TÌNH HUỐNG 729: MỘT NHÓM CƯ DÂN ĐÔ THỊ TỰ Ý LẬP BARIE CHỐT CHẶN ĐƯỜNG LIÊN XÃ CÔNG CỘNG, THU PHÍ 10K/LƯỢT ĐỐI VỚI XE TẢI CHẠY QUA VÌ LÝ DO XE LÀM BỤI BẨN RÁCH ĐƯỜNG?

Tự ý chặn đường công cộng để thu phí: Ranh giới giữa bảo vệ hạ tầng dân sinh và hành vi gây rối trật tự công cộng cần được xử lý đúng pháp luật.

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Một nhóm cư dân đô thị tự ý dựng barie trên tuyến đường liên xã phục vụ giao thông công cộng, tổ chức chốt chặn và yêu cầu xe tải đi qua phải nộp 10.000 đồng/lượt. Nhóm này cho rằng xe tải thường xuyên lưu thông làm bụi bẩn, hư hỏng mặt đường, ảnh hưởng đến đời sống của người dân.

Việc tự ý ngăn cản phương tiện, thu tiền và gây khó khăn cho hoạt động giao thông làm phát sinh tranh chấp giữa cư dân, tài xế và chính quyền địa phương. Tình huống đặt ra vấn đề về dấu hiệu gây rối trật tự công cộng, thẩm quyền quản lý đường giao thông và trách nhiệm của nhóm người tự tổ chức chốt chặn.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

     1.Quy định về hành vi gây rối trật tự công cộng

Điều 318 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), quy định về tội gây rối trật tự công cộng. Việc xem xét trách nhiệm hình sự cần căn cứ vào hành vi gây ảnh hưởng đến trật tự công cộng, mức độ nghiêm trọng và các dấu hiệu cấu thành tội phạm theo luật định.

Trong tình huống này, nhóm cư dân tự ý dựng barie trên đường liên xã, chặn xe tải và thu phí có thể ảnh hưởng đến hoạt động giao thông và trật tự tại địa phương. Tuy nhiên, cần xác minh tính chất, mức độ cản trở, cách thức tổ chức và hậu quả thực tế để xác định có đủ căn cứ áp dụng Điều 318 hay không.

2. Nguyên tắc xử lý trách nhiệm

Điều 318 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025):

“ Điều 318. Tội gây rối trật tự công cộng

1. Người nào gây rối trật tự công cộng gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội hoặc đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm:

a) Có tổ chức;

b) Dùng vũ khí, hung khí hoặc có hành vi phá phách;……”

Áp dụng vào tình huống

• Xác minh tuyến đường có thuộc hệ thống giao thông công cộng hay không và cơ quan nào có thẩm quyền quản lý.
• Làm rõ việc dựng barie, chặn phương tiện, thu tiền và mức độ ảnh hưởng đến giao thông.
• Kiểm tra chứng cứ về hoạt động tổ chức chốt chặn, người tham gia và hậu quả phát sinh.
• Nếu có đủ căn cứ về hành vi cấu thành tội gây rối trật tự công cộng, cơ quan có thẩm quyền xem xét xử lý theo Điều 318.

Kết luận pháp lý: Điều 318 là căn cứ có thể được xem xét khi hành vi gây rối đáp ứng đầy đủ dấu hiệu tội phạm. Việc tự ý chặn đường và thu phí không mặc nhiên cấu thành tội này; cần đồng thời xem xét các quy định khác về giao thông, quản lý công trình và xử phạt hành chính có liên quan.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Bức xúc của người dân trước tình trạng đường xuống cấp, bụi bẩn hoặc hư hỏng là vấn đề cần được lắng nghe và giải quyết. Tuy nhiên, việc tự phát dựng barie, chặn xe và thu tiền có thể làm gia tăng xung đột, ảnh hưởng đến người lao động và quyền đi lại của cộng đồng. Giáo dục ý thức công dân cần hướng đến việc phản ánh đúng cơ quan có thẩm quyền, sử dụng phương thức đối thoại và tránh áp dụng biện pháp cưỡng ép ngoài khuôn khổ pháp luật.

Về khía cạnh quản trị rủi ro tài sản

Phản ứng cực đoan tự phát vi phạm pháp luật nghiêm trọng trật tự đô thị, an sinh; quy trình lực lượng công an, chính quyền khẩn cấp cưỡng chế bốc dỡ barie, xử lý nhóm lạm quyền.

Việc tự ý dựng vật cản trên đường công cộng có thể gây rủi ro tai nạn, cản trở phương tiện cấp cứu và phát sinh trách nhiệm tài sản nếu xảy ra thiệt hại. Chính quyền địa phương cần xác minh hiện trạng, bảo đảm giao thông và xử lý vật cản theo đúng thẩm quyền. Đồng thời, cần có phương án tiếp nhận phản ánh về chất lượng đường, bụi bẩn và lưu lượng xe tải để giải quyết nguyên nhân thực tế thay vì để mâu thuẫn kéo dài.

Thông điệp: Bảo vệ đường giao thông và quyền lợi người dân phải được thực hiện bằng cơ chế quản lý hợp pháp, không bằng việc tự ý chặn đường và thu phí. Đối thoại, giám sát và phối hợp với chính quyền là nền tảng giải quyết tranh chấp bền vững.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Bước 1 – Bảo đảm giao thông và xác minh hiện trạng barie

Chính quyền cấp xã cần nhanh chóng kiểm tra vị trí dựng barie, tình trạng lưu thông và nguy cơ ảnh hưởng đến an toàn giao thông. Nếu vật cản gây nguy hiểm hoặc cản trở hoạt động đi lại, cơ quan có thẩm quyền cần triển khai biện pháp xử lý phù hợp, bảo đảm an toàn cho người dân và các phương tiện.

Việc tháo dỡ, di dời hoặc cưỡng chế phải được thực hiện bởi chủ thể có thẩm quyền, căn cứ vào quy định pháp luật và tình trạng vi phạm cụ thể. Không nên để người dân tự tổ chức xô xát hoặc tự ý dùng vũ lực tháo dỡ nếu có nguy cơ phát sinh xung đột.

Bước 2 – Lập biên bản, ghi nhận hành vi và thu thập chứng cứ

Cần ghi nhận vị trí, thời điểm dựng barie, phương thức chặn xe, số tiền thu mỗi lượt và những người trực tiếp tham gia. Hình ảnh, video, thông tin người chứng kiến và tài liệu phản ánh của tài xế có thể hỗ trợ việc xác minh.

Nếu đã xảy ra tranh cãi, đe dọa, xô đẩy hoặc thiệt hại tài sản, cần ghi nhận riêng từng sự việc để tránh đánh đồng mọi thành viên trong nhóm. Việc thu thập tài liệu phải bảo đảm hợp pháp, không tự ý xâm nhập tài khoản hoặc gây tổn hại cho người liên quan.

Bước 3 – Xử lý hành chính hoặc xem xét trách nhiệm hình sự

Cơ quan có thẩm quyền cần phân loại hành vi theo tính chất và mức độ: dựng vật cản trái phép, cản trở giao thông, thu tiền không có căn cứ, gây mất trật tự hoặc các vi phạm khác nếu có. Mỗi hành vi cần được đối chiếu với quy định pháp luật tương ứng.

Nếu có căn cứ về tội gây rối trật tự công cộng, việc tiếp nhận, xác minh và xử lý phải thực hiện theo trình tự tố tụng hình sự. Không nên mặc nhiên coi tất cả cư dân tham gia phản ánh hoặc có mặt tại hiện trường đều chịu trách nhiệm hình sự như nhau; cần xác định vai trò, hành vi và lỗi của từng người.

Bước 4 – Giải quyết nguyên nhân hư hỏng đường và yêu cầu khắc phục

Sau khi giải tỏa vật cản, chính quyền địa phương cần phối hợp với cơ quan quản lý đường bộ xác minh tình trạng mặt đường, nguyên nhân bụi bẩn, hư hỏng và mức độ tác động của xe tải. Nếu có vi phạm về tải trọng, vận chuyển hoặc làm hư hỏng công trình, cần xem xét xử lý theo quy định áp dụng.

Người dân có thể gửi kiến nghị về việc hạn chế tốc độ, tổ chức phân luồng, kiểm soát tải trọng hoặc sửa chữa đường thông qua cơ quan có thẩm quyền. Những giải pháp này cần dựa trên đánh giá kỹ thuật và quy định quản lý giao thông, không dựa vào quyết định đơn phương của nhóm cư dân.

Nếu có thiệt hại tài sản được xác định do hành vi vi phạm gây ra, việc yêu cầu bồi thường cần dựa trên chứng cứ về thiệt hại, hành vi và mối quan hệ nhân quả. Khoản thu 10.000 đồng/lượt cũng cần được xác minh để xem xét việc hoàn trả hoặc xử lý theo quy định nếu có căn cứ.

Bước 5 – Xây dựng cơ chế phối hợp và phòng ngừa tái diễn

Địa phương nên tổ chức đối thoại giữa cư dân, đơn vị quản lý đường, doanh nghiệp vận tải và các bên liên quan để thống nhất phương án xử lý bụi bẩn, vệ sinh đường và bảo đảm an toàn giao thông. Việc phản ánh cần có đầu mối tiếp nhận, thời hạn trả lời và cơ chế theo dõi kết quả.

Về lâu dài, cần tăng cường tuyên truyền về quyền và nghĩa vụ của người dân trong quản lý không gian công cộng, trách nhiệm sử dụng đường giao thông và phương thức giải quyết tranh chấp hợp pháp. Khi có cơ chế phản hồi hiệu quả, người dân sẽ có thêm niềm tin vào phương thức xử lý chính thức, hạn chế việc tự phát dựng chốt và thu tiền.

Một giải pháp bền vững cần đồng thời bảo vệ quyền đi lại, an toàn giao thông, lợi ích của cư dân và trách nhiệm quản lý hạ tầng. Bức xúc chính đáng cần được chuyển hóa thành kiến nghị hợp pháp, thay vì trở thành nguyên nhân làm phát sinh những vi phạm mới.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.