Chưa được phân loại
TÌNH HUỐNG SỐ 503: BÁC SĨ SẢN KHOA ĐỨNG TÊN VÀ THỰC HIỆN HÚT MỠ BỤNG TẠI SPA “CHUI” GÂY HOẠI TỬ: XỬ LÝ HÀNH VI VƯỢT PHẠM VI CHUYÊN MÔN
TÌNH HUỐNG SỐ 503: BÁC SĨ SẢN KHOA ĐỨNG TÊN VÀ THỰC HIỆN HÚT MỠ BỤNG TẠI SPA “CHUI” GÂY HOẠI TỬ: XỬ LÝ HÀNH VI VƯỢT PHẠM VI CHUYÊN MÔN
- TÓM TẮT TÌNH HUỐNG THỰC TẾ
Bác sĩ A được cấp giấy phép hành nghề với phạm vi chuyên môn sản khoa, nhưng không có phạm vi chuyên môn phù hợp để thực hiện kỹ thuật hút mỡ, phẫu thuật thẩm mỹ. Vì mục đích lợi nhuận, A nhận lời đứng tên và trực tiếp thực hiện hút mỡ bụng tại một cơ sở spa không được cấp phép thực hiện hoạt động khám bệnh, chữa bệnh và phẫu thuật thẩm mỹ.
Sau thủ thuật, người bệnh bị nhiễm trùng, hoại tử vùng bụng, phải nhập viện điều trị, phát sinh chi phí và tổn hại nghiêm trọng đến sức khỏe.
Các vấn đề cần xác định:
- A có hành nghề vượt phạm vi chuyên môn hay không?
- Cơ sở spa có tổ chức khám bệnh, chữa bệnh trái phép hay không?
- Ai chịu trách nhiệm về hậu quả đối với người bệnh?
- Có đủ căn cứ thu hồi giấy phép hành nghề, xử phạt và truy cứu trách nhiệm hình sự hay không?
- II. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC”
- Văn bản pháp luật áp dụng
- Luật Khám bệnh, chữa bệnh số 15/2023/QH15, ban hành năm 2023, có hiệu lực từ 01/01/2024; hiện được thể hiện trong Văn bản hợp nhất số 26/VBHN-VPQH ngày 26/02/2026.
- Nghị định 96/2023/NĐ-CP, ban hành ngày 30/12/2023, có hiệu lực từ 01/01/2024.
- Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13, ban hành năm 2015, được sửa đổi, bổ sung năm 2017 và tiếp tục được sửa đổi bởi Luật số 86/2025/QH15, có hiệu lực từ 01/07/2025.
- Bộ luật Dân sự 2015, đặc biệt quy định về bồi thường thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm.
- Xác định hành vi vi phạm
Giấy phép hành nghề không phải giấy phép thực hiện mọi kỹ thuật y khoa. Người hành nghề chỉ được thực hiện hoạt động phù hợp với phạm vi hành nghề, năng lực chuyên môn và điều kiện của cơ sở.
Vì vậy, nếu A chỉ có phạm vi sản khoa nhưng trực tiếp thực hiện hút mỡ bụng thì có dấu hiệu hành nghề vượt phạm vi chuyên môn.
Nếu A còn cho cơ sở sử dụng tên, giấy phép hoặc danh nghĩa chuyên môn của mình để hợp thức hóa hoạt động trái phép thì đây là tình tiết cần được xác minh riêng.
Cơ sở spa cũng phải được kiểm tra về:
- giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh;
- phạm vi hoạt động chuyên môn;
- danh mục kỹ thuật được phép thực hiện;
- nhân sự;
- cơ sở vật chất, trang thiết bị;
- điều kiện cấp cứu và xử lý biến chứng.
Nghị định 96/2023/NĐ-CP là căn cứ quan trọng để xác định các điều kiện hoạt động của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.
- Trách nhiệm hình sự – Điều 315 Bộ luật hình sự
Trọng tâm là Điều 315 Bộ luật Hình sự 2015, đã được sửa đổi, bổ sung, về tội vi phạm quy định về khám bệnh, chữa bệnh và dịch vụ y tế khác.
Theo khoản 1 Điều 315, trường hợp vi phạm quy định về khám bệnh, chữa bệnh mà làm chết người; gây tổn hại sức khỏe với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên; gây tổn hại cho từ 02 người trở lên với tổng tỷ lệ theo luật định; hoặc gây thiệt hại tài sản từ 100 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng có thể bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm. Các trường hợp nặng hơn có khung hình phạt cao hơn.
Do đó, không thể kết luận cứ có hoại tử là đương nhiên phạm tội. Phải làm rõ:
- Quy định chuyên môn nào đã bị vi phạm;
- Ai là người thực hiện hành vi vi phạm;
- Mức độ tổn thương cơ thể của người bệnh;
- Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến hoại tử;
- Quan hệ nhân quả giữa hành vi vi phạm và hậu quả;
- Lỗi của bác sĩ và những người liên quan.
Nếu đủ căn cứ cấu thành tội phạm, A có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự; người quản lý hoặc người khác cũng có thể phải chịu trách nhiệm nếu có hành vi, lỗi và vai trò phù hợp.
Ngoài hình phạt chính, người phạm tội còn có thể bị cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm theo quy định của Bộ luật hình sự.
- Trách nhiệm dân sự
Người bệnh có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm, gồm:
- chi phí khám, cấp cứu và điều trị;
- chi phí phục hồi sức khỏe;
- chi phí chăm sóc;
- thu nhập thực tế bị mất hoặc giảm;
- tổn thất tinh thần;
- các khoản thiệt hại hợp lý khác theo quy định pháp luật.
Trách nhiệm của bác sĩ và cơ sở phải được xác định dựa trên hành vi, mức độ lỗi và quan hệ nhân quả của từng chủ thể.
- Điều khoản hợp đồng cần thiết
Nếu bác sĩ ký hợp đồng với cơ sở, nên quy định:
Điều 1 – Phạm vi chuyên môn: Bác sĩ chỉ được thực hiện kỹ thuật thuộc phạm vi hành nghề và năng lực chuyên môn được pháp luật công nhận.
Điều 2 – Điều kiện cơ sở: Chỉ thực hiện kỹ thuật tại cơ sở có giấy phép hoạt động và được phép thực hiện kỹ thuật tương ứng.
Điều 3 – Cấm cho mượn/đứng tên: Không được sử dụng tên, giấy phép hành nghề hoặc danh nghĩa chuyên môn của bác sĩ để hợp thức hóa hoạt động trái pháp luật.
Điều 4 – Xử lý biến chứng: Khi xảy ra sự cố phải cấp cứu, chuyển người bệnh đến cơ sở phù hợp, lập hồ sơ và bảo toàn chứng cứ.
Điều 5 – Trách nhiệm: Xác định trách nhiệm của từng bên khi có lỗi gây thiệt hại.
III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ – “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”
- Về tâm lý và y đức
Cốt lõi của vụ việc là sự đánh đổi an toàn người bệnh để lấy lợi nhuận: chủ quan về năng lực, xem nhẹ rủi ro và lợi dụng danh nghĩa bác sĩ để tạo niềm tin cho khách hàng.
- Về giáo dục
Cần giáo dục người hành nghề về:
- giới hạn phạm vi hành nghề;
- trách nhiệm pháp lý;
- đạo đức nghề nghiệp;
- nhận diện và xử lý tai biến;
- nguyên tắc không thực hiện kỹ thuật khi không đủ năng lực hoặc điều kiện.
- Về quản trị
Cơ sở y tế cần xây dựng cơ chế kiểm soát: ĐÚNG NGƯỜI – ĐÚNG PHẠM VI – ĐÚNG CƠ SỞ – ĐÚNG KỸ THUẬT – ĐÚNG QUY TRÌNH.
Đặc biệt, trước mỗi kỹ thuật xâm lấn phải kiểm tra đồng thời phạm vi hành nghề của người thực hiện và danh mục kỹ thuật được phép của cơ sở.
IV. GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN CỦA CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG
- Quy trình xử lý
Bước 1: Ưu tiên cấp cứu, điều trị và bảo vệ sức khỏe người bệnh.
Bước 2: Bảo toàn hồ sơ bệnh án, phiếu đồng ý, camera, tin nhắn, chứng từ thanh toán, thuốc và vật tư đã sử dụng.
Bước 3: Giám định tỷ lệ tổn thương cơ thể và nguyên nhân hoại tử.
Bước 4: Xác minh giấy phép hành nghề của A và phạm vi chuyên môn được cấp.
Bước 5: Xác minh giấy phép hoạt động và danh mục kỹ thuật của cơ sở.
Bước 6: Xác định vai trò của từng người: bác sĩ trực tiếp thực hiện, người cho mượn/đứng tên, chủ cơ sở, người quản lý và người hỗ trợ.
Bước 7: Căn cứ kết quả xác minh để xử phạt hành chính, áp dụng biện pháp đình chỉ/thu hồi giấy phép theo căn cứ luật định và chuyển hồ sơ, xử lý hình sự nếu đủ dấu hiệu của Điều 315 Bộ luật hình sự
- Không dùng máy móc cụm “tước chứng chỉ vĩnh viễn”
Cần phân biệt:
- Thu hồi giấy phép hành nghề: biện pháp xử lý theo pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh khi thuộc trường hợp luật định.
- Cấm hành nghề: hình phạt bổ sung do Tòa án áp dụng khi có căn cứ theo BLHS.
Vì vậy, không thể chỉ vì bác sĩ gây biến chứng mà mặc nhiên kết luận “tước chứng chỉ hành nghề vĩnh viễn”; phải xác định căn cứ pháp luật và hậu quả cụ thể.
- Thông điệp chuyên gia
Giấy phép hành nghề không phải “tấm vé” cho phép bác sĩ làm mọi kỹ thuật. Chuyên môn đến đâu, trách nhiệm pháp lý đến đó.
Một bác sĩ sử dụng danh nghĩa nghề nghiệp để thực hiện kỹ thuật ngoài phạm vi tại cơ sở “chui” có thể đồng thời đối mặt với trách nhiệm hành chính, dân sự và hình sự. Mục tiêu cuối cùng của pháp luật không chỉ là xử phạt người vi phạm mà còn phải bảo vệ an toàn người bệnh, khôi phục quyền lợi của nạn nhân và ngăn chặn tái diễn sai phạm.
GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:
Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.
Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/ hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời