Pháp luật về kinh tế
TÌNH HUỐNG 857: FOUNDER MUỐN RÚT LUI HOÀN TOÀN (EXIT) ĐỂ THEO ĐUỔI ĐAM MÊ CÁ NHÂN NHƯNG SỢ CÔNG TY “CHẾT” THEO MÌNH
Th10
TÌNH HUỐNG 857: FOUNDER MUỐN RÚT LUI HOÀN TOÀN (EXIT) ĐỂ THEO ĐUỔI ĐAM MÊ CÁ NHÂN NHƯNG SỢ CÔNG TY “CHẾT” THEO MÌNH
Trong hành trình phát triển doanh nghiệp, người sáng lập (Founder) thường là người nắm giữ tầm nhìn, văn hóa và những quyết định quan trọng nhất. Tuy nhiên, khi muốn rút lui để theo đuổi đam mê cá nhân, nhiều Founder lại lo ngại rằng doanh nghiệp sẽ mất phương hướng, đội ngũ không thể tự vận hành và hoạt động kinh doanh sẽ đình trệ. Đây chính là bài toán về kế thừa lãnh đạo và xây dựng hệ thống quản trị độc lập với người sáng lập. Một doanh nghiệp bền vững không phải là doanh nghiệp không thể thiếu Founder, mà là doanh nghiệp vẫn vận hành hiệu quả khi Founder không còn trực tiếp điều hành.
Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây dưới góc độ pháp lý liên quan để làm rõ quy trình, từ đó đưa ra bài học hữu ích.
- Tóm tắt tình huống thực tế
Ông A là Founder kiêm Giám đốc Công ty cổ phần B, một doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ tại Việt Nam. Sau nhiều năm xây dựng công ty, ông A muốn rút lui hoàn toàn để theo đuổi đam mê cá nhân. Tuy nhiên, hầu hết quyết định quan trọng, từ chiến lược kinh doanh, phê duyệt chi phí đến giải quyết mâu thuẫn nội bộ, đều phụ thuộc vào ông.
Mặc dù công ty có đội ngũ nhân sự giàu kinh nghiệm, chưa ai đủ khả năng tiếp quản toàn bộ hoạt động. Ông A lo ngại việc rời đi sẽ khiến nhân viên mất phương hướng, khách hàng mất niềm tin và doanh nghiệp suy giảm hiệu quả kinh doanh. Ông đứng trước lựa chọn: tiếp tục gắn bó dù đã muốn dừng lại, hay xây dựng một hệ thống quản trị đủ năng lực để công ty vận hành độc lập.
- Góc nhìn pháp lý – “Lá chắn vững chắc”
Theo Luật Doanh nghiệp năm 2020, được sửa đổi, bổ sung năm 2025, việc Founder rút lui cần được xem xét dựa trên tư cách pháp lý cụ thể của người sáng lập, không chỉ dựa vào chức danh Founder.
- Nếu ông A là Giám đốc hoặc Tổng giám đốc: Việc thôi giữ chức vụ, bổ nhiệm người thay thế và bàn giao công việc phải tuân thủ Luật Doanh nghiệp, Điều lệ công ty và các quyết định có thẩm quyền.
- Nếu ông A đồng thời là người đại diện theo pháp luật: Công ty cần thực hiện thủ tục thay đổi thông tin đăng ký doanh nghiệp theo quy định, bảo đảm luôn có người đại diện theo pháp luật theo yêu cầu của pháp luật hiện hành.
- Nếu ông A là cổ đông: Việc rút khỏi hoạt động điều hành không đồng nghĩa với việc phải chuyển nhượng cổ phần. Nếu muốn thoái vốn, ông cần thực hiện việc chuyển nhượng theo quy định pháp luật và Điều lệ công ty, đồng thời lưu ý các hạn chế áp dụng đối với từng loại cổ phần.
- Nếu ông A tham gia Hội đồng quản trị: Việc rời khỏi vị trí này phải tuân thủ quy định về tổ chức, hoạt động và thẩm quyền của Hội đồng quản trị.
Vì vậy, ông A cần phân định rõ việc rút khỏi chức vụ quản lý, chấm dứt vai trò đại diện theo pháp luật và thoái vốn sở hữu. Các thủ tục này có thể được thực hiện riêng biệt, tùy thuộc vào mục tiêu rút lui và cơ cấu tổ chức của doanh nghiệp.
- Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Khủng hoảng”
Khủng hoảng lớn nhất trong tình huống này không nhất thiết là sự ra đi của Founder, mà là sự phụ thuộc quá mức của doanh nghiệp vào một cá nhân. Khi mọi quyết định đều phải chờ ông A, nhân viên dần mất tính chủ động, đội ngũ quản lý không có cơ hội trưởng thành và hệ thống khó thích ứng khi người đứng đầu vắng mặt.
Tư duy “lãnh đạo không cầm quyền” không có nghĩa là Founder từ bỏ trách nhiệm hoặc buông lỏng kiểm soát. Đó là sự chuyển đổi từ việc trực tiếp quyết định mọi vấn đề sang thiết lập tầm nhìn, nguyên tắc, quy trình và cơ chế giám sát để đội ngũ có thể tự ra quyết định trong phạm vi được giao.
Về tâm lý, Founder cần chấp nhận rằng người kế nhiệm có thể giải quyết công việc theo cách khác mình, miễn là vẫn bảo đảm mục tiêu và chuẩn mực chung. Về phía nhân viên, doanh nghiệp cần tạo môi trường khuyến khích chủ động, chấp nhận sai sót có kiểm soát và đánh giá hiệu quả dựa trên kết quả thay vì mức độ phụ thuộc vào lãnh đạo.
- Giải pháp toàn diện của Chuyên gia
Để Founder rút lui mà không làm gián đoạn hoạt động doanh nghiệp, cần xây dựng quy trình chuyển giao theo các bước sau:
Thứ nhất, chuẩn hóa hệ thống vận hành. Rà soát và văn bản hóa quy trình làm việc, phân quyền phê duyệt, quản lý tài chính, chăm sóc khách hàng và xử lý sự cố. Những công việc chỉ Founder mới có thể thực hiện cần được ưu tiên chuyển giao.
Thứ hai, xây dựng đội ngũ kế nhiệm. Lựa chọn nhân sự có năng lực, giao quyền theo từng cấp độ và đánh giá bằng kết quả cụ thể. Founder nên bắt đầu bằng việc giao quyền quyết định những vấn đề thường xuyên, sau đó mở rộng phạm vi khi đội ngũ chứng minh được năng lực.
Thứ ba, thiết lập cơ chế tự vận hành. Xây dựng hệ thống chỉ số đánh giá hiệu quả (KPI), báo cáo định kỳ, ngân sách được phê duyệt và giới hạn thẩm quyền rõ ràng. Các vấn đề vượt ngưỡng mới cần chuyển lên cấp quản lý cao hơn, tránh tình trạng mọi việc đều phải xin ý kiến Founder.
Thứ tư, chuyển giao có lộ trình. Trong giai đoạn đầu, ông A có thể giảm dần mức độ tham gia, theo dõi kết quả và điều chỉnh những điểm còn bất cập. Khi hệ thống vận hành ổn định, ông tiến hành bàn giao chính thức các chức vụ, quyền đại diện và trách nhiệm quản lý theo đúng quy định pháp luật.
Thứ năm, xác định ranh giới sau khi rút lui. Nếu đã lựa chọn rời khỏi hoạt động điều hành, ông A cần tránh can thiệp trở lại vào các quyết định thường nhật, trừ trường hợp được giao nhiệm vụ hoặc thực hiện quyền của cổ đông, thành viên theo quy định. Điều này giúp người kế nhiệm có đủ thẩm quyền và trách nhiệm thực sự.
Góc nhìn chuyên gia
Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.
Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại:
Website: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/
Hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.