TÌNH HUỐNG SỐ 104: HIỆU TRƯỞNG CẮT HỢP ĐỒNG GIÁO VIÊN ĐỂ “DỌN CHỖ” CHO NGƯỜI NHÀ: LẠM QUYỀN VÀ TRÁI LUẬT!

Trường học là nơi tôn vinh sự công bằng và năng lực thực chất. Thế nhưng, khi quyền lực quản trị rơi vào tay những cá nhân mang tư duy “gia đình trị”, bục giảng có thể biến thành mâm cỗ riêng để ban phát cho người nhà. Việc một Hiệu trưởng nhẫn tâm đẩy một giáo viên đang làm tốt công việc ra đường giữa chừng chỉ để nhường ghế cho người thân không chỉ là sự băng hoại đạo đức quản lý, mà còn là hành vi chà đạp trắng trợn lên Bộ luật Lao động và Luật Viên chức.

Hãy cùng phân tích một vụ lạm quyền nhân sự vô cùng bức xúc để làm rõ con đường pháp lý đòi lại quyền lợi chính đáng cho người lao động.

1. Tóm tắt tình huống thực tế

Văn phòng tư vấn pháp luật tiếp nhận hồ sơ kêu cứu từ một giáo viên tiểu học với diễn biến như sau:

• Sự việc: Một giáo viên ký hợp đồng lao động làm việc tại trường tiểu học công lập, có năng lực chuyên môn rất tốt, luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ và được học sinh, phụ huynh yêu mến. Tuy nhiên, ngay giữa học kỳ, Hiệu trưởng đột ngột gọi giáo viên này lên, thông báo “chấm dứt hợp đồng lao động” với lý do mập mờ là “nhà trường dôi dư nhân sự, cần tinh giản”.
• Sự thật phía sau: Ngay sau khi giáo viên này phải nghỉ việc, nhà trường lại lập tức ký hợp đồng tuyển dụng một giáo viên mới vào đúng vị trí đó. Đáng phẫn nộ, giáo viên mới này lại chính là cháu ruột của Hiệu trưởng, vừa mới ra trường và chưa có kinh nghiệm.
• Khủng hoảng phát sinh: Tập thể giáo viên trong trường vô cùng bất bình nhưng không ai dám lên tiếng vì sợ bị trù dập. Giáo viên bị sa thải oan ức rơi vào khủng hoảng mất việc làm, quyết định tìm đến chuyên gia pháp lý để làm rõ: Liệu có thể khởi kiện Hiệu trưởng và đòi lại vị trí việc làm hay không?

2. Góc nhìn Pháp lý 

Việc Hiệu trưởng tự ý đuổi việc giáo viên không có vi phạm kỷ luật để đưa người nhà vào thay thế là hành vi vi phạm pháp luật đặc biệt nghiêm trọng. Cụ thể:

Thứ nhất, hành vi đơn phương chấm dứt hợp đồng trái pháp luật (Bộ luật Lao động 2019):

• Trọng tâm điều luật (Điều 36 BLLĐ 2019 – Quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng của người sử dụng lao động):Pháp luật quy định chặt chẽ, người sử dụng lao động chỉ được quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng trong các trường hợp cụ thể: Người lao động thường xuyên không hoàn thành công việc; bị ốm đau dài ngày; do thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh hoặc thay đổi cơ cấu, công nghệ mà đã tìm mọi biện pháp khắc phục nhưng vẫn buộc phải thu hẹp sản xuất, giảm chỗ làm việc.
• Trọng tâm điều luật (Điều 39 BLLĐ 2019): “Đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật là trường hợp chấm dứt hợp đồng lao động không đúng quy định tại các điều 36, 37 và 38 của Bộ luật này.”
• Áp dụng: Giáo viên này hoàn thành tốt công việc, trường không hề thu hẹp chỗ làm việc (bằng chứng là tuyển ngay người mới vào thay thế). Do đó, quyết định cắt hợp đồng của Hiệu trưởng là hoàn toàn sai căn cứ pháp luật, cấu thành hành vi sa thải trái luật.

Thứ hai, hành vi lạm dụng quyền hạn, bè phái tư lợi (Luật Viên chức 2025 và Luật phòng, chống tham nhũng 2018 sửa đổi 2025):

• Trọng tâm điều luật (Khoản 7 Điều 10 Luật Viên chức và Khoản 1 Điều 2 Luật phòng, chống tham nhũng): Pháp luật nghiêm cấm viên chức quản lý sử dụng quyền lực được giao để giải quyết việc tư; nghiêm cấm các hành vi “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành nhiệm vụ, công vụ vì vụ lợi, Lạm quyền trong khi thi hành nhiệm vụ, công vụ vì vụ lợi, Lợi dụng chức vụ, quyền hạn gây ảnh hưởng đối với người khác để trục lợi”.
• Áp dụng: Hiệu trưởng đã lợi dụng chức vụ để trục lợi vị trí việc làm cho người nhà, đẩy người lao động hợp pháp ra đường.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị 

Về khía cạnh Quản trị học đường:

Hành động của Hiệu trưởng là minh chứng tồi tệ nhất cho việc quản trị nhân sự lạm dụng quyền lực vụ lợi. Khi trường học bị biến thành “công ty gia đình”, mọi chuẩn mực đánh giá năng lực đều sụp đổ. Hậu quả nhãn tiền là sự bất bình rạn nứt lòng tin nội bộ nhà trường. Tập thể giáo viên sẽ mang tâm lý bất an, chán nản, làm việc đối phó vì nhận ra rằng: Sự cống hiến và năng lực chuyên môn không còn giá trị bằng “mối quan hệ huyết thống” với lãnh đạo. Môi trường sư phạm trở nên vô cùng độc hại.

Về khía cạnh Tâm lý:

Người giáo viên bị tước đoạt công việc giữa chừng mang một vết thương sâu sắc về lòng tự trọng. Cảm giác bị phản bội, bị chà đạp bởi chính hệ thống mà mình đang cống hiến sẽ dễ đẩy họ vào bế tắc, trầm cảm và mất niềm tin vào công lý giáo dục.

4. Giải pháp toàn diện 

Để đập tan tư duy “gia đình trị”, đòi lại công bằng cho người lao động, Chuyên gia kiến nghị giáo viên bị hại thực hiện ngay quy trình khởi kiện hành chính đòi khôi phục vị trí việc làm qua các bước sắc bén sau:

Bước 1 – Phủ nhận Quyết định và thu thập chứng cứ “thép”:

Tuyệt đối không ký vào bất kỳ biên bản “tự nguyện thỏa thuận chấm dứt hợp đồng” nào. Giáo viên cần tập hợp ngay: Bản hợp đồng lao động đã ký; bảng lương; các giấy khen/đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ; và đặc biệt là quyết định/thông báo tuyển dụng người nhà của Hiệu trưởng vào đúng vị trí đó.

Bước 2 – Khiếu nại hoặc Khởi kiện ra Tòa án (Đòi quyền lợi theo Điều 41 BLLĐ 2019):

Giáo viên có quyền làm Đơn khởi kiện tranh chấp lao động/Khởi kiện quyết định hành chính gửi thẳng đến Tòa án.

• Yêu cầu Tòa án phán quyết dựa trên Điều 41 BLLĐ 2019 (Nghĩa vụ của người sử dụng lao động khi đơn phương chấm dứt hợp đồng trái pháp luật): Buộc nhà trường phải nhận người lao động trở lại làm việc; phải trả tiền lương, đóng các loại bảo hiểm cho những ngày giáo viên không được làm việc; và phải bồi thường thêm một khoản tiền ít nhất bằng 02 tháng tiền lương.

Bước 3 – Tố cáo lạm quyền lên cơ quan quản lý:

Song song với việc kiện đòi việc làm, giáo viên gửi Đơn tố cáo đích danh Hiệu trưởng lên Chủ tịch UBND và Trưởng phòng Giáo dục về hành vi: Lợi dụng chức vụ, quyền hạn tuyển dụng người nhà trái quy định, gây thiệt hại ngân sách và quyền lợi hợp pháp của công dân. Thanh tra vào cuộc sẽ làm rõ động cơ tư lợi, từ đó áp dụng hình thức kỷ luật Cảnh cáo hoặc Cách chức đối với vị Hiệu trưởng lạm quyền này.

Thông điệp đúc kết: “Sự im lặng trước quyền lực lạm dụng chính là cách chúng ta dung túng cho cái ác sinh sôi trong trường học. Pháp luật sinh ra là để bảo vệ người yếu thế có năng lực, và không một chiếc ghế lãnh đạo nào có quyền tước đoạt đi chén cơm hợp pháp của người lao động chân chính.”

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.