Nghiệp vụ xuất nhập khẩu luôn đi kèm với những rủi ro pháp lý tiềm ẩn, đặc biệt là quy định về nhãn mác hàng hóa. Một sai sót nhỏ trên chiếc tem dán cũng có thể khiến cả lô hàng tiền tỷ bị ách tắc tại hải quan. Gần đây, Nghị định 37/2026/NĐ-CP ra đời với nhiều quy định khắt khe hơn đã khiến không ít doanh nghiệp lúng túng trong việc diễn giải luật.
Hãy cùng phân tích một tình huống hỏi đáp thực tế dưới đây để nắm vững luật khi nhập khẩu hàng hóa, giúp doanh nghiệp tránh được những rủi ro phạt vi phạm không đáng có.
1. Tóm tắt tình huống thực tế
Ông Đỗ Mạnh C (đại diện một doanh nghiệp nhập khẩu) đã gửi văn bản đến cơ quan nhà nước để xin hướng dẫn về hai vướng mắc cụ thể khi áp dụng Nghị định 37/2026/NĐ-CP.
Vướng mắc 1: Thiếu tên nhà sản xuất trên nhãn vật lý
Theo khoản 2 Điều 42 của Nghị định, nhãn gốc hàng nhập khẩu bắt buộc phải có “Tên đầy đủ hoặc tên viết tắt và địa chỉ” của tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm về hàng hóa. Ông C đặt câu hỏi: Nếu trên nhãn vật lý dán ở thùng hàng hoàn toàn KHÔNG CÓ cả tên đầy đủ lẫn tên viết tắt, nhưng thông tin này lại được ghi chú đầy đủ trong bộ chứng từ kèm theo (như Hóa đơn, Vận đơn B/L…) thì lúc làm thủ tục hải quan có bị coi là vi phạm không?
Vướng mắc 2: Sai kích thước chữ tên hàng hóa
Điều 43 Nghị định quy định “Tên hàng hóa phải là chữ có kích thước lớn nhất”. Ông C thắc mắc: Giả sử lô hàng đã qua được khâu hải quan (nhãn gốc có đủ thông tin) và đang được đưa về kho của doanh nghiệp, nhưng kích thước chữ tên hàng hóa lại không phải là lớn nhất. Vậy ngay tại thời điểm đem hàng về kho này, doanh nghiệp đã bị coi là vi phạm luật chưa?
2. Góc nhìn Pháp lý
Để tháo gỡ hai điểm nghẽn pháp lý này, Đơn vị liên quan trực thuộc Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia đã có văn bản phúc đáp rất chi tiết và rành mạch. Dưới góc độ pháp lý, chúng ta cần bóc tách rõ từng giai đoạn của quy trình nhập khẩu.
Thứ nhất, về việc nhãn gốc thiếu tên nhà sản xuất (Trả lời Vướng mắc 1): Cơ quan chức năng khẳng định lập luận “chỉ cần ghi trong chứng từ là đủ” của một số doanh nghiệp là sai luật.
Căn cứ quy định tại khoản 2 Điều 42 Nghị định số 37/2026/NĐ-CP, trên nhãn gốc “bắt buộc phải thể hiện bằng nhãn vật lý” tên đầy đủ hoặc tên viết tắt. Nếu nhãn gốc chỉ có tên viết tắt, thì tên đầy đủ và địa chỉ mới được phép bổ sung trong tài liệu kèm theo.
“Trường hợp nhãn gốc không thể hiện cả tên đầy đủ lẫn tên viết tắt của chủ thể nêu trên thì chưa đáp ứng khoản 2 Điều 42”.
=> Kết luận: Nhãn vật lý dán trên kiện hàng là “bộ mặt” bắt buộc. Nó có thể được viết tắt, nhưng tuyệt đối không được phép trống trơn. Nếu trên nhãn không có chữ nào về tên nhà sản xuất, dù giấy tờ (Invoice, B/L) có ghi rõ ràng đến đâu, lô hàng đó vẫn bị coi là vi phạm ngay tại khâu thông quan.
Thứ hai, về việc tên hàng không có kích thước lớn nhất (Trả lời Vướng mắc 2): Pháp luật có sự phân định rõ ràng giữa khâu “thông quan” và khâu “lưu thông ra thị trường”.
Theo điểm c khoản 2 Điều 42, tổ chức, cá nhân nhập khẩu phải thực hiện việc “bổ sung nhãn hàng hóa ghi bằng tiếng Việt… trước khi đưa hàng hóa vào lưu thông tại thị trường Việt Nam”.
“Căn cứ quy định trên, trường hợp nhãn gốc đã có tên hàng hóa, nhưng chưa đáp ứng yêu cầu về kích thước chữ thì trước khi đưa hàng hóa vào lưu thông tại thị trường Việt Nam, doanh nghiệp phải thực hiện ghi nhãn phụ bằng tiếng Việt và hoàn thiện việc ghi nhãn hàng hóa theo đúng quy định… trong đó có yêu cầu về tên hàng hóa tại Điều 43”.
=> Kết luận: Việc doanh nghiệp vừa kéo hàng từ cảng về kho mà nhãn gốc chưa chuẩn kích thước chữ thì chưa bị coi là vi phạm. Tuy nhiên, “thời gian ân hạn” này chỉ kéo dài trong lúc hàng nằm lưu kho. Trước khi doanh nghiệp xuất bán lô hàng đó ra thị trường (lưu thông), doanh nghiệp bắt buộc phải in một chiếc “nhãn phụ tiếng Việt” mới, trên đó thiết kế tên hàng hóa to nhất để dán đè lên/dán kèm theo, nhằm khắc phục sai sót của nhãn gốc.
3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị
Về khía cạnh Tâm lý & Giáo dục:
Tình huống của ông C phản ánh một tâm lý khá phổ biến của các doanh nghiệp làm xuất nhập khẩu: Cảm giác “bơi” trong biển văn bản pháp luật và thường cố gắng tìm cách diễn giải luật theo hướng có lợi, linh động nhất cho mình (như việc vin vào chứng từ để lấp liếm cho thiếu sót của nhãn vật lý). Bài học giáo dục ở đây là tư duy tuân thủ pháp luật một cách chặt chẽ: Pháp luật quy định “nhãn vật lý” thì bắt buộc phải là thứ dán trên hiện vật, không thể dùng tư duy “giấy tờ thay thế hiện vật” để đối phó với cơ quan quản lý.
Về khía cạnh Quản trị rủi ro hàng hóa:
Lỗ hổng lớn nhất trong quản trị chuỗi cung ứng là sự thiếu kiểm soát đối tác nước ngoài. Nếu doanh nghiệp chỉ quan tâm đàm phán giá cả mà quên đưa các điều khoản bắt buộc về “tiêu chuẩn nhãn mác vật lý theo luật Việt Nam” vào Hợp đồng ngoại thương, rủi ro hàng về đến cảng bị xếp vào diện vi phạm là cực kỳ lớn. Chi phí để nộp phạt, in lại tem nhãn, lưu bãi chờ xử lý đôi khi còn cao hơn cả lợi nhuận của lô hàng.
4. Giải pháp toàn diện
Để quản trị triệt để rủi ro từ quy định nhãn mác của Nghị định 37/2026/NĐ-CP, lộ trình kiểm soát 2 bước cho các doanh nghiệp nhập khẩu như sau:
Bước 1 – Chủ động phòng ngừa từ gốc: Doanh nghiệp phải gửi một bản “Thiết kế nhãn gốc tiêu chuẩn” (có ít nhất tên viết tắt của nhà sản xuất và nguồn gốc xuất xứ) cho đối tác nước ngoài. Bắt buộc đối tác phải dán nhãn này lên sản phẩm/thùng carton trước khi xếp hàng lên tàu. Tuyệt đối không mang tâm lý ỷ lại vào bộ chứng từ vận tải.
Bước 2 – Tận dụng tối đa nhãn phụ: Đừng quá hoang mang nếu nhãn gốc của nhà sản xuất nước ngoài chữ quá nhỏ, thiết kế lộn xộn. Pháp luật cho phép bạn kéo hàng về kho. Tại đây, hãy tự thiết kế và in ấn một hệ thống “Nhãn phụ tiếng Việt” chuẩn chỉnh 100% theo luật (tên hàng to nhất, đủ thông tin) để dán lên sản phẩm trước khi xuất bán. Đây là chiếc phao cứu sinh hợp pháp để đưa lô hàng ra thị trường một cách an toàn.
Thông điệp đúc kết: “Sự rạch ròi trong tư duy pháp lý là chìa khóa để vận hành doanh nghiệp. Đừng nhầm lẫn giữa chứng từ giấy và nhãn mác vật lý. Nắm vững ranh giới giữa khâu hải quan và khâu lưu thông sẽ giúp bạn làm chủ mọi cuộc chơi thương mại.”
GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:
Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.
Nếu bạn hoặc doanh nghiệp của bạn đang gặp phải những vướng mắc pháp lý tương tự trong hoạt động kinh doanh, xuất nhập khẩu, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.