TÌNH HUỐNG SỐ 505: BỆNH VIỆN CÔNG LẬP LÀM LỘ HỒ SƠ BỆNH ÁN ĐIỆN TỬ CỦA MỘT NGHỆ SĨ NỔI TIẾNG NHIỄM CĂN BỆNH NHẠY CẢM, KHIẾN NẠN NHÂN BỊ HỦY HÀNG LOẠT HỢP ĐỒNG: AI ĐỀN BÙ THIỆT HẠI?

TÌNH HUỐNG SỐ 505: BỆNH VIỆN CÔNG LẬP LÀM LỘ HỒ SƠ BỆNH ÁN ĐIỆN TỬ CỦA MỘT NGHỆ SĨ NỔI TIẾNG NHIỄM CĂN BỆNH NHẠY CẢM, KHIẾN NẠN NHÂN BỊ HỦY HÀNG LOẠT HỢP ĐỒNG: AI ĐỀN BÙ THIỆT HẠI?

I. TÓM TẮT TÌNH HUỐNG THỰC TẾ

Nghệ sĩ A điều trị tại một bệnh viện công lập. Hồ sơ bệnh án điện tử của A chứa thông tin về tình trạng sức khỏe và một căn bệnh nhạy cảm.

Trong quá trình làm việc, một nhân viên bệnh viện đã truy cập, sao chép và tiết lộ trái phép thông tin bệnh án. Dữ liệu sau đó bị phát tán trên mạng xã hội và lan truyền rộng rãi.

Hậu quả, A bị xâm phạm nghiêm trọng về đời tư, danh dự, nhân phẩm và uy tín. Một số nhãn hàng, đối tác chấm dứt hoặc hủy hợp đồng quảng cáo, biểu diễn. A mất một khoản thu nhập đáng kể và phát sinh chi phí xử lý khủng hoảng.

Vấn đề pháp lý đặt ra: Xác định chủ thể phải bồi thường; trách nhiệm của nhân viên và bệnh viện; trường hợp nào có thể phát sinh trách nhiệm của Nhà nước; đồng thời xác định khoản thiệt hại do mất hợp đồng có được bồi thường hay không.

II. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC”

1. Bệnh án là thông tin phải được bảo mật

Theo Điều 69 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, hồ sơ bệnh án có thể được lập bằng giấy hoặc điện tử và phải được lưu giữ, giữ bí mật theo quy định pháp luật.

Nhân viên bệnh viện được tiếp cận hồ sơ để thực hiện nhiệm vụ không đồng nghĩa với quyền tự ý sao chép, sử dụng hoặc cung cấp thông tin cho người không có thẩm quyền.

Thông tin về sức khỏe cũng thuộc nhóm dữ liệu cần được bảo vệ theo pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân.

2. Hành vi làm lộ bệnh án xâm phạm quyền riêng tư và danh dự

Điều 38 Bộ luật dân sự 2015: bảo vệ đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình. 

Điều 34 Bộ luật dân sự 2015: bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín. 

Điều 584 Bộ luật dân sự 2015: người có hành vi xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người khác gây thiệt hại thì phải bồi thường. 

Do đó, nếu việc tiết lộ bệnh án trái phép gây thiệt hại cho A thì có thể phát sinh trách nhiệm bồi thường dân sự, bên cạnh trách nhiệm về bảo vệ dữ liệu và các trách nhiệm khác nếu có căn cứ.

Ai là người phải bồi thường?

Nhân viên trực tiếp làm lộ thông tin

Nhân viên có hành vi truy cập, sao chép hoặc tiết lộ trái phép phải chịu trách nhiệm tương ứng với lỗi và hành vi của mình.

Tuy nhiên, cần xác định hành vi xảy ra trong phạm vi công việc hay hoàn toàn vì mục đích cá nhân.

3. Trách nhiệm của bệnh viện theo Điều 600 Bộ luật dân sự 2015

Theo Điều 600 Bộ luật dân sự 2015, cá nhân, pháp nhân phải bồi thường thiệt hại do người làm công gây ra trong khi thực hiện công việc được giao; sau đó có quyền yêu cầu người làm công có lỗi hoàn trả một khoản tiền.

Vì vậy, nếu nhân viên sử dụng quyền truy cập được bệnh viện giao để thực hiện công việc nhưng vi phạm nghĩa vụ bảo mật và gây thiệt hại thì cần xem xét trách nhiệm của bệnh viện với tư cách pháp nhân sử dụng người làm công.

Sau khi bồi thường, bệnh viện có thể xem xét trách nhiệm hoàn trả của người có lỗi theo Điều 600. Không thể mặc nhiên đẩy toàn bộ trách nhiệm cho nhân viên trực tiếp làm lộ dữ liệu.

Khi nào xem xét trách nhiệm của Nhà nước?

Bệnh viện công lập không đồng nghĩa mọi thiệt hại đều do Nhà nước phải bồi thường.

Nếu người gây thiệt hại là người thi hành công vụ và hành vi thuộc trường hợp được Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước điều chỉnh thì phải xem xét Điều 598 Bộ luật dân sự 2015 và Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

Do đó cần xác định: Ai gây thiệt hại → tư cách pháp lý của người đó → hành vi có phải thi hành công vụ không → hành vi có thuộc phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước không.

Thiệt hại nào được yêu cầu bồi thường?

Theo Điều 592 Bộ luật dân sự 2015, khi danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm, thiệt hại có thể bao gồm:

Chi phí hợp lý để hạn chế, khắc phục thiệt hại; 

Thu nhập thực tế bị mất hoặc giảm sút; 

Thiệt hại khác theo quy định; 

Khoản bù đắp tổn thất tinh thần. 

Đối với các hợp đồng bị hủy

A phải chứng minh 4 yếu tố:

Hợp đồng quảng cáo, biểu diễn đã được ký kết hợp pháp; 

Đối tác thực tế đã hủy hoặc chấm dứt hợp đồng; 

Việc chấm dứt có quan hệ trực tiếp với việc thông tin bệnh án bị phát tán; 

Xác định được khoản thu nhập thực tế bị mất hoặc giảm sút. 

Quan hệ nhân quả cần chứng minh: Bệnh viện làm lộ bệnh án → thông tin bị phát tán → đối tác biết thông tin → đối tác hủy hợp đồng → A mất khoản thu nhập thực tế.

Nếu không chứng minh được chuỗi quan hệ này thì yêu cầu bồi thường khoản thu nhập từ hợp đồng sẽ khó được chấp nhận.

4. Phân biệt giá trị hợp đồng và thiệt hại thực tế

Đây là điểm quan trọng. Ví dụ: Hợp đồng quảng cáo có giá trị 2 tỷ đồng không có nghĩa A đương nhiên được yêu cầu bệnh viện bồi thường 2 tỷ đồng.

Phải xem xét:

A đã thực hiện bao nhiêu nghĩa vụ; 

Đã nhận bao nhiêu tiền; 

Còn phải thực hiện nghĩa vụ nào; 

Hợp đồng quy định thế nào về chấm dứt; 

Có khoản tiền phải hoàn trả hay không; 

Khoản thu nhập thực tế A bị mất là bao nhiêu. 

Các điều khoản hợp đồng cần kiểm tra

Điều khoản giá trị và thanh toán; 

Điều khoản sử dụng hình ảnh, uy tín; 

Điều khoản chấm dứt hợp đồng; 

Điều khoản phạt vi phạm, bồi thường; 

Điều khoản bảo mật; 

Điều khoản giải quyết tranh chấp. 

→ Chỉ những khoản thiệt hại thực tế, có căn cứ và có quan hệ nhân quả mới có cơ sở yêu cầu bồi thường.

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ – “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”

1. Góc nhìn tâm lý

A không chỉ mất thu nhập mà còn có thể chịu:

• Mặc cảm, xấu hổ, lo sợ kỳ thị; 
• Áp lực từ truyền thông và mạng xã hội; 
• Mất niềm tin vào bệnh viện; 
• Khủng hoảng danh dự, hình ảnh và nghề nghiệp. 

Vì vậy, bệnh viện phải nhìn nhận đây là khủng hoảng về quyền riêng tư và nhân phẩm, không chỉ là sự cố kỹ thuật.

2. Góc nhìn giáo dục

Bệnh viện phải đào tạo nhân viên về:

• Bảo mật hồ sơ bệnh án; 
• Bảo vệ dữ liệu cá nhân; 
• Đạo đức nghề nghiệp; 
• An toàn thông tin; 
• Quy tắc xử lý hồ sơ của người nổi tiếng. 

Thông điệp cốt lõi: “Được quyền truy cập để thực hiện nhiệm vụ không có nghĩa là được quyền tiết lộ.”

3. Góc nhìn quản trị

Bệnh viện cần xây dựng quy trình: Phân quyền → Ghi log → Giám sát → Cảnh báo → Kiểm tra → Xử lý.

Đặc biệt, hồ sơ của người nổi tiếng cần được kiểm soát truy cập chặt chẽ; mọi hoạt động truy cập, sao chép, tải xuống phải có khả năng truy vết.

IV. GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN CỦA CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

1. Đối với nghệ sĩ A

Bước 1: Bảo toàn chứng cứ: hồ sơ bệnh án, log truy cập, email, tin nhắn, bài đăng và dữ liệu phát tán.

Bước 2: Yêu cầu bệnh viện xác định nguồn rò rỉ, người truy cập và phạm vi dữ liệu bị lộ.

Bước 3: Lập hồ sơ thiệt hại gồm: Thu nhập thực tế bị mất + chi phí khắc phục + thiệt hại về danh dự, uy tín + tổn thất tinh thần + thiệt hại khác có căn cứ.

Bước 4: Yêu cầu bệnh viện ngăn chặn việc tiếp tục phát tán, khắc phục hậu quả và bồi thường.

Bước 5: Nếu không giải quyết được thì sử dụng cơ chế khiếu nại, tố cáo hoặc khởi kiện phù hợp.

2. Đối với bệnh viện

Bệnh viện cần xác định trách nhiệm theo 3 tầng:

• Cá nhân: ai trực tiếp truy cập và làm lộ? 
• Bộ phận: hệ thống và hồ sơ được quản lý như thế nào? 
• Pháp nhân: bệnh viện có thiếu sót trong phân quyền, bảo mật, đào tạo và giám sát hay không? 

Sau đó phải khắc phục lỗ hổng, xử lý người vi phạm và thực hiện nghĩa vụ bồi thường nếu đủ căn cứ.

3. Kết luận

Người trực tiếp làm lộ bệnh án có thể phải chịu trách nhiệm cá nhân. Nếu thiệt hại do người làm công gây ra trong khi thực hiện công việc được giao thì phải xem xét trách nhiệm của bệnh viện theo Điều 600 BLDS 2015. Nếu hành vi thuộc trường hợp người thi hành công vụ gây thiệt hại thì xem xét Điều 598 BLDS và Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

Nghệ sĩ có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại về danh dự, nhân phẩm, uy tín và thu nhập thực tế bị mất. Đối với các hợp đồng bị hủy, phải chứng minh được hợp đồng, việc hủy hợp đồng, nguyên nhân hủy, thiệt hại thực tế và quan hệ nhân quả; không mặc nhiên lấy toàn bộ giá trị hợp đồng làm mức bồi thường.

THÔNG ĐIỆP CỐT LÕI

Bảo mật bệnh án không chỉ là bảo mật dữ liệu mà là bảo vệ danh dự, nhân phẩm và quyền riêng tư của người bệnh. Một bệnh viện công lập phải chịu trách nhiệm không chỉ ở việc tìm người làm lộ thông tin mà còn phải kiểm soát trách nhiệm quản trị, bảo mật hệ thống và bồi thường đầy đủ những thiệt hại thực tế có căn cứ.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/ hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời