TÌNH HUỐNG SỐ 427: TRANH CHẤP RANH GIỚI HÀNH LANG AN TOÀN KÊNH DẪN NƯỚC GIỮA CÔNG TY XÂY DỰNG VÀ NGƯỜI DÂN KHI TRIỂN KHAI DỰ ÁN KHU DÂN CƯ MỚI XỬ LÝ THẾ NÀO?

TÌNH HUỐNG SỐ 427: TRANH CHẤP RANH GIỚI HÀNH LANG AN TOÀN KÊNH DẪN NƯỚC GIỮA CÔNG TY XÂY DỰNG VÀ NGƯỜI DÂN KHI TRIỂN KHAI DỰ ÁN KHU DÂN CƯ MỚI XỬ LÝ THẾ NÀO?

Tranh chấp đất đai liên quan đến hành lang bảo vệ công trình thủy lợi là một trong những điểm nóng phức tạp hàng đầu khi triển khai các dự án bất động sản. Sự đan xen giữa lợi ích kinh tế của chủ đầu tư, quyền sử dụng đất lịch sử của người dân và quy định pháp lý về an toàn hạ tầng công cộng đòi hỏi một góc nhìn xử lý toàn diện cả về pháp lý, tâm lý lẫn quản trị rủi ro.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích chi tiết Tình huống số 427 dưới đây để tìm ra lời giải thấu tình đạt lý cho bài toán đa mục tiêu này.

1: Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Dự án Khu dân cư mới do Công ty Xây dựng P làm chủ đầu tư tại xã B, huyện C, tỉnh D đã được phê duyệt quy hoạch chi tiết 1/500 và cấp phép xây dựng. Theo thiết kế, ranh giới phía Tây của dự án giáp kênh dẫn nước T1 – một công trình thủy lợi phục vụ tưới tiêu nông nghiệp và thoát nước chung do Nhà nước quản lý. Để đảm bảo an toàn vận hành, Công ty P tiến hành cắm mốc ranh giới và thi công hệ thống kè bê tông dọc hành lang bảo vệ kênh.

Tuy nhiên, quá trình thi công gặp phải sự phản đối gay gắt từ gia đình ông Nguyễn Văn A (sinh sống giáp ranh kênh T1 từ năm 1995). Ông A cho rằng Công ty P đã lấn chiếm hơn 120m² đất vườn trồng cây lâu năm của gia đình ông. Ông A xuất trình Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Sổ đỏ) cấp năm 2005, trong đó ranh giới thể hiện giáp bờ kênh T1.

Phía Công ty P khẳng định diện tích 120m² nằm hoàn toàn trong phạm vi hành lang bảo vệ công trình thủy lợi theo quy định và đã được UBND tỉnh D giao đất thực hiện dự án. Mâu thuẫn đỉnh điểm khi ông A tự ý nhổ bỏ các cọc mốc ranh giới của dự án, cản trở xe cơ giới thi công và gửi đơn khiếu nại vượt cấp, khiến dự án bị ngưng trệ kéo dài, gây thiệt hại tài chính nặng nề cho doanh nghiệp.

2: Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

Để phân định đúng sai trong tranh chấp này, cần đối chiếu trực tiếp các quy định của Luật Thủy lợi năm 2017 và Luật Đất đai năm 2024.

Quy định về phạm vi bảo vệ công trình thủy lợi

Theo quy định tại Luật Thủy lợi năm 2017, kênh dẫn nước thuộc công trình thủy lợi và bắt buộc phải có phạm vi bảo vệ an toàn kỹ thuật:

Điều 40 Luật Thủy lợi 2017 quy định về phạm vi bảo vệ công trình thủy lợi:

“1. Phạm vi bảo vệ công trình thủy lợi bao gồm công trình và vùng phụ cận.

Trong vùng phụ cận, chiều rộng phạm vi bảo vệ kênh có lưu lượng, quy mô nhất định được xác định từ chân mái ngoài của kênh hoặc từ mép ngoài của gờ kênh trở ra…

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định cụ thể phạm vi bảo vệ công trình thủy lợi trên địa bàn.”

Chế độ sử dụng đất thuộc hành lang an toàn công trình

Về quyền sử dụng đất đối với diện tích nằm trong hành lang an toàn kỹ thuật, Luật Đất đai năm 2024 quy định rõ:

Điều 210 Luật Đất đai 2024 quy định về đất xây dựng công trình công cộng có hành lang bảo vệ an toàn:

“1. Đất xây dựng công trình công cộng có hành lang bảo vệ an toàn bao gồm đất xây dựng công trình và đất thuộc hành lang bảo vệ an toàn công trình…

Việc sử dụng đất thuộc hành lang bảo vệ an toàn công trình phải bảo đảm các quy định sau đây:

1. a) Không được làm ảnh hưởng đến việc vận hành, bảo vệ an toàn công trình;
2. b) Người đang sử dụng đất được Nhà nước công nhận quyền sử dụng đất mà đất đó nằm trong hành lang bảo vệ an toàn công trình thì được tiếp tục sử dụng đất theo đúng mục đích đã được xác định và không được làm cản trở việc bảo vệ an toàn công trình…”

Phân tích bản chất pháp lý của vụ việc

Về hiệu lực Sổ đỏ năm 2005 của hộ ông A: Việc Sổ đỏ cấp năm 2005 bao trùm phạm vi hành lang an toàn thoát nước có thể xuất phát từ sai sót đo đạc địa chính thời kỳ trước. Tuy nhiên, quyền sử dụng đất của ông A vẫn là hợp pháp. Nếu Nhà nước hoặc dự án thu hồi diện tích đất này để làm hạ tầng kỹ thuật, phải thực hiện quy trình bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng theo đúng quy định. Công ty P không thể tự ý thi công đè lên mốc giới khi chưa hoàn tất bồi thường.

Về hành vi vi phạm ranh giới và cản trở thi công: Việc ông A tự ý tháo dỡ mốc giới của dự án là hành vi vi phạm hành chính. Tuy nhiên, nguyên nhân sâu xa xuất phát từ việc Công ty P chưa thực hiện đúng quy trình lập vi bằng hiện trạng và thiếu sự phối hợp đối soát ranh giới kỹ thuật với cơ quan quản lý thủy lợi địa phương trước khi triển khai máy móc.

3: Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Khía cạnh Tâm lý & Giáo dục ứng xử

Xung đột giữa hạ tầng công và dự án bất động sản thường kích hoạt tâm lý tự vệ, bảo vệ tài sản cá nhân mạnh mẽ ở người dân. Gia đình ông A đã gắn bó và canh tác trên mảnh đất từ năm 1995, việc doanh nghiệp đưa máy móc đến thi công khi thiếu sự giải thích thấu đáo làm bộc phát tâm lý bức xúc, phản kháng. Sự thiếu minh bạch thông tin dễ làm nảy sinh tâm lý nghi ngờ lòng tham vật chất của doanh nghiệp tước đoạt đất đai của dân.

Ở chiều ngược lại, nếu doanh nghiệp lựa chọn cách ứng xử cửa trên, cậy thế pháp lý dự án để ép dân, mâu thuẫn sẽ biến thành xung đột kéo dài. Giáo dục cộng đồng và văn hóa doanh nghiệp đòi hỏi sự tôn trọng lịch sử sử dụng đất và tinh thần hòa giải xóm giềng.

Khía cạnh Quản trị rủi ro tài sản và dự án

Bài học quản trị đắt giá cho Công ty Xây dựng P nằm ở quản trị rủi ro cắm mốc ranh giới an toàn kỹ thuật:

Thiếu sót trong khảo sát tiền kỳ: Đơn vị tư vấn không đối soát kỹ giữa quy hoạch 1/500 với hiện trạng ranh giới Sổ đỏ của các hộ dân liền kề hành lang thủy lợi.

Bỏ qua quy trình lập vi bằng: Không chủ động phối hợp với Văn phòng Thừa phát lại và chính quyền địa phương lập vi bằng hiện trạng ranh giới kênh thoát nước và đất dân trước khi khởi công.

4: Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Để giải quyết triệt để tranh chấp, đảm bảo an toàn hành lang thoát nước mà vẫn giữ được tình làng nghĩa xóm và tiến độ dự án, Chuyên gia Nguyễn Hữu Long đưa ra phương án 3 bước:

Bước 1: Tạm dừng thi công tuyến tranh chấp và lập Vi bằng hiện trạng

Công ty P cần lập tức tạm dừng thao tác máy móc tại khu vực 120m² tranh chấp. Chủ động mời đại diện UBND xã B, Trạm quản lý công trình thủy lợi, Văn phòng Thừa phát lại và hộ ông A cùng ra thực địa để:

Lập vi bằng hiện trạng ghi nhận chính xác vị trí mốc giới, cây trồng, công trình trên đất.

Trích đo địa chính đối soát 03 ranh giới: (1) Ranh giới Sổ đỏ ông A năm 2005; (2) Ranh giới hành lang an toàn kênh T1 theo quy định của UBND tỉnh; (3) Ranh giới quy hoạch dự án được phê duyệt.

Bước 2: Tổ chức đối thoại đa phương và Hòa giải chia sẻ lợi ích

Chủ trì buổi làm việc hòa giải nhân văn tại UBND xã B:

Cơ sở pháp lý: Giải thích rõ cho ông A hiểu quy định tại Điều 210 Luật Đất đai 2024 và Điều 40 Luật Thủy lợi 2017 về việc đất nằm trong hành lang bảo vệ an toàn công trình bị hạn chế khả năng xây dựng kiên cố.

Phương án hỗ trợ (Chia sẻ lợi ích): Nếu 120m² nằm trong Sổ đỏ của ông A nhưng phải thu hồi làm đường bảo vệ kênh, Công ty P phối hợp với chính quyền lập phương án bồi thường, hỗ trợ theo giá thị trường. Nếu phần đất nằm ngoài Sổ đỏ nhưng ông A đã canh tác từ năm 1995, Công ty P chủ động hỗ trợ kinh phí di dời, hỗ trợ cây trồng trên tinh thần nhân văn.

Bước 3: Đảm bảo quy trình xử lý vi phạm ranh giới và xác lập mốc giới kỹ thuật

Sau khi đạt được sự đồng thuận:

Các bên tiến hành ký Biên bản xác định ranh giới mốc giới kỹ thuật có sự xác nhận của cơ quan quản lý thủy lợi và chính quyền địa phương.

Tiến hành cắm mốc bê tông cố định hành lang an toàn kênh thoát nước.

Công ty P hỗ trợ gia đình ông A gia cố lại đoạn bờ kênh giáp ranh, đảm bảo vừa an toàn cho công trình thủy lợi, vừa tạo cảnh quan sạch đẹp chung cho cả dự án và hộ gia đình.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/

Hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.