Việc học sinh tự rạch tay do tham gia thử thách tự sát độc hại trong nhóm kín trên mạng là nguy cơ tổn hại sức khỏe, tính mạng và tâm lý nghiêm trọng, đe dọa an toàn của trẻ em trên không gian mạng. Nhà trường và giáo viên chủ nhiệm cần khẩn cấp phối hợp với phụ huynh thực hiện các biện pháp can thiệp, hỗ trợ y tế, can thiệp tâm lý và ngăn chặn nguy cơ theo quy định pháp luật về bảo vệ trẻ em và an ninh mạng.

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Trong một buổi học, giáo viên chủ nhiệm lớp 8 phát hiện một học sinh có nhiều vết rạch sâu còn rớm máu ở vùng cổ tay. Sau khi nhẹ nhàng trao đổi riêng, em cho biết mình đã tham gia một nhóm kín trên không gian mạng, nơi các thành viên liên tục đưa ra những “thử thách” yêu cầu người tham gia tự gây tổn thương cơ thể và đăng hình ảnh để chứng minh đã hoàn thành.

Qua xác minh ban đầu, giáo viên nhận thấy học sinh có dấu hiệu bị tác động tâm lý, bị lôi kéo bởi các nội dung độc hại trên mạng và đang có nguy cơ tiếp tục tham gia những hành vi gây hại nếu không được can thiệp kịp thời.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

Việc học sinh bị tác động bởi các nội dung nguy hiểm trên không gian mạng không chỉ là vấn đề tâm lý mà còn liên quan trực tiếp đến trách nhiệm bảo vệ trẻ em, bảo đảm môi trường giáo dục an toàn và phòng ngừa các thông tin độc hại.

1. Quy định về bảo vệ trẻ em trước thông tin độc hại và trách nhiệm của nhà trường

Theo khoản 2 Điều 83 Luật Giáo dục 2019 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), cơ sở giáo dục có trách nhiệm xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện; bảo đảm việc chăm sóc, giáo dục và bảo vệ người học. Theo khoản 1 Điều 50 Luật Trẻ em 2016 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), trẻ em có quyền được bảo vệ để không bị tiếp cận hoặc chịu tác động từ thông tin, sản phẩm, dịch vụ có nội dung gây nguy hại đến sự phát triển toàn diện của trẻ.

2. Nguyên tắc xử lý khi phát hiện học sinh có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi nội dung độc hại

Tại điểm b) khoản 3 Điều 16 Luật An ninh mạng:

“ Điều 16. Phòng, chống xâm hại trẻ em trên không gian mạng

3. Chủ quản hệ thống thông tin, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên mạng viễn thông, mạng Internet, các dịch vụ giá trị gia tăng trên không gian mạng có các trách nhiệm sau đây:

4. a) Kiểm soát nội dung thông tin trên hệ thống thông tin hoặc trên dịch vụ do doanh nghiệp cung cấp để không gây nguy hại cho trẻ em hoặc xâm hại trẻ em hoặc xâm phạm quyền trẻ em;

5. b) Ngăn chặn việc chia sẻ và xóa bỏ thông tin có nội dung gây nguy hại cho trẻ em hoặc xâm hại trẻ em hoặc xâm phạm quyền trẻ em;”

Áp dụng vào tình huống

• Nhà trường cần ngay lập tức báo cáo Ban Giám hiệu, thông báo cho phụ huynh, phối hợp với cán bộ tâm lý học đường và cơ sở y tế để đánh giá tình trạng của học sinh; đồng thời hỗ trợ ngăn chặn việc tiếp tục tham gia các nhóm kín hoặc tiếp cận những nội dung có nguy cơ gây hại. Trong toàn bộ quá trình xử lý, thông tin cá nhân của học sinh phải được bảo mật nhằm tránh kỳ thị và tổn thương thứ cấp.

Kết luận pháp lý: Đối chiếu điểm b khoản 3 Điều 16 Luật An ninh mạng, khoản 2 Điều 83 Luật Giáo dục 2019 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) và khoản 1 Điều 50 Luật Trẻ em 2016 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), khi phát hiện học sinh bị tác động bởi các nội dung độc hại trên không gian mạng dẫn đến hành vi tự gây tổn thương, nhà trường có trách nhiệm chủ động triển khai các biện pháp bảo vệ, phối hợp can thiệp với gia đình và cơ quan chuyên môn, đồng thời bảo đảm quyền được bảo vệ và bí mật đời sống riêng tư của trẻ theo quy định của pháp luật.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Các nội dung độc hại trên không gian mạng đang trở thành một mối nguy đối với sức khỏe tinh thần của học sinh, đặc biệt ở lứa tuổi THCS khi các em còn đang phát triển về nhận thức và cảm xúc. Khi phát hiện một học sinh có dấu hiệu tự gây tổn thương, điều quan trọng nhất không phải là phán xét hay kỷ luật, mà là tiếp cận bằng sự bình tĩnh, tôn trọng và hỗ trợ chuyên môn.

Về khía cạnh quản trị rủi ro

Đây là bài học quan trọng về quản trị rủi ro đối với các mối nguy từ không gian mạng. Khi phát hiện học sinh có dấu hiệu bị ảnh hưởng bởi các nội dung nguy hiểm, nhà trường cần kích hoạt ngay cơ chế phối hợp giữa Ban Giám hiệu, giáo viên chủ nhiệm, chuyên gia tâm lý học đường, phụ huynh và cơ sở y tế để đánh giá và hỗ trợ kịp thời.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Để phòng ngừa các nguy cơ từ nội dung độc hại trên không gian mạng và bảo vệ học sinh, ThS. Nguyễn Hữu Long đề xuất 03 giải pháp:

1. Bước 1 – Thiết lập cơ chế phát hiện sớm: Tập huấn giáo viên nhận diện các dấu hiệu bất thường về tâm lý và hành vi của học sinh; xây dựng quy trình báo cáo nội bộ khi phát hiện nguy cơ để bảo đảm việc hỗ trợ được thực hiện kịp thời.
2. Bước 2 – Tăng cường phối hợp liên ngành: Thiết lập cơ chế phối hợp thường xuyên giữa nhà trường, phụ huynh, chuyên gia tâm lý học đường và cơ sở y tế nhằm hỗ trợ học sinh một cách toàn diện, đồng thời tăng cường giáo dục kỹ năng sử dụng mạng xã hội an toàn.
3. Bước 3 – Hoàn thiện quy trình bảo vệ học sinh: Xây dựng quy trình xử lý khẩn cấp đối với các tình huống liên quan đến nội dung độc hại trên không gian mạng, bảo đảm nguyên tắc bảo mật thông tin cá nhân, hỗ trợ tâm lý và theo dõi quá trình phục hồi của học sinh sau khi can thiệp.

Thông điệp: Một nhà trường an toàn không chỉ ngăn chặn các nguy cơ từ bên ngoài mà còn kịp thời bảo vệ học sinh trước những tác động nguy hiểm từ không gian mạng bằng sự phối hợp chuyên nghiệp, nhân văn và đúng pháp luật.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.