TÌNH HUỐNG SỐ 855: HỘ DÂN NẤU RƯỢU LẬU VỨT BẠT NGÀN BÃ MEN THỐI RA LỀ ĐƯỜNG NÔNG THÔN THU HÚT RUỒI NHẶNG LÂY LAN DỊCH BỆNH XỬ LÝ THẾ NÀO?

 

TÌNH HUỐNG SỐ 855: HỘ DÂN NẤU RƯỢU LẬU VỨT BẠT NGÀN BÃ MEN THỐI RA LỀ ĐƯỜNG NÔNG THÔN THU HÚT RUỒI NHẶNG LÂY LAN DỊCH BỆNH XỬ LÝ THẾ NÀO?

Hành vi xả thải bốc mùi hôi thối, ô nhiễm môi trường tại các khu vực nông thôn đang là vấn đề nhức nhối ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống dân sinh. Việc một số hộ sản xuất tự phát, kinh doanh không phép vì lợi ích cá nhân mà sẵn sàng chiếm dụng hạ tầng giao thông chung, gây ô nhiễm không chỉ vi phạm nghiêm trọng pháp luật mà còn làm rạn nứt tình làng nghĩa xóm.

Cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích chi tiết tình huống dưới đây để vừa bảo vệ môi trường sống, vừa giải quyết thấu đáo góc độ pháp lý, tâm lý và quản trị cộng đồng.

1. Tóm tắt tình huống thực tế

Tại xã B, huyện C, tỉnh D, hộ gia đình ông Nguyễn Văn A mở cơ sở nấu rượu thủ công tại nhà với quy mô lớn nhưng không đăng ký kinh doanh và không có giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm (nấu rượu lậu).

Để tiết kiệm chi phí xử lý chất thải, hàng ngày, gia đình ông A thản nhiên đem hàng trăm kilôgam bã rượu, bã men hôi thối đổ tràn lan ra lề đường bê tông nội thôn – khu vực hạ tầng giao thông chung của xóm. Lượng bã men tích tụ lâu ngày bốc mùi nồng nặc, chảy nước lênh láng và thu hút bầy đàn ruồi nhặng, muỗi, mập mờ nguy cơ lây lan dịch bệnh tiêu hóa, sốt xuất huyết cho cả khu dân cư.

Các hộ dân xung quanh đã nhiều lần góp ý nhưng ông A không những không khắc phục mà còn tỏ thái độ thách thức, cho rằng “đất trước cửa nhà ai người nấy dùng” và “xưa nay ở quê ai chẳng làm thế”. Quá bức xúc trước hành vi coi thường sức khỏe cộng đồng và chiếm dụng không gian chung, người dân trong thôn đã gửi đơn phản ánh lên cơ quan chức năng.

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

Hành vi của hộ ông Nguyễn Văn A đã vi phạm đồng thời nhiều quy định pháp luật hiện hành liên quan đến an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường và trật tự an toàn giao thông đường bộ.

A. Vi phạm về An toàn thực phẩm

Theo quy định của Luật An toàn thực phẩm năm 2010, cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm (bao gồm cả sản xuất rượu thủ công nhằm mục đích thương mại) phải tuân thủ nghiêm ngặt các điều kiện về bảo vệ môi trường và quản lý chất thải.

Khoản 2 và Khoản 4 Điều 10 Luật An toàn thực phẩm năm 2010 quy định về điều kiện bảo vệ môi trường đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm:

“2. Có đủ dụng cụ thu gom, chứa đựng rác thải, chất thải bảo đảm vệ sinh.

Chất thải phải được thu gom, xử lý theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường.”

Việc nấu rượu không đăng ký, không đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm và xả bã men bẩn ra môi trường sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính nặng theo quy định tại Nghị định xử phạt trong lĩnh vực an toàn thực phẩm.

B. Vi phạm về Bảo vệ môi trường

Hành vi đổ bã men, chất thải sinh hoạt/sản xuất ra đường giao thông gây bốc mùi hôi thối và ô nhiễm môi trường trực tiếp vi phạm Luật Bảo vệ môi trường năm 2020.

Khoản 2 Điều 6 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 nghiêm cấm các hành vi:

“2. Xả thải chất thải chưa được xử lý đạt quy chuẩn kỹ thuật môi trường; chất thải độc hại, chất thải nguy hại vào môi trường đất, nước, không khí.”

Căn cứ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, hành vi xả chất thải rắn thông thường không đúng nơi quy định hoặc gây ô nhiễm không khí, bốc mùi hôi thối sẽ bị phạt tiền và buộc phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả (dọn dẹp, thu gom toàn bộ bã men, phun khử trùng khu vực bị ô nhiễm).

C. Vi phạm về Trật tự giao thông đường bộ và thẩm quyền của Thanh tra giao thông

Đường bê tông nông thôn là hạ tầng giao thông công cộng. Việc lấn chiếm lề đường để vứt bã rượu làm cản trở giao thông và hư hỏng, mất vệ sinh đường bộ thuộc phạm vi xử lý của Thanh tra giao thông và Cảnh sát giao thông/Công an xã.

Khoản 1 Điều 8 Luật Giao thông đường bộ năm 2008 quy định các hành vi bị nghiêm cấm:

“1. Phá hoại đường, cầu, hầm, bến phà đường bộ, đèn tín hiệu, cọc tiêu, biển báo hiệu, gương cầu lực, dải phân cách, hệ thống thoát nước và các công trình, thiết bị khác thuộc kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ.

Đào, khoan, xẻ đường trái phép; đặt, để chướng ngại vật trái phép trên đường; rải vật sắc nhọn, đổ chất thải, chất phế thải không đúng nơi quy định…”

Thanh tra giao thông có đầy đủ thẩm quyền lập biên bản và ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi đổ chất thải, rác thải ra đường bộ, đồng thời cưỡng chế khôi phục lại tình trạng ban đầu của hành lang an toàn giao thông.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị: “Chìa khóa nhân văn”

Về khía cạnh Tâm lý & Giáo dục (Tư lợi và ý thức cộng đồng)

Tâm lý “chiếm dụng hạ tầng chung” vốn xuất phát từ thói quen tư lợi nhỏ lẻ của một bộ phận người dân nông thôn. Họ coi không gian vỉa hè, lề đường trước nhà là “tài sản riêng” được tự do sử dụng, trong khi rác thải và hậu quả ô nhiễm lại “đẩy” cho cộng đồng gánh chịu.

Gốc rễ của vấn đề nằm ở sự thiếu hụt trong giáo dục ý thức bảo vệ cảnh quan nông thôn xanh – sạch – đẹp và sự lệch chuẩn trong nhận thức về trách nhiệm xã hội. Khi lợi ích kinh tế cá nhân (tiền bán rượu) che mờ lòng tự trọng và sự tôn trọng xóm giềng, con người dễ dàng phớt lờ sức khỏe của những người xung quanh.

Về khía cạnh Quản trị rủi ro & Hòa giải xóm giềng

Nếu chỉ dùng biện pháp trừng phạt cứng rắn, mâu thuẫn xóm giềng sẽ leo thang căng thẳng, dẫn đến các hành vi trả đũa ngầm. Ngược lại, nếu im lặng chịu đựng, rủi ro dịch bệnh lây lan sẽ đe dọa trực tiếp đến sức khỏe của con trẻ và người già trong thôn.

Bài toán quản trị ở đây đòi hỏi chính quyền cơ sở (Thôn, Xã, Ban công tác Mặt trận) phải kết hợp linh hoạt giữa sức mạnh chế tài pháp lý và nghệ thuật vận động tâm lý, chuyển hóa thói quen xấu thành ý thức tự giác vì cộng đồng.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Để giải quyết dứt điểm tình trạng ô nhiễm, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và giữ gìn tình làng nghĩa xóm, ThS. Nguyễn Hữu Long đề xuất quy trình giải pháp 3 bước như sau:

Bước 1: Thu thập bằng chứng và Đối thoại hòa giải nhân văn

Các hộ dân xung quanh cử đại diện (hoặc nhờ Trưởng thôn, người có uy tín) tổ chức cuộc gặp gỡ gia đình ông A.

Tác động tâm lý: Phân tích cho ông A thấy tác hại trực tiếp của ruồi nhặng, dịch bệnh đối với chính con cháu của ông A và xóm giềng.

Gợi ý giải pháp đầu ra: Hướng dẫn ông A phương pháp quản lý chất thải thông minh (ví dụ: bán bã rượu cho các trang trại chăn nuôi gia súc, làm phân bón hữu cơ hoặc xây dựng hầm Biogas xử lý) vừa không gây ô nhiễm vừa tạo thêm thu nhập.

Bước 2: Cảnh báo pháp lý và sự can thiệp của Thanh tra giao thông, Công an xã

Nếu ông A tiếp tục cố tình vi phạm, Ban quản lý thôn lập biên bản ghi nhận hiện trạng (chụp ảnh, quay video làm bằng chứng).

Nộp đơn phản ánh lên UBND xã B, Thanh tra giao thông phụ thuộc địa bàn và Công an xã.

Cơ quan chức năng tiến hành kiểm tra đột xuất:

Xử phạt hành chính về hành vi đổ chất thải ra đường giao thông (Thanh tra giao thông/Công an xã).

Kiểm tra giấy phép kinh doanh và điều kiện an toàn thực phẩm của cơ sở nấu rượu.

Buộc ông A phải thu gom toàn bộ bã men, bồi thường chi phí phun thuốc khử trùng khu vực.

Bước 3: Quản trị lâu dài – Xây dựng quy ước “Thôn xóm xanh – sạch – đẹp”

Đưa quy định về giữ gìn vệ sinh môi trường, không chiếm dụng hành lang giao thông vào Hương ước/Quy ước của làng xã.

Biểu dương các hộ gia đình thực hiện tốt và lấy đó làm tiêu chí đánh giá “Gia đình văn hóa” hàng năm.

Đẩy mạnh giáo dục truyền thông tại địa phương nhằm thay đổi triệt để tư duy tư lợi, hướng tới môi trường sống văn minh, an toàn.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/

Hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.