TÌNH HUỐNG SỐ 156 : DOANH NGHIỆP BỊ PHẠT VÌ KHÔNG CÓ SƠ ĐỒ THOÁT HIỂM PCCC?

Trong quá trình vận hành startup, việc thuê mặt làm văn phòng thường khiến các nhà sáng lập tập trung toàn lực vào sản phẩm mà bỏ quên các điều kiện kỹ thuật an toàn bắt buộc. Một trong những thiếu sót điển hình là việc không niêm yết sơ đồ thoát hiểm phòng cháy chữa cháy, dẫn đến những khoản phạt hành chính đáng tiếc và nguy cơ bị đình chỉ hoạt động.

Hãy cùng chuyên gia Nguyễn Hữu Long phân tích tình huống này để nhìn nhận rõ bản chất pháp lý và bài học quản trị.

1: Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Năm 2026, một công ty công nghệ tại thành phố Huế thuê một tòa nhà dịch vụ làm trụ sở làm việc cho tập thể nhân sự. Do chủ quan cho rằng tòa nhà đã được chủ đầu tư cũ trang bị hệ thống chữa cháy cơ bản, ban giám đốc đã bỏ qua việc thiết kế và niêm yết sơ đồ chỉ dẫn thoát nạn (sơ đồ thoát hiểm PCCC) ở từng tầng.

Trong đợt thanh tra đột xuất về công tác an toàn phòng cháy chữa cháy của cơ quan chức năng, doanh nghiệp đã bị lập biên bản xử phạt hành chính vì lỗi không có sơ đồ thoát hiểm theo quy định, đồng thời buộc phải tạm dừng hoạt động các khu vực vi phạm để khắc phục, gây xáo trộn nghiêm trọng đến tiến độ vận hành chung.

2: Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

Xét về mặt pháp luật, việc xử phạt doanh nghiệp trong trường hợp này là hoàn toàn có cơ sở và tuân thủ chặt chẽ các quy định hiện hành:

Quy định pháp luật về sơ đồ thoát nạn và trách nhiệm của cơ sở (Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 2024):

Theo quy định tại các văn bản quy phạm pháp luật về phòng cháy và chữa cháy, cơ sở thuộc danh mục quản lý về PCCC có trách nhiệm ban hành, niêm yết nội quy, biển báo, sơ đồ chỉ dẫn thoát nạn ở những vị trí dễ nhìn thấy để phục vụ công tác cứu hộ, cứu nạn khẩn cấp.

Căn cứ theo các nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC, hành vi không niêm yết sơ đồ thoát hiểm, biển chỉ dẫn thoát nạn hoặc không đảm bảo các điều kiện về đường lối thoát nạn sẽ bị phạt tiền đối với tổ chức, đồng thời áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả buộc phải bổ sung ngay lập tức:

“Điều 8. Trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân trong hoạt động phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ

1. Phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ là trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân hoạt động, sinh sống trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
2. Công dân từ đủ 18 tuổi trở lên, đủ sức khỏe có trách nhiệm tham gia vào Đội phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ cơ sở, Đội phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ chuyên ngành hoặc Đội dân phòng khi có yêu cầu.
3. Người đứng đầu cơ sở có trách nhiệm sau đây:
4. a) Tổ chức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục kiến thức, pháp luật về phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ; tổ chức huấn luyện, bồi dưỡng nghiệp vụ phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ cho các đối tượng thuộc phạm vi quản lý;
5. b) Thành lập, duy trì hoạt động Đội phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ cơ sở hoặc Đội phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ chuyên ngành theo quy định tại Điều 37 của Luật này hoặc phân công người thực hiện nhiệm vụ phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ thuộc phạm vi quản lý;
6. c) Ban hành hoặc tham mưu người có thẩm quyền ban hành nội quy phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ;
7. d) Tổ chức thực hiện, kiểm tra, đôn đốc, giám sát cơ quan, tổ chức, cá nhân thuộc phạm vi quản lý về việc thực hiện quy định, nội quy, biện pháp, yêu cầu và duy trì điều kiện an toàn về phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ;

đ) Xây dựng, tổ chức thực tập phương án chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ theo quy định của pháp luật;

1. e) Quyết định hoặc đề xuất người có thẩm quyền quyết định trang bị, duy trì tính năng sử dụng của phương tiện phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ; tổ chức chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ; khắc phục hậu quả do cháy, tai nạn, sự cố gây ra;
2. g) Lập, quản lý hồ sơ về phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ thuộc phạm vi quản lý; khai báo, cập nhật dữ liệu về phòng cháy, chữa cháy;
3. h) Thực hiện nhiệm vụ khác về phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ theo quy định của pháp luật.

…”

“Điều 23. Phòng cháy đối với cơ sở

1. Cơ sở phải bảo đảm các điều kiện an toàn về phòng cháy sau đây:
2. a) Có nội quy phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ phù hợp với từng loại hình cơ sở;
3. b) Trang bị phương tiện, hệ thống phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ theo quy định của pháp luật;
4. c) Trang bị thiết bị truyền tin báo cháy kết nối với hệ thống Cơ sở dữ liệu về phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ và truyền tin báo cháy; khai báo, cập nhật dữ liệu về phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ theo lộ trình do Chính phủ quy định;
5. d) Thực hiện các yêu cầu về phòng cháy và chữa cháy quy định tại các điểm a, b, c, d, đ và e khoản 1 Điều 16 của Luật này;

đ) Có phương án chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ;

1. e) Thành lập lực lượng phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ cơ sở hoặc lực lượng phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ chuyên ngành theo quy định tại Điều 37 của Luật này hoặc phân công người thực hiện nhiệm vụ phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ.
2. Cơ quan, tổ chức hoạt động trong phạm vi một cơ sở phải bảo đảm các điều kiện an toàn về phòng cháy sau đây:
3. a) Có nội quy phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ phù hợp với tính chất hoạt động của cơ quan, tổ chức;
4. b) Bảo đảm an toàn trong sử dụng nguồn lửa, nguồn nhiệt, thiết bị, dụng cụ sinh lửa, sinh nhiệt, chất dễ cháy, nổ trong phạm vi quản lý;
5. c) Cử người tham gia lực lượng phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ cơ sở hoặc lực lượng phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ chuyên ngành theo quy định của pháp luật;
6. d) Thực hiện, duy trì điều kiện an toàn về phòng cháy và chữa cháy trong phạm vi quản lý.”

Kết luận pháp lý: Doanh nghiệp không thể viện lý do thuê mặt bằng hay chủ quan để né tránh trách nhiệm; việc thiếu sơ đồ thoát hiểm PCCC vi phạm trực tiếp quy chuẩn kỹ thuật an toàn bắt buộc và việc bị xử phạt hành chính là hoàn toàn đúng quy định pháp luật.

3: Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn” (The Human & Management)

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Sự lơ là đối với các quy định an toàn PCCC phản ánh tư duy làm việc đối phó và xem nhẹ tính mạng con người, ưu tiên lợi ích trước mắt hơn sự an toàn tính mạng của tập thể nhân sự. Giáo dục đạo đức nghề nghiệp luôn nhấn mạnh rằng trách nhiệm bảo vệ con người phải được đặt lên hàng đầu trong mọi hoạt động tổ chức.

Về khía cạnh Quản trị rủi ro doanh nghiệp

Từ góc độ quản trị, việc bỏ quên những chi tiết nhỏ nhưng cốt lõi như sơ đồ thoát hiểm thể hiện sự yếu kém trong hệ thống quản lý tuân thủ (compliance) của startup. Một sự cố nhỏ xảy ra trong điều kiện thiếu hướng dẫn thoát nạn có thể dẫn đến thảm họa nhân mạng và sự sụp đổ hoàn toàn của doanh nghiệp.

4: Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Để khắc phục triệt để lỗ hổng này và xây dựng môi trường làm việc an toàn, chuyên gia Nguyễn Hữu Long đề xuất phương án 3 bước:

• Bước 1 – Chấp hành quyết định xử phạt và khắc phục ngay lập tức: Nộp phạt hành chính đúng hạn theo biên bản của cơ quan chức năng, đồng thời phối hợp với đơn vị kỹ thuật để đo đạc và thiết kế sơ đồ thoát hiểm đạt chuẩn cho từng khu vực của văn phòng.
• Bước 2 – Lắp đặt hệ thống biển báo và thiết bị hỗ trợ: Tiến hành treo sơ đồ thoát hiểm, đèn chiếu sáng sự cố và biển chỉ dẫn lối ra (Exit) tại các hành lang, cầu thang theo đúng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về PCCC.
• Bước 3 – Xây dựng văn hóa an toàn và diễn tập định kỳ: Đưa nội dung hướng dẫn an toàn PCCC vào quy trình hội nhập cho nhân sự mới, đồng thời tổ chức tập huấn, diễn tập thoát hiểm định kỳ để nâng cao ý thức chủ động cho toàn thể đội ngũ.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA: Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Chúng tôi đồng hành cùng các startup xây dựng nền móng vững chắc thông qua sự tuân thủ nghiêm ngặt và quản trị rủi ro toàn diện.

Mọi thắc mắc cần tư vấn chi tiết, xin vui lòng liên hệ hệ thống thông qua website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc số hotline: 0898.627.762.

Từ khoá: Pháp luật Startup; PCCC; Sơ đồ thoát hiểm; Xử phạt hành chính; Quản trị rủi ro doanh nghiệp.