Một hình phạt tưởng như để “răn đe” nhưng lại xâm phạm nghiêm trọng quyền trẻ em, đi ngược đạo đức nhà giáo và các nguyên tắc của nền giáo dục nhân văn. Pháp luật nhìn nhận hành vi này như thế nào.

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Trong giờ học mùa đông, một học sinh lớp 1 do quên mang bút chì đã bị giáo viên phạt đứng một chân, giơ hai tay lên trời liên tục suốt hai tiết học ngoài thời tiết giá rét. Em nhiều lần khóc, mệt lả nhưng vẫn bị buộc tiếp tục thực hiện hình phạt trước sự chứng kiến của các bạn trong lớp.

Sau khi sự việc được phụ huynh phản ánh, dư luận đặt câu hỏi: Đây chỉ là biện pháp giáo dục hay đã là hành vi bạo lực học đường, nhục hình đối với trẻ em? Giáo viên có thể phải chịu những trách nhiệm pháp lý nào?

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

1. Quy định về bảo vệ danh dự, nhân phẩm và thân thể của người học

Theo khoản 1 Điều 22 Luật Giáo dục năm 2019 (được sửa đổi, bổ sung năm 2025), giáo dục phải bảo đảm môi trường học tập an toàn, tôn trọng người học, không xâm phạm danh dự, nhân phẩm và thân thể của học sinh. Đồng thời, khoản 2 Điều 6 Luật Trẻ em năm 2016 cấm hành vi bạo lực, hành hạ, ngược đãi, xúc phạm danh dự, nhân phẩm trẻ em dưới mọi hình thức.

2. Nguyên tắc bảo vệ quyền trẻ em trong hoạt động giáo dục

Khoản 2 Điều 6 Luật Trẻ em năm 2016:

“ Điều 6. Các hành vi bị nghiêm cấm

1. Tước đoạt quyền sống của trẻ em.

2. Bỏ rơi, bỏ mặc, mua bán, bắt cóc, đánh tráo, chiếm đoạt trẻ em.”

Áp dụng vào tình huống

• Giáo viên đã buộc học sinh lớp 1 đứng một chân, giơ hai tay trong thời gian kéo dài suốt hai tiết học giữa thời tiết rét buốt. Hình phạt này gây đau đớn về thể chất, tạo áp lực tâm lý, làm học sinh bị xấu hổ trước tập thể lớp. Đây không còn là biện pháp giáo dục thông thường mà có dấu hiệu của hành vi bạo lực học đường, hành hạ trẻ em và xâm phạm quyền bất khả xâm phạm về thân thể, danh dự của người học.

Kết luận pháp lý: Nếu xác minh đúng nội dung phản ánh, hành vi của giáo viên đã không bảo đảm môi trường giáo dục an toàn, xâm phạm quyền được bảo vệ của trẻ em, vi phạm khoản 1 Điều 22 Luật Giáo dục năm 2019 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) và khoản 2 Điều 6 Luật Trẻ em năm 2016. Tùy tính chất, mức độ hậu quả, giáo viên còn có thể bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị xem xét trách nhiệm pháp lý theo quy định của pháp luật.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Đối với học sinh lớp 1, đây là giai đoạn đầu hình thành nhân cách và niềm tin đối với thầy cô. Việc bắt trẻ đứng một chân, giơ hai tay trong thời gian dài giữa trời rét không chỉ gây đau đớn về thể chất mà còn tạo cảm giác sợ hãi, nhục nhã, mất an toàn trong môi trường học đường. Một lỗi nhỏ như quên mang bút chì hoàn toàn có thể được giáo dục bằng sự hướng dẫn, nhắc nhở hoặc phối hợp với phụ huynh. Việc sử dụng hình phạt mang tính hành hạ thể xác và tra tấn tinh thần không những trái với đạo đức nghề giáo mà còn làm mất đi giá trị nhân văn của hoạt động giáo dục, ảnh hưởng lâu dài đến tâm lý và sự phát triển của trẻ.

Về khía cạnh quản trị rủi ro trường học

Nhà trường cần xem đây là sự cố nghiêm trọng về quản trị rủi ro trong giáo dục. Sau khi tiếp nhận phản ánh phải nhanh chóng xác minh, bảo vệ học sinh, đồng thời thực hiện đúng quy trình xử lý viên chức theo quy định. Tùy mức độ vi phạm và hậu quả xảy ra, nhà trường cần thành lập hội đồng xem xét trách nhiệm, tiến hành kiểm điểm, xử lý kỷ luật; trường hợp vi phạm nghiêm trọng có thể áp dụng biện pháp đình chỉ công tác giảng dạy, đề nghị buộc thôi việc (sa thải đối với viên chức theo quy định của pháp luật về viên chức) nhằm bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật và giữ gìn môi trường giáo dục an toàn.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Để phòng ngừa những vụ việc tương tự, ThS. Nguyễn Hữu Long đề xuất 03 giải pháp:

1. Bước 1 – Xây dựng văn hóa kỷ luật tích cực: Tuyệt đối loại bỏ các hình thức phạt mang tính bạo lực hoặc làm nhục học sinh; thay thế bằng các biện pháp giáo dục tích cực, phù hợp với tâm lý lứa tuổi.
2. Bước 2 – Nâng cao đạo đức nghề nghiệp giáo viên: Thường xuyên bồi dưỡng kỹ năng quản lý lớp học, kiểm soát cảm xúc, tâm lý học đường và kỹ năng xử lý tình huống sư phạm không bạo lực.
3. Bước 3 – Hoàn thiện cơ chế giám sát nội bộ: Thiết lập quy trình tiếp nhận phản ánh của phụ huynh, tăng cường kiểm tra đột xuất, xử lý nghiêm các hành vi xâm hại thân thể, danh dự học sinh để xây dựng môi trường giáo dục an toàn, nhân văn.

Thông điệp: Một lời nhắc nhở có thể giúp trẻ trưởng thành; nhưng một hình phạt mang tính nhục hình có thể để lại vết thương tâm lý suốt cả cuộc đời.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.