TÌNH HUỐNG 953: XÂY DỰNG MÔ HÌNH CÔNG TY CHUẨN – DI SẢN VÀ QUY TRÌNH XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ TỰ VẬN HÀNH

TÌNH HUỐNG 953: XÂY DỰNG MÔ HÌNH CÔNG TY CHUẨN – DI SẢN VÀ QUY TRÌNH XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ TỰ VẬN HÀNH

Một doanh nghiệp phát triển bền vững không thể phụ thuộc mãi vào năng lực, sự hiện diện hay khả năng điều hành trực tiếp của người sáng lập. Một công ty thực sự có giá trị phải được xây dựng bằng hệ thống quản trị bài bản, quy trình làm việc rõ ràng và đội ngũ nhân sự đủ năng lực để tự vận hành. Đây không chỉ là nền tảng nâng cao hiệu quả kinh doanh mà còn là cách người sáng lập tạo dựng di sản doanh nghiệp, bảo đảm hoạt động ổn định và kế thừa qua nhiều thế hệ lãnh đạo.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây dưới góc độ pháp lý liên quan để làm rõ quy trình, từ đó đưa ra bài học hữu ích.

Tóm tắt tình huống thực tế

Ông A là chủ một doanh nghiệp kinh doanh và phân phối hàng tiêu dùng tại tỉnh B. Sau nhiều năm trực tiếp quản lý, doanh nghiệp đã mở rộng quy mô, có nhiều nhân viên và bộ phận kinh doanh, kế toán, nhân sự. Tuy nhiên, hầu hết quyết định quan trọng, từ ký kết hợp đồng, duyệt chi phí đến giải quyết công việc nội bộ, đều phải chờ ông A phê duyệt.

Khi ông A vắng mặt, hoạt động công ty thường xuyên đình trệ; nhân viên thiếu chủ động, các bộ phận phối hợp thiếu thống nhất và không có người đủ năng lực thay thế. Nhận thấy doanh nghiệp khó phát triển nếu tiếp tục phụ thuộc vào một cá nhân, ông A quyết định xây dựng mô hình công ty chuẩn, thiết lập hệ thống quản trị và đào tạo đội ngũ có khả năng tự vận hành.

Vấn đề đặt ra là làm thế nào để chuyển đổi từ mô hình doanh nghiệp phụ thuộc người sáng lập sang mô hình vận hành bằng hệ thống, đồng thời bảo đảm tính kế thừa và duy trì di sản doanh nghiệp?

Góc nhìn pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

Theo Luật Doanh nghiệp năm 2020, được sửa đổi, bổ sung năm 2025, doanh nghiệp được tổ chức và hoạt động trên cơ sở loại hình, cơ cấu tổ chức quản lý và Điều lệ công ty. Đối với công ty trách nhiệm hữu hạn và công ty cổ phần, pháp luật quy định cụ thể về quyền, nghĩa vụ của chủ sở hữu, thành viên, cổ đông, Hội đồng thành viên, Hội đồng quản trị và Giám đốc hoặc Tổng giám đốc.

Để xây dựng mô hình công ty chuẩn, ông A cần chú trọng ba vấn đề:

Hoàn thiện cơ cấu quản trị: Xác định rõ chức năng, quyền hạn và trách nhiệm của từng cấp quản lý; phân định quyền quyết định của chủ sở hữu, Hội đồng thành viên hoặc Hội đồng quản trị với quyền điều hành của Giám đốc hoặc Tổng giám đốc.

Thiết lập cơ chế phân quyền: Ban hành Điều lệ, quy chế quản lý nội bộ, quy trình phê duyệt và văn bản ủy quyền phù hợp; bảo đảm người được giao nhiệm vụ có phạm vi quyền hạn và trách nhiệm cụ thể.

Bảo đảm tính kế thừa: Xây dựng quy định về bổ nhiệm, miễn nhiệm, đánh giá người quản lý; quản lý hồ sơ, tài sản, dữ liệu và bí mật kinh doanh nhằm bảo đảm hoạt động liên tục khi thay đổi nhân sự lãnh đạo.

Đặc biệt, Điều 12 Luật Doanh nghiệp năm 2020, được sửa đổi, bổ sung năm 2025 quy định về người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp; Điều 13 quy định trách nhiệm của người đại diện theo pháp luật. Vì vậy, việc phân quyền điều hành nội bộ không đồng nghĩa với việc loại bỏ trách nhiệm pháp lý của người đại diện theo pháp luật hoặc các chủ thể quản lý có liên quan.

Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Một trong những rào cản lớn nhất khi xây dựng đội ngũ tự vận hành là tư duy phụ thuộc vào người sáng lập. Người lãnh đạo thường có tâm lý sợ mất quyền kiểm soát, không tin tưởng nhân viên hoặc lo ngại cấp dưới mắc sai lầm. Ngược lại, nhân viên quen chờ chỉ đạo nên thiếu tinh thần trách nhiệm và khả năng ra quyết định.

Để tạo dựng di sản doanh nghiệp, ông A cần chuyển từ tư duy “tự mình làm mọi việc” sang “xây dựng hệ thống để mọi việc được thực hiện đúng ngay cả khi mình vắng mặt”. Trong đó, cần chú trọng:

Trao quyền gắn với trách nhiệm: Nhân viên được chủ động giải quyết công việc trong phạm vi quyền hạn, đồng thời chịu trách nhiệm về kết quả.

Đào tạo và kế thừa: Phát hiện nhân sự tiềm năng, xây dựng đội ngũ quản lý kế cận và chuyển giao kinh nghiệm thực tiễn.

Hình thành văn hóa tự chủ: Khuyến khích nhân viên chủ động đề xuất giải pháp, phối hợp giữa các bộ phận và chịu trách nhiệm với mục tiêu chung.

Một doanh nghiệp có giá trị kế thừa không nằm ở việc người sáng lập giỏi đến đâu, mà ở khả năng duy trì hiệu quả hoạt động khi không còn sự điều hành trực tiếp của người sáng lập.

Giải pháp toàn diện của Chuyên gia

Để xây dựng mô hình công ty chuẩn và đội ngũ tự vận hành, ông A cần triển khai quy trình theo các bước sau:

Bước 1 – Chuẩn hóa hệ thống: Xác định tầm nhìn, mục tiêu, sơ đồ tổ chức, chức năng và trách nhiệm của từng vị trí.

Bước 2 – Xây dựng quy trình vận hành: Thiết lập quy trình làm việc, quy trình kiểm soát tài chính, bán hàng, nhân sự và cơ chế báo cáo; hạn chế phụ thuộc vào kinh nghiệm cá nhân.

Bước 3 – Phân quyền và thiết lập kiểm soát: Giao quyền quyết định cho từng cấp quản lý theo hạn mức cụ thể, đi kèm chỉ tiêu đánh giá hiệu quả (KPI), cơ chế giám sát và trách nhiệm giải trình.

Bước 4 – Đào tạo đội ngũ kế thừa: Lựa chọn nhân sự chủ chốt, đào tạo năng lực quản lý, xây dựng người thay thế cho các vị trí quan trọng và chuyển giao tri thức nội bộ.

Bước 5 – Kiểm nghiệm khả năng tự vận hành: Người sáng lập từng bước rút khỏi hoạt động điều hành thường nhật, theo dõi kết quả qua báo cáo và chỉ can thiệp khi phát sinh vấn đề vượt thẩm quyền.

Góc nhìn chuyên gia:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại:

Website: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/

Hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.