốt liệt sĩ là 14.102.000 đồng/mẫu và đối với mẫu thân nhân liệt sĩ là 3.480.331 đồng/mẫu.

2. Xử lý dứt điểm các vấn đề tồn đọng trước đây

Điểm đột phá thể hiện tính trách nhiệm cao của Chính phủ được quy định tại khoản 3 Điều 2:

 Mẫu hài cốt và mẫu thân nhân đã tiếp nhận nhưng chưa giám định: Cho phép áp dụng định mức chi mới để triển khai ngay.

 Mẫu đã giám định nhưng chưa thanh toán kinh phí: Cho phép áp dụng mức chi tối đa là 4.685.000 đồng/mẫuđể giải quyết thanh quyết toán dứt điểm trên cơ sở hồ sơ thực tế.

3. Quy định rõ ràng về Chế độ, chính sách đối với người tham gia thực hiện nhiệm vụ

Điều 3 Nghị quyết 26/2026/NQ-CP bổ sung các khoản hỗ trợ thỏa đáng cho lực lượng trực tiếp làm nhiệm vụ lấy mẫu (ngoài lương và phụ cấp hiện hưởng):

 Hỗ trợ tiền ăn thêm: 72.000 đồng/người/ngày thực tế làm nhiệm vụ (áp dụng cho cả người hưởng lương và không hưởng lương từ ngân sách).

 Hỗ trợ tiền bồi dưỡng:

 Đối với người hưởng lương ngân sách: Mức 0,2 lần mức lương cơ sở/người/ngày.

 Đối với người không hưởng lương ngân sách: Mức 0,3 lần mức lương cơ sở/người/ngày.

 (Thời gian làm việc từ đủ 04 giờ trở lên được tính 01 ngày; dưới 04 giờ tính 1/2 ngày).

4. Phối hợp liên ngành và Nguồn lực bảo đảm mạnh mẽ

 Nguồn vốn: Ngân sách trung ương bảo đảm thực hiện các nhiệm vụ chi cho xác định danh tính và triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, bao gồm cả hạ tầng phần mềm quản lý dữ liệu.

 Phân công nhiệm vụ: Bốn đơn vị chủ lực bao gồm Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Y tế và Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam sẽ trực tiếp thực hiện giám định theo địa bàn được phân công. Bộ Công an chịu trách nhiệm thu nhận, phân tích ADN mẫu thân nhân đảm bảo quy định của Luật Căn cước.

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ: “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”

Dưới góc độ tích hợp của ThS. Nguyễn Hữu Long, Nghị quyết 26/2026/NQ-CP không chỉ là một văn bản pháp lý thuần túy mà còn mang hàm lượng tri thức quản trị và tâm lý xã hội sâu sắc:

1. Phân tích góc nhìn Tâm lý xã hội: Xoa dịu vết thương chiến tranh và giải tỏa áp lực tâm lý

Sự mong mỏi tìm lại kỷ vật, hài cốt người thân đã hy sinh là một nhu cầu tâm lý – tâm linh chính đáng và thiết tha của hàng triệu gia đình. Việc thể chế hóa chính sách đặc thù giúp tăng tốc độ xác định danh tính, giải tỏa sự khắc khoải, mang lại sự an ủi tinh thần vô giá cho các gia đình liệt sĩ, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân vào các chính sách đền ơn đáp nghĩa của Đảng và Nhà nước.

2. Phân tích góc nhìn Quản trị công & Giáo dục tinh thần trách nhiệm

 Về quản trị công: Nghị quyết thể hiện tư duy quản trị linh hoạt và quyết liệt — thẳng thắn nhìn nhận những điểm nghẽn về kinh phí, phân công trách nhiệm rõ ràng cho các Bộ (Nội vụ, Quốc phòng, Công an, Y tế, Viện Hàn lâm) và đặt ra thời hạn thực hiện cụ thể (đến hết ngày 31/07/2027) gắn liền với “Chiến dịch 500 ngày đêm”. Việc số hóa thông qua phần mềm quản lý dữ liệu mẫu ADN giúp công tác quản trị trở nên khoa học, minh bạch và tra cứu dễ dàng.

 Về giáo dục truyền thống: Chính sách đãi ngộ thỏa đáng đối với người làm nhiệm vụ trực tiếp (đặc biệt là lực lượng không hưởng lương ngân sách) chính là sự tôn vinh cống hiến lao động, giáo dục thế hệ trẻ về lòng biết ơn, trách nhiệm xã hội và tinh thần tuân thủ pháp luật gắn liền với giá trị nhân văn.

IV. LỜI KHUYÊN VÀ GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN TỪ CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Để các gia đình liệt sĩ và các cơ quan, tổ chức địa phương thực thi hiệu quả Nghị quyết 26/2026/NQ-CP (có hiệu lực từ ngày 06/05/2026 đến hết 31/07/2027), ThS. Nguyễn Hữu Long đưa ra 4 lời khuyên vàng hành động:

1. Gia đình thân nhân liệt sĩ chủ động cập nhật thông tin: Thân nhân các liệt sĩ còn thiếu thông tin cần chủ động liên hệ với Sở Lao động – Thương binh và Xã hội (hoặc cơ quan ngành Nội vụ địa phương), Công an xã/phường để đăng ký cung cấp thông tin và phối hợp thu nhận mẫu ADN theo hướng dẫn của Luật Căn cước.

2. Địa phương chủ động linh hoạt dự toán ngân sách:UBND các cấp và các cơ quan chuyên môn cần căn cứ khoản 3 Điều 4 Nghị quyết 26/2026/NQ-CP để chủ động sử dụng dự toán được giao, kịp thời triển khai công tác lấy mẫu trên địa bàn mà không thụ động chờ đợi, đảm bảo tiến độ “Chiến dịch 500 ngày đêm”.

3. Thực hiện đúng quy trình tài chính minh bạch: Các đơn vị thực hiện lấy mẫu, giám định cần lập hồ sơ thanh quyết toán chặt chẽ, dựa trên chi phí thực tế nhưng không vượt mức chi tối đa cho phép (6 triệu/mộ đối với lấy mẫu; hơn 14 triệu/mẫu hài cốt; hơn 3,4 triệu/mẫu thân nhân).

4. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền và hỗ trợ tâm lý:Các tổ chức đoàn thể xã hội tại địa phương cần hỗ trợ động viên tinh thần, giải thích rõ các quy trình thủ tục cho thân nhân liệt sĩ, tránh tình trạng bị các đối tượng lừa đảo lợi dụng môi giới “tìm mộ liệt sĩ bằng tâm linh” gây thiệt hại về kinh tế và tinh thần.

Thông điệp nhân văn:

“Cải cách pháp luật chỉ thực sự có giá trị khi nó chạm tới sự thuận tiện và niềm tin của người dân. Nghị quyết 26/2026/NQ-CP không chỉ dỡ bỏ những rào cản cơ chế tài chính vô hình mà còn nâng cao hiệu quả công tác tri ân, trả lại danh tính cho các anh hùng liệt sĩ, tạo dựng một xã hội trọn nghĩa tri ân, văn minh và nhân ái.”

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Kinh tế, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống:

 Website: tuvanphapluattamlygiaoduc.vn

 Hotline: 0898.627.762