TƯ VẤN PHÁP LUẬT & TÂM LÝ GIÁO DỤC: ĐỔI MỚI THỦ TỤC KHIẾU NẠI THEO NGHỊ ĐỊNH 155/2026/NĐ-CP

TƯ VẤN PHÁP LUẬT & TÂM LÝ GIÁO DỤC: ĐỔI MỚI THỦ TỤC KHIẾU NẠI THEO NGHỊ ĐỊNH 155/2026/NĐ-CP

Nghị định số 155/2026/NĐ-CP của Chính phủ: Sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 124/2020/NĐ-CP ngày 19 tháng 10 năm 2020 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Khiếu nại

I. BỐI CẢNH THỰC TẾ – NHỮNG “ĐIỂM NGHẼN” KINH ĐIỂN TRONG GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI

Thực tế công tác tư vấn cho thấy, không ít người dân và doanh nghiệp từng rơi vào tâm trạng mệt mỏi, bất an khi thực hiện quyền khiếu nại hành chính:

Câu chuyện giải phóng mặt bằng, đất đai: Ông Văn Tấn (Quảng Trị) nhận quyết định thu hồi đất nhưng cho rằng giá bồi thường chưa thỏa đáng. Bức xúc, ông viết đơn khiếu nại gửi khắp nơi. Tuy nhiên, do không nắm rõ thẩm quyền và thủ tục xác minh theo Nghị định 124/2020/NĐ-CP cũ, đơn của ông bị chuyển lòng vòng qua nhiều cấp, kéo dài cả năm trời mà chưa được thụ lý chính thức, khiến gia đình luôn trong trạng thái căng thẳng, mất niềm tin.

Câu chuyện xử phạt hành chính doanh nghiệp: Một doanh nghiệp vận tải tại miền Trung bị xử phạt hành chính và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả. Do quy trình đối thoại và cung cấp chứng cứ trực tiếp trước đây còn nhiều bất cập, mất thời gian đi lại và dễ phát sinh tiêu cực, doanh nghiệp loay hoay bỏ lỡ mất “thời điểm vàng” để giải trình và bảo vệ quyền lợi hợp pháp.

Tâm lý chung của người dân khi bước vào con đường khiếu nại thường là lo âu, căng thẳng, hoang mang và cảm thấy bị yếu thế trước cơ quan công quyền. Nghị định 155/2026/NĐ-CP ra đời chính là giải pháp kịp thời nhằm tháo gỡ các vướng mắc, tạo sự công bằng, minh bạch và nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại.

II. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC” TỪ NGHỊ ĐỊNH 155/2026/NĐ-CP

Nghị định 155/2026/NĐ-CP được ban hành nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 124/2020/NĐ-CP, hoàn thiện hành hành lang pháp lý trong công tác giải quyết khiếu nại hành chính. Dưới đây là những điểm cốt lõi cộng đồng cần nắm vững:

1. Rõ ràng hóa thẩm quyền, quy trình thụ lý và cắt giảm thủ tục trung gian

Nghị định 155/2026/NĐ-CP quy định chi tiết hơn về nghĩa vụ phân loại, xử lý đơn thư ngay từ khâu tiếp nhận.

Cơ quan tiếp nhận có trách nhiệm hướng dẫn cụ thể, rõ ràng cho người dân thay vì từ chối chung chung hoặc chuyển đơn lòng vòng.

Rút ngắn thời gian thông báo thụ lý hoặc từ chối thụ lý khiếu nại, giúp người khiếu nại nhanh chóng biết được lộ trình giải quyết vụ việc của mình.

2. Đột phá về ứng dụng công nghệ số: Thụ lý và tổ chức đối thoại trực tuyến

Nghị định 155/2026/NĐ-CP đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác giải quyết khiếu nại:

Nộp đơn và nhận thông báo điện tử: Cho phép gửi đơn khiếu nại, hồ sơ chứng cứ và nhận văn bản phản hồi thông qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia hoặc hệ thống quản lý đơn thư điện tử.

Hình thức đối thoại trực tuyến: Trong điều kiện khoảng cách địa lý xa xôi hoặc trường hợp đặc biệt, cơ quan giải quyết khiếu nại có thể tổ chức phiên đối thoại qua hình thức trực tuyến. Biên bản đối thoại điện tử có giá trị pháp lý tương đương biên bản giấy.

3. Minh bạch hóa quy trình xác minh và tăng cường quyền tiếp cận thông tin

Tăng cường tính công khai trong việc thành lập Đoàn xác minh/Tổ xác minh nội dung khiếu nại.

Quy định rõ ràng hơn về quyền của người khiếu nại, người bị khiếu nại trong việc tiếp cận các tài liệu, chứng cứ làm căn cứ ra quyết định giải quyết (mở rộng tính công khai, trừ các thông tin thuộc bí mật nhà nước).

4. Quy định siết chặt trách nhiệm của người giải quyết khiếu nại

Xác định rõ trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu cơ quan hành chính nếu để xảy ra tình trạng quá hạn giải quyết khiếu nại mà không có lý do chính đáng.

Tăng cường chế tài và quy trình xử lý nghiêm các hành vi nhũng nhiễu, cố tình kéo dài thời gian hoặc làm sai lệch hồ sơ giải quyết khiếu nại.

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ: “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”

Dưới góc độ tích hợp của ThS. Nguyễn Hữu Long, Nghị định 155/2026/NĐ-CP mang hàm lượng tri thức quản trị công hiện đại và giá trị tâm lý xã hội sâu sắc:

1. Phân tích góc nhìn Tâm lý xã hội: Giải tỏa “áp lực khiếu kiện”

Môi trường thủ tục hành chính phức tạp trước đây dễ kích hoạt “tâm lý bất an, đề phòng và chống đối” ở người khiếu nại. Việc minh bạch hóa quy trình, cho phép tương tác trực tuyến và rút ngắn thời hạn xử lý giúp người dân giảm bớt sự căng thẳng thần kinh, bớt cảm giác “thấp cổ bé họng”, từ đó chuyển từ trạng thái bức xúc sang thái độ hợp tác, tôn trọng pháp luật.

2. Phân tích góc nhìn Quản trị công & Giáo dục tinh thần tuân thủ

Về quản trị công: Nghị định 155 thể hiện tư duy chuyển đổi từ “mô hình quản lý khép kín” sang “quản trị phục vụ và mở”. Việc đẩy mạnh dữ liệu số và quy trình công khai buộc bộ máy hành chính phải tự hoàn thiện, nâng cao trách nhiệm giải trình và tính minh bạch.

Về giáo dục tính tuân thủ: Nghị định cũng làm rõ trách nhiệm pháp lý của người khiếu nại trong việc cung cấp thông tin trung thực, không lợi dụng quyền khiếu nại để vu khống, gây rối trật tự. Điều này góp phần giáo dục văn hóa ứng xử pháp lý văn minh, nâng cao ý thức tự chịu trách nhiệm của người dân trong một xã hội thượng tôn pháp luật.

IV. LỜI KHUYÊN VÀ GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN TỪ CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Để người dân và tổ chức bảo vệ hiệu quả quyền lợi hợp pháp của mình theo Nghị định 155/2026/NĐ-CP, ThS. Nguyễn Hữu Long đưa ra 4 lời khuyên vàng hành động:

1. Xác định đúng thẩm quyền và đối tượng khiếu nại: Trước khi làm đơn, cần tìm hiểu rõ quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính đó do ai, cấp nào thực hiện để gửi đơn đúng nơi quy định, tránh mất thời gian do chuyển đơn lòng vòng.

2. Chủ động ứng dụng Dịch vụ công trực tuyến: Tận dụng các cổng dịch vụ công để gửi đơn, theo dõi tiến trình xử lý và nhận kết quả. Điều này vừa minh bạch, tiết kiệm thời gian đi lại, vừa lưu trữ được bằng chứng giao dịch hành chính một cách chính xác.

3. Chuẩn bị hồ sơ, chứng cứ khoa học và trung thực: Chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ, văn bản, chứng cứ có liên quan một cách hệ thống. Luôn giữ thái độ bình tĩnh, thượng tôn pháp luật và trình bày vụ việc dựa trên lý lẽ, sự thật thay biệt dựa vào cảm xúc bức xúc.

4. Chủ động tham gia đối thoại với tinh thần xây dựng: Khi được mời tham dự phiên đối thoại (kể cả trực tiếp hay trực tuyến), hãy chuẩn bị kỹ nội dung cần trao đổi. Xem đây là cơ hội bình đẳng để làm rõ bản chất vụ việc cùng cơ quan có thẩm quyền.

Thông điệp nhân văn:

“Pháp luật về khiếu nại không sinh ra để tạo ra sự đối đầu giữa công dân và chính quyền, mà là chiếc cầu nối để sửa chữa những sai sót, khôi phục niềm tin và công bằng xã hội. Nghị định 155/2026/NĐ-CP chính là minh chứng cho một nền hành chính lắng nghe, nhân văn và hiện đại.”

THÔNG TIN LIÊN HỆ

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc pháp lý liên quan đến lĩnh vực chăn nuôi, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.