TÌNH HUỐNG 508: PHÒNG KHÁM THẨM MỸ TƯ NHÂN SỬ DỤNG CHẤT LÀM ĐẦY (FILLER) LẬU, KHÔNG RÕ NGUỒN GỐC LÀM HỎNG MŨI KHÁCH HÀNG: QUY TRÌNH KHỞI KIỆN ĐÒI BỒI THƯỜNG THẨM MỸ?

PHÒNG KHÁM THẨM MỸ TƯ NHÂN SỬ DỤNG CHẤT LÀM ĐẦY (FILLER) LẬU, KHÔNG RÕ NGUỒN GỐC LÀM HỎNG MŨI KHÁCH HÀNG: QUY TRÌNH KHỞI KIỆN ĐÒI BỒI THƯỜNG THẨM MỸ?

Góc nhìn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị

LỜI DẪN MỞ

Một lời quảng cáo “mũi đẹp ngay sau 15 phút”, một mức giá thấp hơn rất nhiều so với mặt bằng chung, hay những hình ảnh “trước – sau” được chỉnh sửa bắt mắt có thể khiến khách hàng nhanh chóng đưa ra quyết định làm đẹp.

Nhưng phía sau một mũi tiêm filler không chỉ là câu chuyện về ngoại hình.

Đó là một can thiệp trực tiếp vào cơ thể con người. Nếu sản phẩm được sử dụng không bảo đảm chất lượng, không rõ nguồn gốc, không phù hợp với mục đích sử dụng hoặc quy trình thực hiện không đáp ứng yêu cầu chuyên môn, hậu quả có thể kéo dài từ biến dạng, viêm nhiễm, hoại tử đến những tổn thương cần điều trị nhiều lần.

Đáng nói hơn, người chịu hậu quả thường không chỉ mất tiền.

Họ có thể mất thời gian điều trị, mất thu nhập, phải chịu đau đớn và đối diện với sự thay đổi trên chính khuôn mặt của mình. Với một số người, tổn thương ngoại hình còn kéo theo mặc cảm, lo âu, né tránh giao tiếp, suy giảm chất lượng cuộc sống và những vấn đề tâm lý cần được hỗ trợ chuyên môn.

Vì vậy, câu hỏi “có thể khởi kiện đòi bồi thường hay không?” cần được nhìn nhận trên cả ba phương diện: dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh; chất lượng sản phẩm được sử dụng; và trách nhiệm bồi thường thiệt hại.

1. BỐI CẢNH THỰC TẾ

Hãy hình dung một khách hàng được quảng cáo rằng chỉ cần tiêm filler là có thể chỉnh dáng mũi với chi phí vài triệu đồng. Cơ sở giới thiệu đây là sản phẩm “cao cấp”, “an toàn”, “chính hãng”, nhưng khách hàng không được xem nhãn sản phẩm, số lô, hạn sử dụng hoặc giấy tờ liên quan.

Sau khi tiêm, mũi bắt đầu sưng đau bất thường. Một thời gian sau xuất hiện biến dạng, tổn thương mô hoặc phải can thiệp y tế để xử lý biến chứng.

Khi khách hàng yêu cầu giải thích, cơ sở có thể đưa ra nhiều lý do: “cơ địa không hợp”, “do khách hàng chăm sóc không đúng”, “đây là biến chứng có thể xảy ra”, hoặc đề nghị tiêm thêm một lần khác để “sửa lại”.

Đây chính là thời điểm người bị thiệt hại cần bình tĩnh.

Không nên chỉ tranh luận qua tin nhắn hoặc đăng bài tố cáo ngay lập tức. Việc đầu tiên cần làm là bảo toàn chứng cứ.

Tin nhắn tư vấn, quảng cáo, hình ảnh trước và sau khi thực hiện, hóa đơn hoặc chuyển khoản, phiếu tư vấn, hồ sơ điều trị, tên sản phẩm, bao bì filler, số lô, hạn sử dụng, ảnh chụp diễn biến tổn thương và hồ sơ của cơ sở y tế nơi điều trị biến chứng đều có thể trở thành những dữ liệu quan trọng.

Tôi cho rằng trong tranh chấp thẩm mỹ, câu hỏi quan trọng không phải chỉ là “mũi có xấu đi không?”. Cần trả lời được bằng chứng cứ: đã sử dụng sản phẩm gì, nguồn gốc thế nào, ai thực hiện, cơ sở có được phép thực hiện kỹ thuật đó không, quy trình chuyên môn được tiến hành ra sao và tổn thương hiện tại có liên quan đến việc sử dụng sản phẩm hoặc quá trình thực hiện hay không.

1. GÓC NHÌN PHÁP LÝ
2. Tiêm filler để thay đổi hình dạng mũi không đơn thuần là một dịch vụ làm đẹp thông thường

Nghị định 96/2023/NĐ-CP quy định trường hợp cơ sở cung cấp dịch vụ thẩm mỹ có sử dụng thuốc, chất, thiết bị để can thiệp vào cơ thể người bằng các hình thức như tiêm, chích, bơm hoặc can thiệp xâm lấn nhằm khắc phục khiếm khuyết hoặc tạo hình đối với mũi, mắt, môi, khuôn mặt và các bộ phận khác thì phải được tổ chức theo hình thức cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đáp ứng điều kiện tương ứng.

Điều này có ý nghĩa rất thực tế.

Một cơ sở treo biển “spa”, “beauty clinic” hay “thẩm mỹ viện” không có nghĩa là cơ sở đó đương nhiên được phép thực hiện mọi kỹ thuật tiêm, chích vào cơ thể.

Nếu một địa điểm không đủ điều kiện nhưng vẫn thực hiện thủ thuật xâm lấn, thì ngoài vấn đề chất lượng filler, cần xem xét cả tư cách pháp lý của cơ sở và phạm vi hoạt động chuyên môn.

Đây là một trong những điểm khách hàng thường bỏ qua khi bị thu hút bởi quảng cáo giá rẻ.

2. Người hành nghề và cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đều có trách nhiệm

Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023 quy định người hành nghề phải tuân thủ quy định về chuyên môn kỹ thuật và chịu trách nhiệm về việc khám bệnh, chữa bệnh của mình.

Đồng thời, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phải thực hiện quy định về chuyên môn kỹ thuật, chịu trách nhiệm về kết quả khám bệnh, chữa bệnh của người hành nghề thuộc thẩm quyền quản lý và bảo đảm các điều kiện cần thiết để người hành nghề thực hiện hoạt động chuyên môn.

Vì vậy, trong một vụ việc filler gây biến chứng, không nên chỉ đặt câu hỏi “bác sĩ có tiêm đúng kỹ thuật không?”.

Cần nhìn cả hệ thống.

Cơ sở có được phép thực hiện kỹ thuật đó không? Người thực hiện có giấy phép hành nghề và phạm vi hành nghề phù hợp không? Sản phẩm được sử dụng có nguồn gốc và hồ sơ hợp pháp không? Hồ sơ khách hàng có được lập và lưu giữ không? Quy trình tư vấn, thực hiện và xử lý biến chứng được tiến hành thế nào?

Những vấn đề này có thể quyết định hướng giải quyết trách nhiệm sau đó.

3. Filler không rõ nguồn gốc có thể đặt ra trách nhiệm về chất lượng sản phẩm

Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa hiện được áp dụng theo Văn bản hợp nhất 156/VBHN-VPQH năm 2025, sau khi được sửa đổi bởi Luật 78/2025/QH15.

Pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa đặt trách nhiệm bảo đảm chất lượng lên tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh và nghiêm cấm một số hành vi liên quan đến hàng hóa không bảo đảm chất lượng, không rõ nguồn gốc hoặc thông tin sai lệch về chất lượng, nguồn gốc.

Đối với tranh chấp, Điều 54 của Luật điều chỉnh tranh chấp giữa tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh với người tiêu dùng và các bên liên quan khi sản phẩm, hàng hóa không bảo đảm chất lượng gây thiệt hại. Quy định về bồi thường thiệt hại cũng bao gồm thiệt hại về sức khỏe và các chi phí hợp lý để ngăn chặn, hạn chế, khắc phục thiệt hại.

Tuy nhiên, cần tránh một cách hiểu đơn giản rằng cứ “filler lậu” là cơ sở chắc chắn phải bồi thường toàn bộ mọi khoản mà khách hàng yêu cầu.

Vẫn phải xác định sản phẩm là gì, chủ thể nào chịu trách nhiệm về sản phẩm, hành vi vi phạm nằm ở đâu và quan hệ giữa sản phẩm với thiệt hại thực tế như thế nào.

Nếu cơ sở tự mua một loại filler không rõ nguồn gốc rồi sử dụng cho khách hàng, việc xác định trách nhiệm của cơ sở có thể được xem xét đồng thời dưới góc độ dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh và trách nhiệm đối với sản phẩm được sử dụng.

4. Bộ luật Dân sự là căn cứ quan trọng để yêu cầu bồi thường

Điều 584 Bộ luật Dân sự năm 2015 là căn cứ chung về trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng khi có hành vi xâm phạm sức khỏe, tính mạng, tài sản, quyền và lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại.

Đối với trường hợp sức khỏe bị xâm phạm, Điều 590 Bộ luật Dân sự quy định các khoản thiệt hại có thể bao gồm chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, phục hồi sức khỏe và chức năng bị mất hoặc giảm sút; thu nhập thực tế bị mất hoặc giảm sút; chi phí và phần thu nhập bị mất của người chăm sóc; cùng khoản tiền bù đắp tổn thất về tinh thần theo quy định.

Với một ca biến chứng thẩm mỹ, đây là điểm rất đáng chú ý.

Ví dụ, khách hàng phải phẫu thuật lại để xử lý biến chứng, phải nghỉ việc trong thời gian điều trị, phải di chuyển nhiều lần giữa các cơ sở y tế, hoặc cần người thân chăm sóc. Những khoản chi phí có chứng từ và có quan hệ với việc điều trị có thể trở thành cơ sở để yêu cầu bồi thường.

Còn tổn thất tinh thần phải được đánh giá trên tình trạng thực tế và căn cứ pháp luật, chứ không nên đưa ra một con số tùy ý.

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ

1. Đằng sau một biến chứng thẩm mỹ có thể là một khủng hoảng tâm lý kéo dài

Một người bị biến dạng mũi không chỉ nhìn thấy một “khuyết điểm”.

Họ nhìn thấy nó mỗi khi soi gương. Họ có thể ngại chụp ảnh, ngại gặp bạn bè, sợ bị hỏi về khuôn mặt, thậm chí né tránh giao tiếp xã hội.

Có người trước đây rất tự tin nhưng sau biến chứng lại thường xuyên kiểm tra khuôn mặt trong gương. Có người liên tục tìm kiếm thông tin trên mạng, thử nhiều phương pháp điều trị khác nhau vì sợ tổn thương không thể phục hồi.

Những biểu hiện kéo dài như lo âu, mất ngủ, buồn bã, thu mình hoặc suy giảm chức năng sinh hoạt cần được quan tâm đúng mức. Nếu xuất hiện dấu hiệu nghiêm trọng, người bị ảnh hưởng nên được đánh giá và hỗ trợ bởi chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ chuyên khoa phù hợp.

Pháp luật có thể giúp một người bảo vệ quyền lợi của mình. Nhưng quá trình phục hồi tâm lý lại cần một cách tiếp cận khác.

2. Cái bẫy “giá rẻ – thần tốc”

Tôi cho rằng đây là vấn đề cần được tuyên truyền mạnh hơn.

Một quảng cáo kiểu “tiêm 15 phút – đẹp ngay”, “không đau – không biến chứng”, “filler chính hãng nhưng giá chỉ bằng một phần nhỏ thị trường” rất dễ tạo cảm giác rằng khách hàng đang có một món hời.

Nhưng trong lĩnh vực can thiệp vào cơ thể, người tiêu dùng không nên chỉ hỏi “bao nhiêu tiền?”.

Câu hỏi cần được đặt trước tiên là: cơ sở có được phép thực hiện kỹ thuật này không? Ai là người thực hiện? Sản phẩm nào được sử dụng? Nguồn gốc ở đâu? Có thông tin nhận diện sản phẩm không? Nếu xảy ra biến chứng thì cơ sở xử lý thế nào?

Giá rẻ tự nó không chứng minh một dịch vụ bất hợp pháp. Nhưng một mức giá bất thường đi kèm với việc né tránh cung cấp thông tin về sản phẩm, người thực hiện hoặc giấy phép hoạt động là tín hiệu mà người tiêu dùng nên thận trọng.

3. “Lập biên bản” không phải là một thủ tục hình thức

Nếu phát hiện biến chứng, người bị thiệt hại nên yêu cầu cơ sở lập văn bản ghi nhận sự việc nếu điều kiện cho phép.

Biên bản nên thể hiện thời điểm thực hiện, loại dịch vụ, sản phẩm sử dụng nếu xác định được, diễn biến sau thủ thuật và tình trạng mà khách hàng đang gặp phải.

Đồng thời, cần giữ lại toàn bộ tài liệu giao dịch.

Nếu có bao bì, vỏ hộp, tem nhãn, ống filler còn lại hoặc thông tin số lô sản phẩm, cần bảo quản cẩn thận. Không nên tự ý vứt bỏ, thay đổi hoặc làm mất dấu vết của sản phẩm.

Nếu cơ sở không hợp tác, khách hàng có thể ghi nhận sự việc bằng các tài liệu, hình ảnh, tin nhắn và các chứng cứ hợp pháp khác để phục vụ việc yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải quyết.

4. “Thẩm định mức độ khuyết tật” cần được hiểu đúng

Đây là một điểm tôi muốn nhấn mạnh.

Trong tranh chấp bồi thường do biến chứng thẩm mỹ, không nên hiểu rằng chỉ cần có một giấy xác nhận “khuyết tật” là có thể xác định ngay mức bồi thường.

Tùy mục đích giải quyết vụ việc, vấn đề quan trọng có thể là giám định tỷ lệ tổn thương cơ thể, xác định di chứng, tình trạng sức khỏe, chi phí điều trị và ảnh hưởng thực tế.

Thông tư 22/2019/TT-BYT quy định bảng tỷ lệ phần trăm tổn thương cơ thể sử dụng trong giám định pháp y và giám định pháp y tâm thần. Vì vậy, nếu tranh chấp có tính chất nghiêm trọng, người bị thiệt hại nên cân nhắc việc thu thập hồ sơ y tế và thực hiện giám định theo đúng trình tự, thay vì tự kết luận rằng khuôn mặt đã “biến dạng bao nhiêu phần trăm”.

Một bức ảnh có thể chứng minh tình trạng bên ngoài tại một thời điểm. Nhưng để chứng minh tổn thương về mặt pháp lý, cần có tài liệu chuyên môn phù hợp.

1. KHUYẾN NGHỊ TỪ CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Theo quan điểm của tôi, người bị biến chứng thẩm mỹ không nên bắt đầu bằng việc “đòi thật nhiều tiền”. Hãy bắt đầu bằng việc xác định đúng thiệt hại và xây dựng hồ sơ chứng cứ.

Bước đầu tiên là dừng việc tiếp tục can thiệp tại cơ sở có tranh chấp nếu việc tiếp tục điều trị ở đó không phù hợp về mặt chuyên môn. Người bị ảnh hưởng nên đến cơ sở y tế có chuyên môn để đánh giá tình trạng và ưu tiên xử lý sức khỏe.

Bước tiếp theo là bảo toàn chứng cứ: hợp đồng hoặc phiếu dịch vụ, hóa đơn, chuyển khoản, tin nhắn tư vấn, quảng cáo, hình ảnh trước và sau thủ thuật, hồ sơ bệnh án, thông tin người thực hiện và đặc biệt là thông tin về sản phẩm filler.

Nếu có thể xác định sản phẩm, cần lưu lại tên sản phẩm, nhà sản xuất, số lô, hạn sử dụng, nhãn hàng hóa và giấy tờ mà cơ sở đã cung cấp.

Sau đó, người bị thiệt hại cần tập hợp hồ sơ điều trị và đánh giá chuyên môn về hậu quả. Nếu cần thiết, có thể tiến hành giám định để xác định tỷ lệ tổn thương cơ thể theo quy định chuyên môn.

Khi đã có cơ sở về thiệt hại, có thể gửi yêu cầu bồi thường đến cơ sở hoặc cá nhân có trách nhiệm. Trong văn bản này, cần nêu rõ hành vi, hậu quả, các khoản thiệt hại và tài liệu chứng minh.

Nếu thương lượng không thành, người bị thiệt hại có quyền cân nhắc khởi kiện tại Tòa án có thẩm quyền để yêu cầu giải quyết. Tùy hồ sơ cụ thể, yêu cầu có thể liên quan đến chi phí điều trị, thu nhập bị mất hoặc giảm sút, chi phí chăm sóc, chi phí hợp lý để khắc phục hậu quả và bồi thường tổn thất tinh thần theo quy định của Bộ luật Dân sự.

Trong trường hợp có dấu hiệu vi phạm hành chính, vi phạm về điều kiện hoạt động khám bệnh, chữa bệnh, chất lượng sản phẩm hoặc có dấu hiệu của tội phạm, người bị thiệt hại cũng có thể cung cấp tài liệu cho cơ quan có thẩm quyền để được xem xét, xử lý theo quy định.

Điều quan trọng là không tự ý “định tội” cho cơ sở chỉ từ một biến chứng. Nhưng cũng không nên vì sợ thủ tục mà bỏ qua quyền được yêu cầu giải trình và bồi thường khi có căn cứ.

Từ góc độ quản trị, tôi cho rằng cơ sở thẩm mỹ cần thay đổi tư duy từ “bán một ca làm đẹp” sang “quản trị một quy trình can thiệp vào cơ thể”. Mỗi sản phẩm đưa vào cơ thể khách hàng phải có khả năng truy xuất. Mỗi kỹ thuật phải được thực hiện trong phạm vi được phép. Và khi xảy ra biến chứng, hệ thống phải có khả năng nhận diện, xử lý, ghi nhận và khắc phục.

Một cơ sở làm đẹp có trách nhiệm không chỉ quan tâm đến hình ảnh đẹp trước khi khách hàng bước ra khỏi cửa. Họ còn phải có trách nhiệm với những gì có thể xảy ra sau đó.

THÔNG ĐIỆP CUỐI

Đừng để một câu quảng cáo “đẹp nhanh – giá rẻ” khiến chúng ta bỏ qua những câu hỏi căn bản về nguồn gốc sản phẩm, người thực hiện, giấy phép của cơ sở và phương án xử lý biến chứng.

Khi chẳng may xảy ra tổn thương, đừng vội xóa tin nhắn, vứt bỏ bao bì filler hoặc chỉ tranh cãi bằng lời nói. Hãy điều trị, ghi nhận, bảo toàn chứng cứ và đánh giá thiệt hại một cách có hệ thống.

Một chiếc mũi có thể cần nhiều tháng để phục hồi. Một tổn thương tâm lý có thể còn kéo dài hơn. Vì vậy, bảo vệ quyền lợi của khách hàng trong lĩnh vực thẩm mỹ không chỉ là câu chuyện về tiền bồi thường. Đó còn là câu chuyện về quyền được an toàn, được cung cấp thông tin trung thực và được đối xử có trách nhiệm khi sử dụng dịch vụ can thiệp vào cơ thể.

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/ hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.