Pháp lý quốc tế
TÌNH HUỐNG 528: NHÂN VIÊN KINH DOANH TỰ Ý DÙNG ẢNH SẢN PHẨM CỦA ĐỐI THỦ ĐỂ TƯ VẤN CHO KHÁCH HÀNG
Th9
TÌNH HUỐNG 528: NHÂN VIÊN KINH DOANH TỰ Ý DÙNG ẢNH SẢN PHẨM CỦA ĐỐI THỦ ĐỂ TƯ VẤN CHO KHÁCH HÀNG
Trong hoạt động kinh doanh, hình ảnh sản phẩm thường được sử dụng như một công cụ trực quan để giới thiệu, so sánh và thuyết phục khách hàng. Tuy nhiên, việc nhân viên tự ý lấy hình ảnh sản phẩm của đối thủ từ Internet để đưa vào tài liệu tư vấn mà không kiểm tra nguồn gốc, quyền sử dụng và tình trạng bảo hộ nhãn hiệu có thể khiến doanh nghiệp đối mặt với rủi ro xâm phạm quyền tác giả, quyền sở hữu công nghiệp và ảnh hưởng đến uy tín thương hiệu. Từ một thao tác tưởng như đơn giản, doanh nghiệp có thể phải xử lý đồng thời vấn đề pháp lý và khủng hoảng niềm tin từ khách hàng.
Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây dưới góc độ pháp lý liên quan để làm rõ quy trình, từ đó đưa ra bài học hữu ích.
- Tóm tắt tình huống thực tế
Hộ kinh doanh của ông A kinh doanh các sản phẩm gia dụng. Trong quá trình tư vấn cho khách hàng, nhân viên kinh doanh tự ý tìm kiếm hình ảnh một sản phẩm tương tự của đối thủ trên Internet và sử dụng hình ảnh này trong catalogue điện tử của hộ kinh doanh để minh họa cho khách hàng.
Nhân viên cho rằng hình ảnh đã được đăng công khai trên Internet nên có thể sử dụng mà không cần xin phép. Đồng thời, nhân viên cũng không kiểm tra xem hình ảnh có thuộc quyền tác giả của đối thủ hay bên thứ ba hay không và không tra cứu tình trạng bảo hộ đối với nhãn hiệu xuất hiện trên sản phẩm.
Sau đó, khách hàng phát hiện hình ảnh của đối thủ được sử dụng trong tài liệu tư vấn của hộ ông A và cho rằng doanh nghiệp đang sử dụng hình ảnh, thương hiệu của đối thủ để phục vụ hoạt động kinh doanh. Sự việc được chia sẻ trên mạng xã hội, khiến hộ ông A đứng trước nguy cơ bị khiếu nại về quyền tác giả, quyền sở hữu công nghiệp và ảnh hưởng đến hình ảnh, uy tín trong kinh doanh.
- Góc nhìn pháp lý – “Lá chắn vững chắc”
Trước hết, cần phân biệt quyền đối với hình ảnh sản phẩm với quyền đối với nhãn hiệu xuất hiện trong hình ảnh. Một bức ảnh sản phẩm có thể là tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả; việc lấy, sao chép và đưa ảnh đó vào catalogue, tài liệu tư vấn có thể liên quan đến quyền sao chép của chủ sở hữu quyền tác giả. Luật Sở hữu trí tuệ 2005 sửa đổi, bổ sung 2025 xác định quyền sao chép là một quyền tài sản của chủ sở hữu và hành vi xâm phạm quyền tác giả bao gồm việc xâm phạm các quyền tài sản được quy định tại Điều 20 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 sửa đổi, bổ sung 2025.
Bên cạnh đó, việc không tra cứu nhãn hiệu trên hình ảnh cũng tạo ra rủi ro riêng. Nếu nhân viên sử dụng hình ảnh có chứa nhãn hiệu của đối thủ trong tài liệu kinh doanh theo cách khiến khách hàng hiểu nhầm về nguồn gốc thương mại, quan hệ giữa các doanh nghiệp hoặc việc doanh nghiệp mình được đối thủ liên kết, cho phép, pháp luật sở hữu trí tuệ có thể đặt ra vấn đề về hành vi sử dụng chỉ dẫn thương mại gây nhầm lẫn. Điều 130 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 sửa đổi, bổ sung 2025 điều chỉnh các hành vi cạnh tranh không lành mạnh trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp, trong đó có hành vi sử dụng chỉ dẫn thương mại gây nhầm lẫn.
Ngoài ra, Luật Cạnh tranh 2018 nghiêm cấm hành vi cung cấp thông tin không trung thực về doanh nghiệp khác nếu trực tiếp hoặc gián tiếp gây ảnh hưởng xấu đến uy tín, tình trạng tài chính hoặc hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp đó. Tuy nhiên, không phải cứ sử dụng ảnh của đối thủ là đương nhiên cấu thành hành vi cạnh tranh không lành mạnh; cần xem xét cách thức sử dụng, nội dung tư vấn, mục đích và khả năng gây nhầm lẫn hoặc gây thiệt hại cụ thể.
Vì vậy, sai sót cốt lõi trong tình huống này không chỉ nằm ở việc “lấy một bức ảnh trên mạng”, mà còn ở quy trình kiểm tra quyền trước khi sử dụng tài liệu của bên thứ ba.
- Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”
Về tâm lý, nhân viên thường có suy nghĩ đơn giản rằng hình ảnh đã được công khai trên Internet thì bất kỳ ai cũng có thể sử dụng. Đây là nhận thức cần được điều chỉnh trong môi trường kinh doanh hiện đại.
Về giáo dục, doanh nghiệp cần hướng dẫn nhân viên hiểu rằng “có thể nhìn thấy” không đồng nghĩa với “được quyền sử dụng”. Mỗi hình ảnh, logo, tên thương hiệu hoặc nội dung được đưa vào tài liệu bán hàng đều cần được kiểm tra nguồn gốc và quyền sử dụng phù hợp.
Về quản trị, doanh nghiệp không nên chỉ xử lý trách nhiệm của nhân viên sau khi xảy ra sự việc. Cần xây dựng quy trình kiểm duyệt tài liệu marketing và tư vấn, đặc biệt đối với hình ảnh có chứa logo, tên thương hiệu, bao bì hoặc dấu hiệu nhận diện của đối thủ. Đây cũng là biện pháp giúp hạn chế rủi ro danh tiếng và tránh việc một sai sót của cá nhân trở thành vấn đề của toàn doanh nghiệp.
- Giải pháp toàn diện của Chuyên gia
Để phòng ngừa rủi ro, hộ ông A nên thực hiện đồng thời các giải pháp sau:
Thứ nhất, rà soát và gỡ bỏ ngay những hình ảnh của đối thủ được sử dụng khi chưa xác định rõ quyền sử dụng; lưu lại tài liệu, thời điểm và nguồn hình ảnh để phục vụ việc kiểm tra nếu phát sinh tranh chấp.
Thứ hai, thiết lập quy trình “kiểm tra trước khi sử dụng” đối với hình ảnh, logo, nhãn hiệu và nội dung của bên thứ ba, trong đó xác định rõ nguồn hình ảnh, chủ thể quyền và phạm vi được phép sử dụng.
Thứ ba, trước khi đưa hình ảnh có chứa thương hiệu của đối thủ vào tài liệu kinh doanh, cần tra cứu tình trạng bảo hộ nhãn hiệu và đánh giá cách sử dụng để tránh tạo ra nhận thức sai lệch về nguồn gốc hoặc mối quan hệ giữa các bên.
Thứ tư, doanh nghiệp cần đào tạo nhân viên kinh doanh về quyền tác giả, nhãn hiệu và cạnh tranh không lành mạnh; đồng thời quy định trách nhiệm khi tự ý sử dụng tài liệu của bên thứ ba.
Thứ năm, nếu sự việc đã ảnh hưởng đến khách hàng hoặc xuất hiện trên mạng xã hội, doanh nghiệp cần chủ động giải thích, đính chính thông tin phù hợp và xử lý nguồn tài liệu vi phạm, nhằm hạn chế việc rủi ro pháp lý chuyển thành rủi ro danh tiếng.
Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.
Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại:
Website: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/
Hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.