TÌNH HUỐNG 145: HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG TIỂU HỌC CÔNG LẬP TỰ Ý KÝ HỢP ĐỒNG CHO CÔNG TY VIỄN THÔNG THUÊ MÁI NHÀ GIẢNG ĐƯỜNG ĐẶT TRẠM PHÁT SÓNG BTS 10 NĂM THU TIỀN LẬP QUỸ RIÊNG: XỬ LÝ THẾ NÀO?

“Tài sản công trong trường học được Nhà nước giao để phục vụ hoạt động giáo dục, không phải là nguồn lợi riêng của bất kỳ cá nhân nào. Nếu người đứng đầu cơ sở giáo dục tự ý cho doanh nghiệp thuê mái trường để lắp đặt trạm phát sóng BTS, thu tiền ngoài sổ sách và lập quỹ riêng, không chỉ làm dấy lên lo ngại về tính minh bạch tài chính mà còn khiến nhiều phụ huynh bất an về ảnh hưởng của sóng điện từ đối với sức khỏe con em mình. Pháp luật nhìn nhận và xử lý hành vi này như thế nào?”

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích tình huống dưới góc độ pháp luật và quản trị tài sản công trong lĩnh vực giáo dục.

 

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Trường Tiểu học X, xã B, tỉnh C là trường công lập do Nhà nước đầu tư xây dựng và quản lý.

Năm 2022, Hiệu trưởng ông Nguyễn Văn A tự ký hợp đồng với một doanh nghiệp viễn thông, cho thuê phần mái của tòa nhà giảng đường để lắp đặt trạm phát sóng BTS trong thời hạn 10 năm. Khoản tiền thuê hằng năm không được công khai trong hội đồng trường, không hạch toán theo quy định mà được sử dụng để lập một “quỹ hoạt động riêng”.

Khi biết sự việc, nhiều phụ huynh phản đối vì cho rằng việc đặt trạm BTS ngay trên khuôn viên trường học có thể ảnh hưởng đến tâm lý và sức khỏe của học sinh, đồng thời đặt nghi vấn về tính hợp pháp của hợp đồng cho thuê tài sản công.

Phụ huynh đề nghị cơ quan có thẩm quyền thanh tra toàn diện, buộc tháo dỡ trạm BTS nếu việc lắp đặt trái quy định và làm rõ trách nhiệm của Hiệu trưởng.

2. Góc nhìn pháp lý – “Lá chắn vững chắc”
3. Quy định của Luật Quản lý, sử dụng tài sản công

Điều 4 Luật Quản lý, sử dụng tài sản công số 97/VBHN-VPQH quy định tài sản công bao gồm tài sản thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý, trong đó có tài sản được giao cho các cơ sở giáo dục công lập quản lý, sử dụng.

Bên cạnh đó, Điều 55 Luật Quản lý, sử dụng tài sản công số 97/VBHN-VPQH quy định việc sử dụng tài sản công vào mục đích kinh doanh, cho thuê, liên doanh, liên kết phải đúng thẩm quyền, đúng mục đích, công khai, minh bạch và thực hiện theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định.

Như vậy, người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập không được tự ý quyết định việc cho thuê tài sản công khi chưa đáp ứng đầy đủ các điều kiện và thẩm quyền theo quy định của pháp luật.

2. Quy định của Luật Giáo dục

Điểm d khoản 4 Điều 99 Luật Giáo dục số 72/VBHN-VPQH quy định tài chính, tài sản của cơ sở giáo dục phải được quản lý, sử dụng đúng mục đích, đúng quy định của pháp luật, bảo đảm công khai, minh bạch và phục vụ hoạt động giáo dục.

Quy định này yêu cầu mọi hoạt động khai thác, sử dụng tài sản trong cơ sở giáo dục phải đặt lợi ích của hoạt động dạy học lên hàng đầu, đồng thời bảo đảm tuân thủ quy định về quản lý tài sản công.

Áp dụng vào tình huống

Đối chiếu với tình huống trên, nếu việc cho doanh nghiệp viễn thông thuê mái nhà giảng đường để lắp đặt trạm BTS được thực hiện khi chưa có quyết định hoặc chấp thuận của cơ quan có thẩm quyền, không thực hiện đúng trình tự quản lý tài sản công, đồng thời khoản tiền thu được không được hạch toán và quản lý theo quy định mà sử dụng để lập quỹ riêng thì đây là dấu hiệu của việc sử dụng tài sản công không đúng quy định.

Trong trường hợp đó, cơ quan quản lý có thẩm quyền có thể tiến hành thanh tra toàn diện việc quản lý, sử dụng tài sản công; kiểm tra tính hợp pháp của hợp đồng cho thuê, việc quản lý nguồn thu và trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở giáo dục. Nếu phát hiện có vi phạm, cơ quan có thẩm quyền có thể yêu cầu chấm dứt việc sử dụng tài sản công sai mục đích, xử lý hợp đồng theo quy định của pháp luật và xem xét trách nhiệm của các cá nhân có liên quan.

Đối với vấn đề ảnh hưởng của trạm BTS đến sức khỏe học sinh, việc đánh giá phải căn cứ vào kết quả kiểm tra, đo kiểm của cơ quan chuyên môn có thẩm quyền; không nên kết luận chỉ dựa trên suy đoán hoặc tâm lý lo ngại.

Kết luận pháp lý

Tài sản của trường học công lập là tài sản công, được giao để phục vụ nhiệm vụ giáo dục chứ không phải để cá nhân tự ý khai thác nhằm tạo nguồn thu ngoài quy định.

Việc cho thuê tài sản công chỉ được thực hiện khi đáp ứng đầy đủ điều kiện, đúng thẩm quyền và bảo đảm công khai, minh bạch theo quy định của pháp luật.

Mọi khoản thu phát sinh từ việc khai thác tài sản công đều phải được quản lý đúng chế độ tài chính, không được tự ý lập quỹ riêng ngoài quy định.

Quản lý đúng tài sản công không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là nền tảng để duy trì niềm tin của phụ huynh và xã hội đối với nhà trường.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Góc nhìn tâm lý

Điều khiến phụ huynh lo lắng nhất không chỉ là câu chuyện tài chính mà còn là việc một trạm phát sóng BTS xuất hiện ngay trên mái trường – nơi con em họ học tập mỗi ngày. Dù ảnh hưởng của sóng điện từ phải được đánh giá bằng kết luận khoa học của cơ quan chuyên môn, tâm lý bất an của phụ huynh vẫn là điều có thật. Khi nhà trường không công khai thông tin, không lấy ý kiến hoặc giải thích minh bạch, sự lo ngại rất dễ chuyển thành mất niềm tin và khủng hoảng truyền thông trong cộng đồng.

Đối với giáo viên và học sinh, việc trường học trở thành địa điểm khai thác thương mại thiếu minh bạch cũng làm giảm hình ảnh của một môi trường giáo dục chuẩn mực và an toàn.

Góc nhìn giáo dục

Trường học được xây dựng để phục vụ việc dạy và học, vì vậy mọi quyết định liên quan đến cơ sở vật chất đều phải đặt lợi ích của người học lên trên lợi ích kinh tế.

Người quản lý giáo dục cần nhận thức rằng mỗi quyết định sử dụng tài sản công không chỉ chịu sự điều chỉnh của pháp luật mà còn chịu sự giám sát của phụ huynh và xã hội. Sự minh bạch trong quản lý tài sản cũng chính là một bài học sống động về tính liêm chính và trách nhiệm dành cho học sinh.

Góc nhìn quản trị

Đây là bài học điển hình về quản trị rủi ro trong sử dụng tài sản công tại cơ sở giáo dục.

Mỗi trường học cần xây dựng quy trình thẩm định chặt chẽ trước khi khai thác tài sản công; mọi hoạt động cho thuê hoặc hợp tác khai thác phải được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, công khai trong hội đồng trường và thực hiện đúng quy định về quản lý tài chính. Đồng thời, khi dự án có khả năng tác động đến môi trường học tập hoặc gây lo ngại trong cộng đồng, nhà trường cần chủ động công khai thông tin, lấy ý kiến các bên liên quan và phối hợp với cơ quan chuyên môn đánh giá đầy đủ trước khi triển khai.

Quản trị tốt không phải là tìm cách tạo thêm nguồn thu bằng mọi giá, mà là bảo đảm mỗi quyết định khai thác tài sản công đều đúng pháp luật, minh bạch và không làm ảnh hưởng đến môi trường giáo dục.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Việc biến tài sản công trong trường học thành công cụ thương mại hóa sai quy định không đơn thuần là sự lệch chuẩn về quản lý tài chính, mà là hành vi xâm phạm lợi ích công cộng, làm suy giảm niềm tin của xã hội đối với tính chính danh của môi trường giáo dục.

• Sự kiên quyết trong thanh tra và tính nghiêm minh của pháp luật: Đứng trước các bất cập trong quản lý tài sản công, phản ứng đòi hỏi của cơ quan quản lý phải là sự siết chặt kỷ cương: thanh tra toàn diện từ thẩm quyền phê duyệt đến dòng tiền khai thác. Nếu phát hiện sai phạm, không thể dừng lại ở việc “rút kinh nghiệm” mà phải kiên quyết hủy bỏ các hợp đồng trái luật, buộc tháo dỡ các công trình vi phạm và truy cứu trách nhiệm trực tiếp của người đứng đầu. Bên cạnh đó, việc chủ động đo kiểm kỹ thuật và công khai kết quả minh bạch cho phụ huynh là cách ứng xử văn minh nhất để giải tỏa hoang mang và thiết lập sự tin tưởng.
• Trở lại nguyên tác quản trị công: Minh bạch là bộ lọc hiệu quả nhất: Xử lý vi phạm chỉ là phần ngọn, việc bịt kín các lỗ hổng quản lý mới là giải pháp căn cơ. Tài sản công trong cơ sở giáo dục phải phục vụ trước hết cho mục tiêu sư phạm và lợi ích của người học. Mọi hoạt động khai thác phụ trợ (nếu có) phải nằm trong đề án được cấp có thẩm quyền phê duyệt, chịu sự giám sát của hệ thống kiểm tra nội bộ và tuân thủ nguyên tắc công khai tài chính tuyệt đối. Khi dòng tiền và tài sản được đưa vào “lồng kính” minh bạch, các nhóm lợi ích sẽ không còn đất để tồn tại.

Thông điệp của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

“Tài sản công trong trường học được tạo dựng từ nguồn lực của Nhà nước và niềm tin của Nhân dân. Mỗi quyết định khai thác tài sản ấy phải được đặt dưới ánh sáng của pháp luật, sự minh bạch và lợi ích tốt nhất của người học, chứ không thể phục vụ lợi ích của bất kỳ cá nhân nào.”

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.