TÌNH HUỐNG 849: KHI ĐỐI TÁC KHỞI KIỆN ĐÒI BỒI THƯỜNG HỢP ĐỒNG: ĐÂU LÀ CÁI BẪY VI PHẠM CAM KẾT VÀ BÀI HỌC VỀ QUẢN TRỊ THỰC HIỆN NGHĨA VỤ?

“Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình”.
1. Tóm tắt tình huống thực tế
Anh M và anh K là hai nhà sáng lập, là hàng xóm thân thiết lâu năm tại khu dân cư [LOCAL]. Năm 2024, hai anh hợp tác thành lập Công ty Cổ phần Thương mại & Dịch vụ TechContract. Anh M làm Giám đốc điều hành phụ trách đàm phán hợp đồng, anh K làm Giám đốc vận hành chuỗi cung ứng. Dựa trên sự tin tưởng láng giềng, anh K để anh M toàn quyền ký kết các hợp đồng kinh tế lớn mà không rà soát kỹ các điều khoản phạt vi phạm.
Đầu năm 2026, anh M đứng ra ký kết hợp đồng cung cấp giải pháp công nghệ trị giá 3 tỷ đồng với một đối tác lớn, trong đó cam kết tiến độ bàn giao cực kỳ gắt gao kèm điều khoản phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại rất nặng. Do quá tự tin và thiếu rà soát năng lực vận hành thực tế của đội ngũ, công ty bị chậm tiến độ giao hàng 1 tháng. Đối tác lập tức gửi đơn khởi kiện ra Tòa án/Trọng tài thương mại đòi hủy hợp đồng, phạt 8% giá trị vi phạm và yêu cầu bồi thường thiệt hại thực tế lên đến 1,5 tỷ đồng.
Trước nguy cơ tài khoản công ty bị phong tỏa và gánh khoản nợ lớn làm phá sản gia đình, anh K vô cùng phẫn nộ. Anh K cho rằng anh M nhắm mắt ký liều để lấy thành tích, đẩy gia đình anh vào đường cùng nên yêu cầu anh M dùng tài sản riêng chi trả toàn bộ khoản bồi thường. Hai gia đình xảy ra xung đột nảy lửa, liên tục chửi bới, ném chất bẩn sang nhà nhau làm náo loạn khu phố, buộc công an phải đến can thiệp.
2. Góc nhìn pháp lý – “Lá chắn vững chắc”
Dưới góc độ pháp luật hợp đồng và doanh nghiệp, vi phạm nghĩa vụ thực hiện hợp đồng dẫn đến rủi ro bồi thường thiệt hại và phạt vi phạm theo quy định thương mại.
• Trách nhiệm do vi phạm hợp đồng thương mại: Căn cứ Bộ luật Dân sự 2015 và Luật Thương mại 2005, bên vi phạm nghĩa vụ hợp đồng phải chịu phạt vi phạm (nếu có thỏa thuận, tối đa 8% giá trị phần nghĩa vụ bị vi phạm) và bồi thường toàn bộ thiệt hại thực tế, trực tiếp phát sinh. Việc đối tác khởi kiện hoàn toàn có căn cứ pháp lý nếu TechContract không chứng minh được sự kiện bất khả kháng.
• Trách nhiệm cá nhân của Người đại diện theo pháp luật: Căn cứ Điều 165 Luật Doanh nghiệp 2020, nếu anh M ký kết hợp đồng vượt quá thẩm quyền, ký khống hoặc vượt quá khả năng thực hiện của công ty do lỗi cố ý/vô suất nghiêm trọng mà không thông qua HĐQT/ĐHĐCĐ, anh M phải chịu trách nhiệm cá nhân bồi thường cho công ty theo Điều 584, 585 Bộ luật Dân sự 2015.
3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”
• Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục:
• Tâm lý hứa hươu hứa vượn và áp lực thành tích: CEO bị cuốn theo các thương vụ lớn, ký hợp đồng bất chấp rủi ro vận hành. Khi xảy ra tranh chấp, tâm lý sợ hãi chuyển thành đổ lỗi và hành xử bạo lực với láng giềng.
• Sự thiếu hụt về giáo dục quản trị hợp đồng: Thiếu tư duy đánh giá rủi ro pháp lý hợp đồng (Legal risk matrix) trước khi đặt bút ký.
• Góc nhìn Quản trị:
• Thất bại trong quản trị năng lực thực thi (Execution Capacity): Mất liên lạc giữa bộ phận kinh doanh (anh M) và bộ phận vận hành (anh K).
• Lỗ hổng kiểm soát quy trình ký kết hợp đồng: Không có hạn mức phê duyệt hợp đồng thương mại.
4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long
• Bước 1: Thương lượng đình chiến với đối tác và hòa giải dân sự (Ngắn hạn)
• Tạm dừng mâu thuẫn láng giềng: Dừng ngay hành vi vi phạm trật tự công cộng. Mời đại diện dân phố làm trung gian hòa giải tình cảm gia đình.
• Đàm phán thương lượng ngoại tụng với đối tác: Anh M và anh K cùng đại diện công ty đến làm việc trực tiếp với đối tác. Đề xuất phương án khắc phục tiến độ, giảm phạt vi phạm theo Bộ luật Dân sự 2015 để rút đơn kiện, tránh gánh chi phí tố tụng kéo dài.
• Bước 2: Cơ cấu lại tài chính và trách nhiệm cá nhân (Trung hạn)
• Phân định trách nhiệm bồi thường: Anh M đứng ra nhận lỗi quản trị cẩu thả, tự nguyện dùng tài sản tư nhân hoặc thế chấp tài sản riêng để gánh vác phần lớn khoản bồi thường phạt hợp đồng cho đối tác, giải phóng áp lực tài chính cho anh K.
• Chuẩn hóa quy trình phê duyệt hợp đồng: Ban hành Quy chế quản lý hợp đồng mới theo Luật Doanh nghiệp 2020: 100% hợp đồng trên hạn mức quy định bắt buộc phải có chữ ký đồng phê duyệt của Giám đốc vận hành (K) và tư vấn pháp lý.
• Bước 3: Bài học dài hạn về chữ “Tín” trong kinh doanh
• Bút sa gà chết: “Một chữ ký thiếu cẩn trọng có thể đánh đổi bằng cả cơ nghiệp và tình nghĩa xóm giềng. Quản trị rủi ro hợp đồng là kỷ luật sinh tồn của doanh nghiệp”.
GÓC NHÌN CHUYÊN GIA: Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.
Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về quản trị doanh nghiệp, tranh chấp hợp đồng hoặc xung đột nội bộ, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.