TÌNH HUỐNG SỐ 928: KHU NGHỈ DƯỠNG VEN BIỂN TỰ Ý XÂY KÈ CẦU CẢNG BÊ TÔNG LẤN BIỂN ĐỔ ĐÁ HỘC VÙI LẤP RÁCH NÁT 1HA RẠN SAN HÔ CỔ KHU BẢO TỒN BIỂN QUẢNG TRỊ?

TÌNH HUỐNG SỐ 928: KHU NGHỈ DƯỠNG VEN BIỂN TỰ Ý XÂY KÈ CẦU CẢNG BÊ TÔNG LẤN BIỂN ĐỔ ĐÁ HỘC VÙI LẤP RÁCH NÁT 1HA RẠN SAN HÔ CỔ KHU BẢO TỒN BIỂN QUẢNG TRỊ?

Rạn san hô là “ngôi nhà” của hàng trăm loài hải sản và là lá phổi xanh của vùng biển. Tuy nhiên, vì lợi ích kinh doanh trước mắt, không ít chủ đầu tư du lịch ven biển sẵn sàng “làm trước, tính sau”, lấn biển xây dựng công trình ngay trong khu vực được pháp luật bảo vệ nghiêm ngặt.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

1: Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Đầu năm 2026, Công ty cổ phần Du lịch B (do ông Nguyễn Văn A làm Giám đốc) hoàn thiện khu nghỉ dưỡng ven biển tại xã X, tỉnh Y (thuộc địa bàn tỉnh Quảng Trị). Khu nghỉ dưỡng đã có giấy phép xây dựng các hạng mục trên bờ. Để thuận tiện đón khách bằng tàu cao tốc, Công ty tự ý xây dựng thêm một kè và cầu cảng bê tông nhô ra biển, đổ đá hộc làm nền móng, trong khi hạng mục này không nằm trong hồ sơ được chấp thuận.

Sau vài tháng thi công, ông Trần Văn C, một ngư dân lặn bắt hải sản lâu năm tại địa phương, phát hiện vùng nước phía ngoài nước đục ngầu, rạn san hô cổ rộng khoảng 1ha thuộc phạm vi khu bảo tồn biển đã bị đá hộc vùi lấp, gãy nát, hải sản quanh khu vực gần như biến mất.

Khi bị phản ánh, đại diện Công ty cho rằng công trình chỉ là “hạng mục phụ” của khu nghỉ dưỡng đã được cấp phép, đồng thời hứa sẽ “trồng lại san hô” và chấp nhận nộp phạt. Ngư dân băn khoăn: nộp phạt xong có hết trách nhiệm không, và họ có được đòi bồi thường không?

2: Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

Xét về mặt luật pháp, lập luận “hạng mục phụ đã có giấy phép chung” và “nộp phạt là xong” của Công ty B là hoàn toàn không đúng. Căn cứ theo quy định của pháp luật hiện hành (Luật Thủy sản 2017 và Luật Bảo vệ môi trường 2020, đều đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 146/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/01/2026), hành vi này bị xử lý nghiêm khắc ở cả ba phương diện: hành chính, hình sự và dân sự.

1. Quy định cấm lấn, chiếm, gây hại khu bảo tồn biển:

Điều 7 Luật Thủy sản năm 2017 liệt kê các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động thủy sản, trong đó có:

“Lấn, chiếm, gây hại khu bảo vệ nguồn lợi thủy sản, khu bảo tồn biển.”

Theo hướng dẫn tại Nghị định 26/2019/NĐ-CP, khu bảo tồn biển được chia thành các phân khu chức năng, trong đó phân khu bảo vệ nghiêm ngặt chỉ cho phép hoạt động bảo vệ, nghiên cứu khoa học; việc đổ đá, xây dựng công trình bê tông lấn biển ở đây là không thể được chấp thuận.

2. Quy định về bảo vệ môi trường biển và đánh giá tác động môi trường:

Điều 6 Luật Bảo vệ môi trường 2020 nghiêm cấm các hành vi gây ô nhiễm, suy thoái môi trường, hủy hoại các hệ sinh thái. Đồng thời, theo Điều 30 Luật này, dự án xây dựng có nguy cơ tác động xấu đến khu bảo tồn thiên nhiên phải thực hiện đánh giá tác động môi trường và chỉ được triển khai khi đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

3. Trách nhiệm pháp lý phải gánh chịu:

Áp dụng vào tình huống:

• Về xử phạt hành chính: Công ty B có thể bị xử phạt theo Nghị định 38/2024/NĐ-CP (lĩnh vực thủy sản) và Nghị định 45/2022/NĐ-CP (lĩnh vực bảo vệ môi trường), kèm biện pháp khắc phục hậu quả như buộc tháo dỡ công trình trái phép, buộc khôi phục tình trạng ban đầu. Nộp phạt chỉ là một phần, không thay thế nghĩa vụ khắc phục.
• Về trách nhiệm hình sự: Nếu mức độ ô nhiễm, thiệt hại thuộc trường hợp luật định, người đứng đầu và cả pháp nhân thương mại có thể bị xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự về tội gây ô nhiễm môi trường theo Điều 235 Bộ luật Hình sự.
• Về bồi thường thiệt hại: Theo Điều 602 Bộ luật Dân sự và các quy định về bồi thường thiệt hại về môi trường của Luật Bảo vệ môi trường, tổ chức gây ô nhiễm, suy thoái môi trường phải bồi thường toàn bộ thiệt hại, kể cả chi phí khôi phục hệ sinh thái và thu nhập thực tế bị mất của ngư dân.

Kết luận pháp lý: Hành vi của Công ty B vi phạm điều cấm của Luật Thủy sản và Luật Bảo vệ môi trường. Ngư dân có quyền phản ánh, tố giác đến cơ quan chức năng; Công ty không thể “nộp phạt cho xong” mà phải tháo dỡ, khôi phục hiện trường và bồi thường thiệt hại theo quy định.

3: Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn” (The Human & Management)

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Tâm lý “làm trước xin sau” thường xuất phát từ suy nghĩ may rủi: biển rộng, dưới đáy không ai nhìn thấy, vi phạm rồi lo sau. Cái lợi trước mắt của một bến đón khách đã đổi lấy cả một hệ sinh thái hình thành qua nhiều thế hệ mà tiền bạc không thể mua lại.

 

Về khía cạnh Quản trị rủi ro doanh nghiệp

Bài học quản trị đắt giá dành cho Công ty B là sự “chủ quan” trong tuân thủ. Quản trị tốt đòi hỏi mọi hạng mục, dù nhỏ, đều phải được thẩm định pháp lý và môi trường trước khi triển khai.

4: Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Để giải quyết triệt để vấn đề này một cách thấu tình đạt lý, bảo vệ hệ sinh thái và quyền lợi chính đáng của ngư dân, Chuyên gia Nguyễn Hữu Long đưa ra phương án 3 bước như sau:

Bước 1 – Dừng thi công, bảo toàn hiện trường và phản ánh đúng địa chỉ: Ông C cùng các hộ ngư dân ghi lại hình ảnh, video, tọa độ khu vực bị vùi lấp và gửi văn bản phản ánh tới Ban quản lý khu bảo tồn biển, cơ quan quản lý nông nghiệp và môi trường cấp tỉnh, UBND xã X. Về phía Công ty B, cần dừng ngay mọi hoạt động thi công, không tự ý san lấp, che giấu hiện trường để tránh bị coi là tình tiết tăng nặng.

Bước 2 – Chủ động khắc phục và chia sẻ lợi ích (Hòa giải nhân văn): Ông A nên thay mặt Công ty đối thoại cùng đại diện ngư dân, cam kết tháo dỡ phần công trình trái phép theo chỉ đạo của cơ quan chức năng, tài trợ giám định thiệt hại và phương án phục hồi rạn san hô do đơn vị chuyên môn thực hiện, đồng thời hỗ trợ sinh kế cho các hộ bị ảnh hưởng. Việc thành khẩn khai báo và chủ động khắc phục là các tình tiết có thể được xem xét giảm nhẹ khi xử lý vi phạm hành chính; đây cũng là cách để Công ty giữ lại uy tín của mình.

Bước 3 – Kiến nghị xử lý và khởi kiện (Giải pháp cuối cùng): Nếu Công ty B cố tình trì hoãn, ông C và các hộ ngư dân làm đơn đề nghị cơ quan có thẩm quyền xử phạt và chuyển hồ sơ cho cơ quan điều tra khi có dấu hiệu tội phạm. Song song đó, các hộ có thể khởi kiện tại Tòa án nhân dân khu vực nơi xảy ra thiệt hại để yêu cầu bồi thường theo quy định tại Bước 2.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/ hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.