“Ở lứa tuổi mầm non, sự tò mò của trẻ đôi khi chỉ diễn ra trong vài giây nhưng hậu quả có thể kéo dài cả cuộc đời. Một hạt đậu nành tưởng chừng vô hại lại có thể trở thành dị vật nguy hiểm đe dọa trực tiếp đến tính mạng của trẻ nhỏ. Khi tai nạn xảy ra ngay trong giờ chơi tự do tại lớp học, câu hỏi không chỉ dừng lại ở hành vi vô ý của trẻ mà còn đặt ra vấn đề về trách nhiệm giám sát, kiểm soát đồ vật nguy hiểm và năng lực sơ cứu khẩn cấp của cơ sở giáo dục mầm non.”

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp hài hòa giữa pháp luật, giáo dục và tâm lý trẻ em.

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Tại Trường Mầm non X, xã B, tỉnh C, trong giờ chơi tự do buổi sáng, một nhóm trẻ 5 tuổi được cô giáo cho ngồi chơi tại khu vực lớp học.

Trong lúc cô giáo đang hướng dẫn một nhóm trẻ khác ở góc học tập, bé Nguyễn Văn A đã lấy một hạt đậu nành từ khay đồ chơi trải nghiệm và nhét vào mũi của bạn cùng lớp là bé Trần Văn B để trêu đùa.

Ngay sau đó, bé B xuất hiện tình trạng khó thở, tím tái và hoảng loạn do dị vật di chuyển gây tắc nghẽn đường thở.

Nhà trường phải nhanh chóng đưa trẻ đi cấp cứu khẩn cấp để gắp dị vật và bảo đảm an toàn tính mạng cho cháu.

Gia đình học sinh cho rằng lớp học đã thiếu sự giám sát cần thiết và đặt câu hỏi về trách nhiệm của nhà trường trong việc bảo đảm an toàn cho trẻ.

2. Góc nhìn pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

1. Trách nhiệm bảo đảm môi trường giáo dục an toàn theo Luật Giáo dục

“Nhà trường có trách nhiệm thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục, quy tắc ứng xử; chủ động phối hợp với gia đình và xã hội để tổ chức hoặc tham gia các hoạt động giáo dục theo kế hoạch của nhà trường, bảo đảm an toàn cho người dạy và người học; thông báo về kết quả học tập, rèn luyện của học sinh cho cha mẹ hoặc người giám hộ.”

Khoản 1 Điều 89 Luật Giáo dục số 72/VBHN-VPQH xác định cơ sở giáo dục có trách nhiệm xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh và thân thiện; bảo vệ tính mạng, sức khỏe, danh dự và nhân phẩm của người học.

Điều này đồng nghĩa với việc nhà trường không chỉ thực hiện chức năng chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục mà còn phải chủ động phòng ngừa các nguy cơ có thể ảnh hưởng đến sức khỏe và sự an toàn của trẻ trong suốt thời gian trẻ được giao cho nhà trường quản lý.

2. Quyền được bảo vệ tính mạng, sức khỏe của trẻ em theo Luật Trẻ em

“Điều 12. Quyền sống

Trẻ em có quyền được bảo vệ tính mạng, được bảo đảm tốt nhất các điều kiện sống và phát triển.”

Theo Điều 12 Luật Trẻ em năm 2016 quy định trẻ em có quyền được bảo vệ tính mạng, được bảo đảm an toàn và được chăm sóc trong môi trường phù hợp với sự phát triển của trẻ.

Đồng thời, cơ quan, tổ chức và cá nhân có trách nhiệm thực hiện các biện pháp phòng ngừa nguy cơ gây tổn hại đến trẻ em và kịp thời can thiệp khi trẻ em rơi vào tình trạng nguy hiểm.

Nói một cách dễ hiểu, trẻ em càng nhỏ thì trách nhiệm bảo vệ và giám sát của người lớn càng cao.

3. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại theo Bộ luật Dân sự

“Người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ trường hợp Bộ luật này, luật khác có liên quan quy định khác.”

Khoản 1 Điều 584 Bộ luật Dân sự năm 2015 đặt ra nguyên tắc người gây thiệt hại hoặc chủ thể có trách nhiệm quản lý trong một số trường hợp phải thực hiện nghĩa vụ bồi thường thiệt hại phát sinh theo quy định của pháp luật.

Trong môi trường mầm non, việc xác định trách nhiệm bồi thường sẽ phụ thuộc vào nguyên nhân sự việc, mức độ lỗi trong công tác quản lý, giám sát và mối quan hệ giữa hành vi, điều kiện quản lý với hậu quả xảy ra.

Áp dụng vào tình huống

Đối chiếu với tình huống trên, hành vi nhét hạt đậu vào mũi bạn xuất phát từ nhận thức còn non nớt của trẻ mầm non và bản thân các cháu chưa thể lường trước được hậu quả nguy hiểm của hành động này.

Tuy nhiên, đây lại là dạng rủi ro phổ biến và hoàn toàn có thể dự liệu trong môi trường giáo dục mầm non, đặc biệt khi lớp học có sử dụng các vật dụng hoặc đồ chơi có kích thước nhỏ.

Nếu kết quả xác minh cho thấy việc bố trí giám sát trẻ chưa phù hợp, số lượng trẻ vượt quá khả năng quan sát thực tế hoặc lớp học chưa có quy trình kiểm soát các vật nhỏ có nguy cơ trở thành dị vật thì trách nhiệm quản lý, bảo đảm an toàn của cơ sở giáo dục có thể được đặt ra để xem xét theo quy định của pháp luật.

Kết luận pháp lý

Pháp luật không yêu cầu giáo viên phải ngăn chặn tuyệt đối mọi hành vi bất ngờ của trẻ nhỏ, nhưng yêu cầu cơ sở giáo dục phải xây dựng hệ thống quản lý đủ khả năng phòng ngừa những nguy cơ có thể dự báo trước.

Một hạt đậu nành trong tay trẻ mầm non có thể chỉ là đồ chơi, nhưng trong môi trường giáo dục an toàn, mọi vật dụng nhỏ đều phải được nhìn nhận dưới góc độ rủi ro đối với tính mạng và sức khỏe của trẻ.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Góc nhìn tâm lý

Đối với phụ huynh, việc nhận cuộc gọi thông báo con mình đang cấp cứu vì nguy cơ ngạt thở là cú sốc tâm lý rất lớn và dễ dẫn đến cảm giác hoảng loạn, phẫn nộ cũng như mất niềm tin vào khả năng bảo đảm an toàn của nhà trường.

Trong khi đó, đứa trẻ thực hiện hành vi cũng thường rơi vào trạng thái sợ hãi, hoang mang khi nhận ra hậu quả nghiêm trọng mà mình vô tình gây ra cho bạn.

Góc nhìn giáo dục

Ở lứa tuổi mầm non, trẻ chưa nhận thức đầy đủ về nguy hiểm nên việc giáo dục kỹ năng an toàn phải được thực hiện bằng hình ảnh trực quan, trò chơi tình huống và sự hướng dẫn thường xuyên của giáo viên thay vì chỉ bằng lời nhắc nhở.

Góc nhìn quản trị

Vụ việc là lời cảnh báo về công tác quản trị an toàn lớp học mầm non, đặc biệt là quy trình kiểm soát vật dụng nhỏ có nguy cơ trở thành dị vật như hạt đậu, hạt cườm, pin cúc áo hoặc các chi tiết đồ chơi kích thước nhỏ.

Quản trị tốt không phải là phản ứng nhanh sau tai nạn mà là loại bỏ nguy cơ trước khi tai nạn có cơ hội xảy ra.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Một hạt cườm, một mảnh đồ chơi nhựa hay một cúc áo bị bỏ quên tại góc lớp mầm non không đơn thuần là những vật vô tri, mà là những “bẫy sinh mạng” rình rập, sẵn sàng tước đoạt cơ hội sống của một đứa trẻ chỉ trong tích tắc.

• Ranh giới mong manh giữa tai nạn và bi kịch: Khi xảy ra sự cố dị vật đường thở, mọi quy trình báo cáo hành chính rườm rà đều trở nên vô nghĩa nếu không muốn nói là phạm sai lầm về mặt thời gian. Khái niệm “thời gian vàng” trong cấp cứu hô hấp nhi khoa chỉ được tính bằng giây. Ngay khi tính mạng của học sinh được bảo toàn nhờ sự can thiệp y tế kịp thời, ban giám hiệu phải lập tức lật lại quy trình quản lý giờ chơi tự do và thiết lập một “bộ lọc” nghiêm ngặt đối với tất cả đồ chơi, giáo cụ có kích thước nhỏ. Việc để sót các vật dụng nguy hại này trong không gian sinh hoạt của trẻ là biểu hiện của sự lỏng lẻo trong công tác quản trị an toàn hạ tầng mầm non.
• Sơ cứu khẩn cấp là tiêu chuẩn vận hành bắt buộc: Đã đến lúc phải thay đổi tư duy xem kỹ năng sơ cứu chỉ là một chứng chỉ phụ để làm đẹp hồ sơ sư phạm. Một giáo viên mầm non không thể chỉ biết dạy hát, múa và chăm sóc trẻ thụ động; họ bắt buộc phải là những người lính cứu hộ vòng ngoài. Sự bình tĩnh và năng lực thực hành chuẩn xác thủ thuật sơ cứu dị vật đường thở trong vài chục giây đầu tiên của người thầy đứng lớp chính là ranh giới sống còn của đứa trẻ. Việc chuẩn hóa và sát hạch định kỳ kỹ năng này phải được xem là điều kiện tiên quyết để một giáo viên được phép bước chân vào không gian lớp học mầm non.

Thông điệp của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

“Trong giáo dục mầm non, sự an toàn của trẻ không được bảo vệ bằng may mắn mà bằng những quy trình phòng ngừa được chuẩn bị kỹ lưỡng và sự cảnh giác trong từng phút giây của người lớn.”

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.