TÌNH HUỐNG SỐ 772: TRẠI NUÔI TÔM HÙM LỒNG BÈ XẢ RÁC THẢI NILON, VỎ NGHÊU THỐI RỮA TRỰC TIẾP XUỐNG MẶT NƯỚC VŨNG NUÔI LÀM BỐC MÙI HÔI THỐI ĐUỔI SẠCH KHÁCH DU LỊCH BÃI TẮM KẾ BÊN?

TÌNH HUỐNG SỐ 772: TRẠI NUÔI TÔM HÙM LỒNG BÈ XẢ RÁC THẢI NILON, VỎ NGHÊU THỐI RỮA TRỰC TIẾP XUỐNG MẶT NƯỚC VŨNG NUÔI LÀM BỐC MÙI HÔI THỐI ĐUỔI SẠCH KHÁCH DU LỊCH BÃI TẮM KẾ BÊN?

Ô nhiễm môi trường tại các vùng nuôi trồng thủy sản ven bờ đang trở thành điểm nóng xung đột lợi ích giữa người nuôi và người làm du lịch.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

1: Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Năm 2022, ông Nguyễn Văn A được cấp phép đầu tư trại nuôi tôm hùm lồng bè với khoảng 40 lồng tại vũng nuôi thuộc xã X, tỉnh Y. Ngay sát vũng nuôi là bãi tắm du lịch, nơi bà Trần Thị B cùng nhiều hộ dân khác đầu tư nhà nghỉ, nhà hàng và dịch vụ vui chơi bãi biển, thu hút khách ổn định nhiều năm.

Từ đầu mùa du lịch năm 2026, trại của ông A xả trực tiếp rác thải nilon, bao bì thức ăn và vỏ nghêu (dùng làm thức ăn cho tôm hùm) xuống mặt nước. Vỏ nghêu thối rữa khiến cả vũng nuôi bốc mùi hôi thối, nước đục, rác nilon dạt vào bãi tắm. Khách du lịch bỏ đi, nhiều đoàn hủy phòng, doanh thu của bà B và các hộ kinh doanh sụt giảm nghiêm trọng.

Bà B nhiều lần nhắc nhở nhưng ông A đáp: “Tôi có giấy phép nuôi trồng, nuôi ở vũng biển của tôi, không ai có quyền can thiệp”. Bức xúc, một số hộ dân bàn nhau kéo ra chặn lối ra vào, cắt dây neo lồng bè. Bà B vô cùng hoang mang, không biết phải làm gì cho đúng pháp luật.

2: Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

Xét về mặt luật pháp, lập luận “có giấy phép nuôi thì được làm gì cũng được” của ông A là hoàn toàn sai. Căn cứ theo quy định của pháp luật hiện hành, quyền lợi của bà B và các hộ kinh doanh du lịch được bảo vệ thông qua các căn cứ sau:

1. Luật Bảo vệ môi trường năm 2020

Luật nghiêm cấm các hành vi xả thải, đổ chất thải rắn không đúng nơi quy định vào môi trường, trong đó có môi trường nước (Điều 6). Chủ cơ sở sản xuất, kinh doanh phải thực hiện thu gom, phân loại, lưu giữ, chuyển giao chất thải theo đúng quy định. Đặc biệt, tổ chức, cá nhân gây ô nhiễm môi trường phải khắc phục hậu quả và bồi thường thiệt hại cho người bị ảnh hưởng.

2. Luật Thủy sản năm 2017

Giấy phép hoặc quyền nuôi trồng thủy sản chỉ cho phép ông A khai thác vùng nước để nuôi, không bao gồm quyền xả thải. Luật Thủy sản nghiêm cấm hành vi xả thải gây ô nhiễm môi trường vùng nuôi trồng thủy sản (Điều 9) và yêu cầu tổ chức, cá nhân nuôi trồng phải tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường, giữ vệ sinh khu vực nuôi.

3. Luật Du lịch năm 2017

Luật Du lịch coi bảo vệ tài nguyên, môi trường du lịch là nguyên tắc xuyên suốt, đồng thời nghiêm cấm hành vi xâm hại tài nguyên du lịch, làm ô nhiễm môi trường du lịch (Điều 12).

Áp dụng vào tình huống:

• Về hành vi vi phạm: Việc ông A xả rác nilon, vỏ nghêu thối rữa trực tiếp xuống vũng nuôi là hành vi xả thải trái phép, vi phạm đồng thời pháp luật về môi trường và thủy sản.
• Về hậu quả: Mùi hôi, nước ô nhiễm làm khách du lịch bỏ đi, gây thiệt hại thực tế về doanh thu của các hộ kinh doanh bãi tắm.

Kết luận pháp lý: Bà B và các hộ dân có quyền gửi đơn phản ánh, tố cáo đến UBND xã và cơ quan quản lý nhà nước về môi trường, thủy sản để yêu cầu xử phạt vi phạm hành chính và buộc khắc phục ô nhiễm; đồng thời có quyền khởi kiện yêu cầu ông A bồi thường thiệt hại thực tế (có chứng cứ chứng minh). Trường hợp ô nhiễm nghiêm trọng, hành vi còn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự về tội gây ô nhiễm môi trường theo Bộ luật Hình sự. Ngược lại, việc tự ý chặn đường, cắt dây neo lồng bè của các hộ dân là hành vi trái pháp luật, có thể khiến chính họ phải chịu trách nhiệm.

3: Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn” (The Human & Management)

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Tâm lý “của tôi, tôi làm” khiến ông A chỉ nhìn thấy khoản tiết kiệm chi phí xử lý rác trước mắt mà quên mất rằng mặt nước, bãi biển là tài sản chung của cộng đồng. Một vũng nuôi bẩn rồi cũng sẽ làm tôm hùm chậm lớn, dễ bệnh, và chính người gây ô nhiễm cũng chịu thiệt.

Về phía các hộ làm du lịch, sự bức xúc là dễ hiểu, nhưng hành động quá khích sẽ biến người bị hại thành người vi phạm, làm rạn nứt tình làng nghĩa xóm giữa những gia đình cùng sống nhờ vào một vùng biển.

Về khía cạnh Quản trị rủi ro

Đối với ông A, chi phí thu gom và xử lý rác đúng quy định thấp hơn rất nhiều so với rủi ro bị xử phạt, đình chỉ hoạt động và bồi thường thiệt hại. Đối với bà B, bài học quản trị là phải chủ động lưu giữ chứng cứ ngay từ đầu và xử lý xung đột bằng con đường pháp lý, thay vì bằng cảm xúc nhất thời.

4: Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Để giải quyết triệt để vấn đề này một cách thấu tình đạt lý, bảo vệ cả môi trường lẫn sinh kế đôi bên, Chuyên gia Nguyễn Hữu Long đưa ra phương án 3 bước như sau:

1. Bước 1 – Thu thập chứng cứ và đối thoại thiện chí: Bà B cùng các hộ dân cần chụp ảnh, quay video có ngày giờ, vị trí; lưu lại các đơn hủy phòng, sổ sách doanh thu trước và sau thời điểm ô nhiễm; có thể lập vi bằng ghi nhận hiện trạng. Sau đó mời ông A ngồi lại, có sự chứng kiến của trưởng thôn hoặc đại diện UBND xã, để chỉ rõ các quy định của Luật Bảo vệ môi trường, Luật Thủy sản và đề nghị ông A cam kết ngừng xả thải. Nếu bị xử lý, ông A vừa bị phạt, vừa phải bồi thường.
2. Bước 2 – Chia sẻ lợi ích (Hòa giải nhân văn): Hai bên có thể thống nhất “quy ước giữ sạch vũng biển”: ông A trang bị thùng chứa, lưới chắn rác, hợp đồng thu gom rác và vỏ nghêu mang về bờ xử lý hằng ngày; các hộ du lịch hỗ trợ một phần thùng rác, nhân lực dọn bãi. Đây là giải pháp tâm lý ứng xử giúp hai bên cùng có lợi thay vì đối đầu.
3. Bước 3 – Phản ánh, tố cáo và khởi kiện (Giải pháp cuối cùng): Nếu ông A vẫn tiếp tục xả thải, bà B và các hộ dân làm đơn gửi UBND xã và cơ quan chuyên môn về môi trường, thủy sản của địa phương để yêu cầu kiểm tra, xử phạt và buộc khắc phục hậu quả. Đồng thời, nếu thiệt hại lớn và hòa giải không thành, bà B có quyền nộp đơn khởi kiện lên Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền để yêu cầu ông A bồi thường thiệt hại. Trong suốt quá trình này, tuyệt đối không tự ý chặn đường hay phá hoại lồng bè.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/ hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.