TÌNH HUỐNG SỐ 786: TRƯỜNG THPT TƯ THỤC LIÊN KẾT VỚI DOANH NGHIỆP NÔNG NGHIỆP XÂY DỰNG MÔ HÌNH TRANG TRẠI GIÁO DỤC TRẢI NGHIỆM TRÊN ĐẤT NÔNG NGHIỆP THUÊ: QUY TRÌNH THỦ TỤC XIN ĐẤT ĐA MỤC ĐÍCH?

TÌNH HUỐNG SỐ 786: TRƯỜNG THPT TƯ THỤC LIÊN KẾT VỚI DOANH NGHIỆP NÔNG NGHIỆP XÂY DỰNG MÔ HÌNH TRANG TRẠI GIÁO DỤC TRẢI NGHIỆM TRÊN ĐẤT NÔNG NGHIỆP THUÊ: QUY TRÌNH THỦ TỤC XIN ĐẤT ĐA MỤC ĐÍCH?

Mô hình “trang trại giáo dục trải nghiệm” đang trở thành xu hướng, giúp học sinh chạm vào đất, cây trồng và nghề nông. Nhưng khi nhà trường và doanh nghiệp bắt tay làm trên đất nông nghiệp, một câu hỏi pháp lý xuất hiện ngay: được xây gì, xây bao nhiêu, và phải xin phép ai?

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Trường THPT Tư thục T (Trường T) do ông Nguyễn Văn A làm Hiệu trưởng ký hợp đồng liên kết với Công ty Cổ phần Nông nghiệp H (Công ty H) do bà Trần Thị B đại diện. Công ty H đang thuê 3ha đất trồng cây lâu năm tại xã X, tỉnh Y. Hai bên muốn xây dựng trang trại giáo dục trải nghiệm: vườn thực hành, phòng học trải nghiệm, nhà điều hành và khu dịch vụ ăn uống cho học sinh.

Vì nghĩ “đã thuê đất thì làm gì cũng được”, Công ty H cho đổ móng một số hạng mục kiên cố. Chính quyền xã X nhắc nhở, yêu cầu tạm dừng vì công trình trên đất nông nghiệp chưa được cho phép. Bà B băn khoăn có phải xin “chuyển mục đích” hay không. Cả hai hỏi: quy trình xin sử dụng đất đa mục đích như thế nào cho đúng luật?

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

Trước hết cần phân biệt: sử dụng đất đa mục đích không phải chuyển mục đích sử dụng đất. Đất vẫn là đất nông nghiệp, chỉ được kết hợp thêm hoạt động khác trong giới hạn luật cho phép. Cụ thể:

1. Căn cứ về đất đai – Điều 218 Luật Đất đai năm 2024:

Khoản 1 Điều 218 cho phép đất nông nghiệp được sử dụng kết hợp với mục đích thương mại, dịch vụ (nội dung này đã được sửa đổi, bổ sung năm 2025). Khoản 2 đặt ra các điều kiện, trong đó có:

“Không làm thay đổi loại đất theo phân loại đất quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều 9 và đã được xác định tại các loại giấy tờ quy định tại Điều 10 […]”

Ngoài ra, việc kết hợp không được làm mất điều kiện để trở lại mục đích chính, không ảnh hưởng thửa đất liền kề, phải thực hiện đủ nghĩa vụ tài chính và tuân thủ pháp luật liên quan. Theo khoản 4, trường hợp kết hợp với thương mại, dịch vụ phải lập phương án sử dụng đất kết hợp (nêu diện tích, mục đích, thời hạn kết hợp) trình cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Nghị định 102/2024/NĐ-CP hướng dẫn thêm: diện tích kết hợp không quá 50% diện tích mục đích chính, công trình trên đất nông nghiệp phải có quy mô phù hợp, dễ tháo dỡ và thời gian kết hợp không vượt thời hạn sử dụng đất còn lại.

2. Căn cứ về giáo dục – Luật Giáo dục năm 2019 (sửa đổi, bổ sung năm 2025):

Luật khuyến khích cơ sở giáo dục gắn đào tạo với thực tiễn. Điều 12 Luật Giáo dục (đã sửa đổi) quy định:

“Cơ sở giáo dục tự triển khai hoặc phối hợp với tổ chức khoa học và công nghệ, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ trong hoạt động giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo theo quy định của pháp luật.”

Như vậy, liên kết giữa Trường T và Công ty H là hợp pháp về mặt giáo dục. Tuy nhiên, đây chỉ là cơ sở cho hoạt động giáo dục, không thay thế thủ tục về đất. Nếu hai bên muốn lập thêm một cơ sở giáo dục mới thì còn phải đáp ứng điều kiện thành lập, cho phép hoạt động theo Điều 49 Luật Giáo dục.

Áp dụng vào tình huống:

• Về chủ thể: Người xin sử dụng đất kết hợp phải là người đang sử dụng đất hợp pháp, tức Công ty H. Trường T là bên liên kết nên cần có văn bản thỏa thuận rõ vai trò, và hợp đồng thuê phải cho phép hoặc được bên cho thuê đồng ý với mục đích kết hợp.
• Về công trình: Đổ móng kiên cố khi chưa có phương án được phê duyệt là rủi ro lớn. Công trình phải phù hợp quy mô, dễ tháo dỡ và đúng pháp luật xây dựng.
• Về mục đích: Hoạt động trải nghiệm có thu phí là dịch vụ, nằm trong khung “nông nghiệp kết hợp dịch vụ”.

Kết luận pháp lý: Hai bên không phải xin chuyển mục đích mà cần xin sử dụng đất kết hợp đa mục đích bằng phương án được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận. Trước khi có chấp thuận, nên tạm dừng xây dựng hạng mục kiên cố.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn” (The Human & Management)

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Học sinh học bằng cả điều thầy cô nói lẫn điều nhà trường làm. Một trang trại dạy về trách nhiệm với đất, với cộng đồng mà lại khởi đầu bằng việc xây dựng chưa đúng phép sẽ là bài học ngược. Phụ huynh cũng dễ lo “thương mại hóa giáo dục” nếu thấy trường chỉ là mặt tiền cho dự án của doanh nghiệp.

Về khía cạnh Quản trị rủi ro

Bài học dành cho cả hai bên là “pháp lý đi trước, công trình đi sau”. Cần phân vai rõ: Công ty H lo đất và công trình, Trường T lo chương trình và an toàn học sinh. Hợp đồng liên kết cần có điều khoản về thời hạn gắn với thời hạn thuê đất, phương án tháo dỡ khi kết thúc, chia sẻ chi phí và trách nhiệm khi xảy ra sự cố với học sinh.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Để giải quyết thấu tình đạt lý, tránh bị xử lý và đình trệ dự án, Chuyên gia Nguyễn Hữu Long đưa ra quy trình 3 bước như sau:

Bước 1 – Rà soát pháp lý và tạm dừng hạng mục kiên cố: Công ty H báo cáo xã X, tạm dừng thi công phần chưa phép. Kiểm tra giấy tờ đất (loại đất, thời hạn, quy hoạch), hợp đồng thuê và xin văn bản đồng ý của bên cho thuê. Hai bên ký thỏa thuận liên kết nêu rõ chủ thể đứng tên xin phép.

Bước 2 – Lập phương án và nộp hồ sơ: Công ty H lập phương án sử dụng đất kết hợp (diện tích, hạng mục, mục đích, thời hạn, nghĩa vụ tài chính) kèm đơn đề nghị, nộp tại Trung tâm Phục vụ hành chính công hoặc cơ quan quản lý đất đai theo quy định của địa phương. Theo Quyết định 3380/QĐ-BNNMT, cơ quan đất đai thẩm định cùng các sở, ngành liên quan rồi trình cấp có thẩm quyền chấp thuận; nên hỏi cơ quan tiếp nhận về cấp xử lý cụ thể.

Bước 3 – Triển khai đúng phương án và hoàn thiện về giáo dục: Sau khi được chấp thuận, hoàn thành nghĩa vụ tài chính, xin phép xây dựng nếu thuộc diện phải xin, xây dựng đúng quy mô. Trường T đưa hoạt động trải nghiệm vào kế hoạch giáo dục và quy trình an toàn học sinh.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/

hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.