TÌNH HUỐNG SỐ 988: KHU NGHỈ DƯỠNG VEN BIỂN XÂY DỰNG ĐỔ BÊ TÔNG LẤN BIỂN BIỂN LÀM KÈ ĐẬP ĐÈ NÁT HOÀN TOÀN 1HA THẢM RẠN SAN HÔ CỔ PHÂN KHU BẢO TỒN BIỂN QUẢNG TRỊ?

TÌNH HUỐNG SỐ 988: KHU NGHỈ DƯỠNG VEN BIỂN XÂY DỰNG ĐỔ BÊ TÔNG LẤN BIỂN BIỂN LÀM KÈ ĐẬP ĐÈ NÁT HOÀN TOÀN 1HA THẢM RẠN SAN HÔ CỔ PHÂN KHU BẢO TỒN BIỂN QUẢNG TRỊ?

Rạn san hô là “rừng nhiệt đới của đại dương”, là nơi sinh sống và sinh sản của vô số loài thủy sản. Thế nhưng, tại không ít địa phương ven biển, sức ép của các dự án du lịch, nghỉ dưỡng đang khiến những thảm san hô hàng trăm năm tuổi bị xóa sổ chỉ trong vài tuần thi công.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

1: Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Năm 2024, Công ty Cổ phần Du lịch X do ông Nguyễn Văn A làm Giám đốc được cấp phép xây dựng một khu nghỉ dưỡng ven biển tại xã X, tỉnh Y. Giấy phép chỉ cho phép xây dựng các hạng mục trên phần đất liền. Tuy nhiên, để có “bãi tắm riêng” và bến đón khách sang trọng, công ty tự ý cho đổ bê tông, đá hộc lấn ra biển, làm kè đập kéo dài, đè nát hoàn toàn 1ha thảm rạn san hô cổ nằm trong phân khu của khu bảo tồn biển.

Tháng 8/2026, bà Trần Thị B cùng nhiều ngư dân trong xã phát hiện nước biển đục ngầu, tôm cá quanh bãi san hô biến mất, lưới giăng nhiều ngày không được mẻ nào. Bà B báo cáo với ông Lê Văn C, Trưởng Ban quản lý khu bảo tồn biển. Khi bị chất vấn, ông A cho rằng công trình nằm trong dự án đã được duyệt, san hô chết là do biến đổi khí hậu và chỉ đồng ý “hỗ trợ bà con một ít tiền” cho yên chuyện. Người dân vô cùng bức xúc, lo mất nguồn sinh kế đời đời.

2: Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

Xét về mặt pháp luật, lập luận “có dự án được duyệt nên không vi phạm” của ông A là hoàn toàn không đúng. Căn cứ Luật Thủy sản 2017 và Luật Bảo vệ môi trường 2020 (đều đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 146/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026), hành vi của công ty ông A bị điều chỉnh bởi các quy định sau:

1. Quy định về khu bảo tồn biển:

Theo khoản 6 Điều 3 Luật Thủy sản, khu bảo tồn biển là loại hình khu bảo tồn thiên nhiên được xác lập ranh giới trên biển, đảo, ven biển nhằm bảo vệ đa dạng sinh học biển. Đối với phân khu bảo vệ nghiêm ngặt, mục tiêu quản lý là bảo toàn nguyên vẹn, giữ nguyên hiện trạng hệ sinh thái.

2. Hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động thủy sản:

Khoản 1 Điều 7 Luật Thủy sản nghiêm cấm:

“Hủy hoại nguồn lợi thủy sản, hệ sinh thái thủy sinh, khu vực tập trung sinh sản, khu vực thủy sản còn non tập trung sinh sống, nơi cư trú của các loài thủy sản.”

3. Quy định của Luật Bảo vệ môi trường:

Điều 6 Luật Bảo vệ môi trường nghiêm cấm các hành vi hủy hoại, làm suy thoái hệ sinh thái, đa dạng sinh học. Đồng thời, Điều 163 quy định tổ chức, cá nhân gây suy thoái môi trường phải khắc phục hậu quả và bồi thường thiệt hại về môi trường theo quy định pháp luật.

Áp dụng vào tình huống:

• Về hành vi: Công ty ông A đã vượt ra ngoài phạm vi giấy phép, đổ bê tông, đá hộc lên thảm san hô trong khu bảo tồn biển. Đây là hành vi hủy hoại hệ sinh thái thủy sinh, nơi cư trú của các loài thủy sản, bị nghiêm cấm rõ ràng.
• Về hậu quả: 1ha san hô cổ bị đè nát hoàn toàn là tổn thất rất khó phục hồi, kéo theo suy giảm nguồn lợi thủy sản và sinh kế của ngư dân địa phương.
• Về lập luận biện hộ: Giấy phép xây dựng không phải “tấm vé miễn trừ” cho việc làm sai phạm vi cho phép. Việc đổ lỗi cho biến đổi khí hậu cũng không thể che lấp nguyên nhân trực tiếp là công trình lấn biển.

Kết luận pháp lý: Công ty ông A đối mặt với việc bị xử phạt vi phạm hành chính, bị buộc tháo dỡ phần công trình lấn biển, khôi phục tình trạng ban đầu và bồi thường thiệt hại về môi trường theo quy định. Tùy mức độ nghiêm trọng, cơ quan chức năng có thể xem xét trách nhiệm hình sự. Ngư dân và Ban quản lý khu bảo tồn biển hoàn toàn có quyền kiến nghị xử lý và yêu cầu bồi thường.

3: Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn” (The Human & Management)

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Phía sau việc “lấn biển một chút cho đẹp” là tâm lý coi thiên nhiên như tài sản vô chủ và chạy theo lợi nhuận trước mắt. Với ông A, 1ha san hô chỉ là vật cản; với bà B và bà con ngư dân, đó là nhà của đàn cá, là bát cơm của nhiều thế hệ. Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường phải bắt đầu từ chữ “trách nhiệm” với thế hệ mai sau: biển không chỉ là của chúng ta hôm nay.

Về khía cạnh Quản trị rủi ro doanh nghiệp

Bài học đắt giá dành cho ông A là sự “ăn xổi”. Một dự án du lịch sống nhờ cảnh quan và uy tín thương hiệu; chỉ cần một vụ phá hoại hệ sinh thái bị phát hiện, doanh nghiệp có thể mất cả giấy phép, khách hàng, đối tác lẫn khoản tiền khắc phục hậu quả lớn hơn nhiều so với chi phí làm đúng ngay từ đầu. Với doanh nghiệp, tuân thủ pháp luật môi trường chính là cách “đóng băng” rủi ro dài hạn.

4: Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Để giải quyết triệt để vấn đề một cách thấu tình đạt lý, vừa bảo vệ hệ sinh thái vừa giữ được sinh kế của người dân, Chuyên gia Nguyễn Hữu Long đưa ra phương án 3 bước như sau:

Bước 1 – Lưu giữ chứng cứ và báo cáo kịp thời: Bà B và ngư dân cần phối hợp với ông C chụp ảnh, quay video, ghi tọa độ khu vực bị lấn, lập biên bản có người làm chứng. Ban quản lý khu bảo tồn biển báo cáo ngay UBND cấp xã và cơ quan quản lý nhà nước về thủy sản, môi trường để kiểm tra, yêu cầu dừng thi công và đánh giá mức độ thiệt hại.

Bước 2 – Đối thoại và yêu cầu cam kết khắc phục: Chính quyền địa phương chủ trì làm việc với ông A, nêu rõ căn cứ tại Điều 7 Luật Thủy sản và Điều 163 Luật Bảo vệ môi trường. Doanh nghiệp cần cam kết dừng thi công, tháo dỡ phần kè lấn biển, thực hiện phương án phục hồi hệ sinh thái và hỗ trợ sinh kế cho ngư dân bị ảnh hưởng. Đây không phải “khoản hỗ trợ cho yên chuyện” mà là nghĩa vụ khắc phục hậu quả theo luật.

Bước 3 – Xử lý pháp lý (Giải pháp cuối cùng): Nếu công ty chây ì hoặc không hợp tác, cơ quan có thẩm quyền lập hồ sơ xử phạt vi phạm hành chính, buộc khôi phục hiện trạng, xác định thiệt hại và yêu cầu bồi thường. Ngư dân có thể kiến nghị, tố giác hoặc khởi kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại; trường hợp có dấu hiệu tội phạm, hồ sơ được chuyển cơ quan điều tra xem xét.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/ hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.