TÌNH HUỐNG SỐ 946: CỬA HÀNG GIẶT SẤY CÔNG NGHIỆP DÙNG DUNG DỊCH DUNG MÔI HÓA CHẤT TẨY MẠNH XẢ HƠI KHÓI MÙI NỒNG NẶC TRỰC TIẾP VÀO CỬA SỔ BAN CÔNG NHÀ LIỀN KỀ?

Cửa hàng giặt sấy là dịch vụ quen thuộc, tiện lợi cho cả khu phố. Nhưng khi một ống xả khói mùi hóa chất được đặt ngay trước ban công nhà bên cạnh, tiện ích của người này lại trở thành nỗi khổ của người kia: mở cửa sổ là mùi nồng xộc vào, đóng cửa lại thì ngột ngạt không chịu nổi.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích tình huống thực tế dưới đây để tìm giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

1: Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Đầu năm 2026, bà K mở cửa hàng giặt sấy công nghiệp ở tầng trệt một dãy nhà phố tại phường P (thành phố Z), phục vụ khách sạn, nhà hàng quanh khu vực. Cửa hàng dùng máy giặt công suất lớn, máy sấy, cùng dung dịch dung môi và hóa chất tẩy mạnh. Hơi nóng, khói và mùi hóa chất từ máy sấy được dẫn bằng một ống nhỏ xả thẳng ra mặt bên, hướng đúng vào cửa sổ, ban công tầng 2 và tầng 3 của nhà liền kề.

Gia đình anh V ở nhà liền kề có hai con nhỏ và một cụ già. Từ ngày cửa hàng hoạt động, các cháu ho, hắt hơi, cay mắt, cụ già khó thở về đêm; quần áo phơi ngoài ban công bám mùi hóa chất. Anh V nhắc nhở nhiều lần, bà K đáp: “Cửa hàng tôi có đăng ký kinh doanh, dùng hóa chất bán đầy ngoài chợ. Ống xả của tôi đặt trong phần nhà tôi, ai cấm được?”.

Câu hỏi đặt ra: Hành vi xả hơi khói, mùi hóa chất vào nhà liền kề có hợp pháp không? Gia đình anh V có quyền gì và nên xử lý thế nào để vừa bảo vệ sức khỏe vừa giữ tình hàng xóm?

2: Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

Xét về mặt pháp luật, “có đăng ký kinh doanh” và “ống xả nằm trong nhà tôi” không phải căn cứ để gây ô nhiễm không khí ảnh hưởng đến người khác. Việc xử lý dựa trên các căn cứ sau:

Quy định của Luật Bảo vệ môi trường 2020

Luật Bảo vệ môi trường 2020 quy định cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ phát sinh khí thải phải thu gom, xử lý, bảo đảm đạt quy chuẩn kỹ thuật môi trường, thực hiện các thủ tục môi trường phù hợp quy mô (đăng ký môi trường hoặc giấy phép môi trường), giảm thiểu mùi, không gây ảnh hưởng đến sức khỏe và đời sống của cộng đồng dân cư xung quanh. Việc xả khí thải, mùi gây ô nhiễm vào khu dân cư bị nghiêm cấm.

Quy định về hóa chất và an toàn

Luật Hóa chất 2007 và các văn bản hướng dẫn quy định điều kiện về sử dụng, bảo quản hóa chất, đặc biệt các dung môi có tính độc hại, dễ cháy; người sử dụng phải có phiếu an toàn hóa chất, biện pháp bảo vệ người lao động và môi trường xung quanh, phòng cháy chữa cháy. Một số dung môi dùng trong giặt khô, giặt công nghiệp có hơi độc, ảnh hưởng đường hô hấp, thần kinh nếu hít lâu dài.

Quyền của người sống liền kề theo Bộ luật Dân sự

Bộ luật Dân sự 2015 quy định chủ sở hữu, người sử dụng bất động sản liền kề phải tôn trọng quyền, lợi ích hợp pháp của nhau, giữ gìn vệ sinh, bảo vệ môi trường, không được gây ảnh hưởng đến sức khỏe và cuộc sống của người khác. Người bị ảnh hưởng có quyền yêu cầu chấm dứt hành vi, khắc phục hậu quả và bồi thường thiệt hại (Điều 584, 590, 602 Bộ luật Dân sự).

Xử phạt vi phạm hành chính và biện pháp khắc phục

Hành vi xả khí thải không qua xử lý, không có thủ tục môi trường khi thuộc diện phải có, kinh doanh không đúng điều kiện, gây ô nhiễm bị xử phạt theo nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, hóa chất, phòng cháy chữa cháy. Ngoài phạt tiền, có thể bị đình chỉ hoạt động có thời hạn, buộc khắc phục ô nhiễm, buộc lắp đặt hệ thống xử lý, buộc di dời ống xả (Điều 28 Luật Xử lý vi phạm hành chính). Mức phạt cụ thể cần đối chiếu nghị định hiện hành.

Trách nhiệm hình sự

Với quy mô cửa hàng nhỏ, trách nhiệm chủ yếu là hành chính và dân sự. Trách nhiệm hình sự theo Điều 235 Bộ luật Hình sự (đã được sửa đổi bởi Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự năm 2025) chỉ đặt ra khi có kết quả quan trắc cho thấy khí thải vượt quy chuẩn đến mức luật định hoặc gây hậu quả nghiêm trọng đối với sức khỏe.

Áp dụng vào tình huống:

• Về hành vi: dẫn thẳng khí thải mùi hóa chất ra phía cửa sổ, ban công nhà liền kề, không có thiết bị lọc, xử lý là vi phạm rõ ràng nghĩa vụ giảm thiểu ô nhiễm.
• Về chứng cứ: cần ảnh, video ống xả, nhật ký thời điểm xả, hồ sơ khám bệnh của người bị ảnh hưởng, kết quả đo, lấy mẫu không khí do cơ quan có thẩm quyền thực hiện, thông tin về loại hóa chất cửa hàng sử dụng.
• Về lập luận “ống nằm trong nhà tôi”: quyền sở hữu không bao gồm quyền xả ô nhiễm sang nhà người khác.

Kết luận pháp lý: bà K có thể bị xử phạt hành chính, buộc di dời, lắp đặt hệ thống xử lý khí thải, đình chỉ hoạt động khi chưa khắc phục, và phải bồi thường nếu chứng minh được thiệt hại. Việc xác định thuộc thẩm quyền cơ quan có thẩm quyền.

3: Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn” (The Human & Management)

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Với bà K, cửa hàng là kế sinh nhai và là khoản đầu tư lớn; bị nhắc nhở, bà dễ cảm thấy bị “chèn ép” và phản ứng bằng thái độ cứng rắn. Với gia đình anh V, mùi hóa chất đặc biệt đáng lo vì có trẻ nhỏ và người già; họ sợ hậu quả lâu dài với sức khỏe, nên dễ mất kiên nhẫn, muốn “báo ngay cho xong”. Nếu không có đối thoại, xung đột dễ leo thang thành cãi vã, phá hoại tài sản, kiện tụng kéo dài.

Giáo dục cộng đồng cần nhấn mạnh rằng làm ăn chính đáng phải đi kèm trách nhiệm với người bên cạnh. Chỉ cần dời ống xả lên cao, đưa ra phía sau, lắp thiết bị lọc, cửa hàng vẫn hoạt động bình thường mà hàng xóm không bị ảnh hưởng. Đây là cách giữ khách lâu dài và giữ tình làng nghĩa xóm.

Về khía cạnh Quản trị rủi ro

Chủ cửa hàng dịch vụ trong khu dân cư nên kiểm tra quy hoạch, quy định về ngành nghề, hoàn thiện thủ tục môi trường, chọn loại dung môi, hóa chất ít độc hại hơn, lắp ống xả cao hơn nóc nhà lân cận, bộ lọc than hoạt tính, hệ thống thu hồi dung môi, tuân thủ phòng cháy chữa cháy, mua bảo hiểm trách nhiệm. Chính quyền cơ sở nên rà soát các cơ sở dịch vụ có hóa chất trong khu dân cư, hướng dẫn thủ tục, hòa giải sớm. Gia đình bị ảnh hưởng nên ghi chép đầy đủ, ưu tiên bảo vệ sức khỏe người già, trẻ nhỏ (đóng cửa sổ phía đó, dùng máy lọc không khí tạm thời).

4: Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Để xử lý thấu tình đạt lý, bảo đảm quyền lợi của cả hai gia đình, Chuyên gia Nguyễn Hữu Long đưa ra phương án 3 bước như sau:

Bước 1 – Ghi nhận chứng cứ và trao đổi trực tiếp: Gia đình anh V ghi lại thời điểm, thời gian xả, mùi, triệu chứng sức khỏe, chụp ảnh, quay video ống xả, lưu hồ sơ khám bệnh. Sau đó gặp bà K, trao đổi từ tốn, đề nghị cụ thể: đổi hướng ống xả, kéo cao, lắp bộ lọc; ghi nhận bằng biên bản hoặc tin nhắn.

Bước 2 – Hòa giải ở cơ sở và đề nghị kiểm tra: Nhờ tổ trưởng dân phố, tổ hòa giải, Ủy ban nhân dân phường hòa giải. Nếu không thành, gửi văn bản phản ánh đến Ủy ban nhân dân phường và cơ quan quản lý môi trường để kiểm tra hồ sơ, hệ thống xử lý khí thải, loại hóa chất sử dụng, lấy mẫu không khí. Căn cứ kết quả, lập biên bản vi phạm hành chính khi có căn cứ.

Bước 3 – Xử lý, khắc phục và bồi thường: Cơ quan có thẩm quyền xử phạt, buộc khắc phục (di dời ống xả, lắp thiết bị xử lý, tạm dừng dùng loại hóa chất vi phạm). Nếu sức khỏe người thân bị ảnh hưởng và chứng minh được mối liên hệ, gia đình anh V có thể thỏa thuận bồi thường hoặc khởi kiện. Hai bên nên lập cam kết bằng văn bản về cách vận hành cửa hàng, giờ hoạt động, và kiểm tra lại sau khi cải tạo.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/ hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.

Từ khoá: giặt sấy công nghiệp, dung môi hóa chất, khí thải mùi hóa chất, nhà liền kề, Luật Bảo vệ môi trường 2020, Luật Hóa chất, bất động sản liền kề, hòa giải ở cơ sở, xử phạt vi phạm hành chính, bồi thường thiệt hại.