Có những thửa đất tuy thuộc quyền sử dụng hợp pháp của người dân nhưng vẫn phải chịu những hạn chế nhất định để bảo đảm lợi ích công cộng. Một trong những trường hợp thường gặp là đất nằm trong hành lang bảo vệ an toàn lưới điện cao thế. Nhiều người cho rằng chỉ cần cây không chạm vào dây điện thì không vi phạm, trong khi thực tế, cây cối phát triển quá chiều cao hoặc không bảo đảm khoảng cách an toàn vẫn có thể gây hiện tượng phóng điện, dẫn đến sự cố mất điện, cháy nổ và đe dọa tính mạng con người. Vậy người dân tự ý trồng cây lâu năm trong hành lang an toàn lưới điện sẽ bị xử lý như thế nào? Quy trình yêu cầu chặt hạ, di dời cây cối được pháp luật quy định ra sao? Hãy cùng Chuyên gia Nguyễn Hữu Long phân tích tình huống dưới đây. 

1. TÓM TẮT TÌNH HUỐNG THỰC TẾ

Gia đình ông Nguyễn Văn A, trú tại xã B, tỉnh C, có một thửa đất nông nghiệp nằm cạnh tuyến đường dây điện 220kV. Nhiều năm trước, để tận dụng diện tích đất còn trống, ông A đã trồng hàng trăm cây keo và bạch đàn phủ kín khu vực nằm trong hành lang bảo vệ an toàn đường dây điện cao thế.

Sau nhiều năm sinh trưởng, nhiều cây đã phát triển cao, tán rộng, khoảng cách đến dây dẫn điện không còn bảo đảm theo quy định. Đơn vị quản lý vận hành lưới điện nhiều lần kiểm tra, lập biên bản và gửi thông báo yêu cầu gia đình ông A chặt hạ, tỉa cành hoặc di dời cây nhằm bảo đảm an toàn lưới điện quốc gia.

Tuy nhiên, ông A cho rằng đất thuộc quyền sử dụng hợp pháp của gia đình nên có quyền trồng cây theo ý muốn. Ông không đồng ý chặt bỏ vì cho rằng sẽ gây thiệt hại lớn về kinh tế.

Một thời gian sau, cơ quan chức năng tiến hành lập biên bản vi phạm hành chính và yêu cầu khắc phục hậu quả.

Ông A băn khoăn:

“Đất là của gia đình tôi, tại sao lại không được trồng cây? Nếu không chấp hành thì có bị xử phạt không? Cơ quan điện lực có được tự ý chặt cây của tôi hay không?”

2. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC”

Đây là tình huống khá phổ biến tại nhiều địa phương có đường dây truyền tải điện đi qua đất sản xuất của người dân.

Điều cần hiểu rõ là quyền sử dụng đất không phải là quyền tuyệt đối. Khi thửa đất nằm trong hành lang bảo vệ an toàn công trình lưới điện cao áp, người sử dụng đất vẫn được khai thác, sử dụng đất nhưng phải tuân thủ các hạn chế nhằm bảo đảm an toàn tính mạng con người, tài sản và hệ thống điện quốc gia.

Theo Luật Điện lực và Nghị định số 62/2025/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành Luật Điện lực về bảo vệ công trình điện lực và an toàn trong lĩnh vực điện lực, cây cối trong hành lang bảo vệ phải bảo đảm khoảng cách an toàn đối với dây dẫn điện. Chủ sử dụng đất không được trồng cây có khả năng phát triển vượt quá giới hạn an toàn hoặc để cây phát triển xâm phạm khoảng cách bảo vệ.

Nếu phát hiện cây cối vi phạm, đơn vị quản lý vận hành lưới điện sẽ thực hiện quy trình:

• Kiểm tra, xác định mức độ vi phạm.
• Lập biên bản hiện trạng.
• Thông báo bằng văn bản yêu cầu chủ sử dụng đất chặt hạ, tỉa cành hoặc di dời cây trong thời hạn nhất định.
• Hướng dẫn phương án bảo đảm an toàn và phối hợp thực hiện.
• Hết thời hạn mà chủ sử dụng đất không chấp hành thì cơ quan có thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính; trường hợp cần thiết có thể tổ chức cưỡng chế hoặc thực hiện việc chặt hạ theo quy định để bảo đảm an toàn vận hành hệ thống điện, đồng thời xử lý trách nhiệm của người vi phạm theo quy định pháp luật.

Việc xử phạt hành chính được áp dụng đối với hành vi trồng cây hoặc để cây phát triển vi phạm khoảng cách an toàn trong hành lang bảo vệ công trình lưới điện cao áp. Ngoài tiền phạt theo quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực điện lực, người vi phạm còn bị buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả như chặt hạ, cắt tỉa hoặc di dời cây ra khỏi khu vực vi phạm.

Điều đáng lưu ý là nếu cây đổ vào đường dây, gây sự cố mất điện diện rộng, thiệt hại tài sản hoặc gây thương vong thì người có hành vi vi phạm còn có thể phải bồi thường thiệt hại dân sự; trường hợp hậu quả đặc biệt nghiêm trọng còn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Như vậy, việc đất thuộc quyền sử dụng hợp pháp không đồng nghĩa với việc được quyền sử dụng bất chấp các quy định về hành lang an toàn công trình công cộng.

3. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ – “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”

Trong thực tế, nhiều người dân có tâm lý “đất của mình thì mình muốn làm gì cũng được”. Đây là suy nghĩ dễ hiểu nhưng chưa đầy đủ dưới góc độ pháp luật.

Nhiều hộ trồng cây lâu năm vì mong muốn tăng thu nhập, tận dụng từng mét vuông đất sản xuất. Khi cây đã lớn, việc chặt bỏ đồng nghĩa với mất đi nhiều năm công sức và nguồn thu nên tâm lý tiếc của khiến họ không muốn hợp tác.

Tuy nhiên, nguy cơ lớn hơn chính là hiện tượng phóng điện. Không ít người lầm tưởng chỉ khi cành cây chạm trực tiếp vào dây điện mới nguy hiểm. Trên thực tế, với điện áp rất cao, dòng điện có thể phóng qua khoảng không khi khoảng cách an toàn không được bảo đảm, đặc biệt trong điều kiện mưa, sương mù hoặc cây cối ẩm ướt. Điều này có thể gây cháy rừng, cháy cây, sự cố mất điện trên diện rộng, hư hỏng thiết bị và đe dọa trực tiếp tính mạng con người.

Ở góc độ quản trị nhà nước, việc bảo vệ hành lang an toàn lưới điện không chỉ nhằm bảo vệ tài sản của ngành điện mà còn bảo vệ lợi ích của toàn xã hội. Một sự cố trên đường dây truyền tải có thể ảnh hưởng đến bệnh viện, trường học, doanh nghiệp, nhà máy sản xuất và hàng triệu người sử dụng điện.

Vì vậy, công tác tuyên truyền cần được thực hiện thường xuyên để người dân hiểu rằng việc chặt hạ hoặc tỉa cây trong hành lang an toàn không phải là sự “hạn chế quyền sở hữu” mà là trách nhiệm chung nhằm phòng ngừa những rủi ro rất lớn có thể xảy ra.

4. GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN CỦA CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Theo Chuyên gia Nguyễn Hữu Long, việc xử lý cây cối trong hành lang an toàn lưới điện cần được thực hiện trên nguyên tắc hài hòa giữa quyền sử dụng đất của người dân và yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Đối với người sử dụng đất, cần chủ động tìm hiểu quy hoạch và phạm vi hành lang bảo vệ trước khi trồng cây lâu năm; ưu tiên lựa chọn các loại cây có chiều cao phù hợp, không ảnh hưởng đến khoảng cách an toàn. Khi nhận được thông báo từ đơn vị quản lý vận hành lưới điện, nên phối hợp kiểm tra hiện trạng và thực hiện việc chặt hạ, cắt tỉa hoặc di dời đúng thời hạn để tránh bị xử phạt và phát sinh chi phí cưỡng chế.

Đối với đơn vị quản lý lưới điện, cần thực hiện đúng trình tự pháp luật: kiểm tra, đo đạc, lập biên bản, thông báo rõ căn cứ pháp lý, giải thích nguy cơ mất an toàn, tạo điều kiện để người dân tự khắc phục trước khi áp dụng các biện pháp cưỡng chế.

Chính quyền địa phương cần tăng cường tuyên truyền, rà soát định kỳ các khu vực có nguy cơ vi phạm, phối hợp với ngành điện hướng dẫn người dân sử dụng đất đúng quy định, đồng thời xử lý nghiêm các trường hợp cố tình không chấp hành.

Bảo vệ hành lang an toàn lưới điện không chỉ là yêu cầu của pháp luật mà còn là trách nhiệm của mỗi cá nhân đối với cộng đồng. Một hàng cây được cắt tỉa đúng lúc có thể ngăn ngừa một sự cố mất điện diện rộng; một hành động hợp tác của người dân có thể góp phần bảo vệ tính mạng, tài sản và sự vận hành an toàn, ổn định của hệ thống điện quốc gia.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.

Từ khoá: Tư vấn; Luật đất đai; Bộ luật dân sự; Giải pháp.