TÌNH HUỐNG 7: HỌC SINH LỚP 4 BỊ NGÃ GÃY TAY DO ĐÙA NGHỊCH, XÔ ĐẨY NHAU NGOÀI HÀNH LANG KHÔNG CÓ RÀO CHẮN ĐẠT CHUẨN: PHỤ HUYNH KIỆN TRƯỜNG ĐÒI BỒI THƯỜNG CHI PHÍ Y TẾ?
“Trường học phải là nơi an toàn nhất đối với mỗi đứa trẻ. Thế nhưng, chỉ một khoảng hành lang thiếu lan can đạt chuẩn, một phút đùa nghịch của học sinh và một cú ngã bất ngờ cũng có thể để lại hậu quả nghiêm trọng. Khi tai nạn xảy ra, phụ huynh thường đặt ra câu hỏi: Do lỗi của học sinh hay do sự thiếu an toàn của cơ sở vật chất? Nhà trường có phải chịu trách nhiệm bồi thường khi công trình trong khuôn viên trường không bảo đảm an toàn? Và bài học nào cần được rút ra trong quản trị rủi ro kỹ thuật học đường?”
Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.
- Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)
Trong giờ ra chơi tại Trường Tiểu học X, xã B, tỉnh C, em Nguyễn Văn A (10 tuổi, học sinh lớp 4) cùng một số bạn chạy đùa trên hành lang tầng hai của dãy phòng học.
Trong lúc vui chơi, các em vô tình xô đẩy nhau. Do đoạn hành lang đang được cải tạo, phần lan can bảo vệ chưa được lắp đặt đầy đủ và chỉ được căng dây cảnh báo sơ sài, em A mất thăng bằng, ngã xuống khu vực phía dưới, dẫn đến gãy tay trái và nhiều vết thương phần mềm. Em được đưa đi cấp cứu ngay sau đó và phải phẫu thuật, điều trị trong thời gian dài.
Sau khi vụ việc xảy ra, gia đình em A cho rằng nhà trường đã để tồn tại khu vực có nguy cơ mất an toàn nhưng vẫn cho học sinh tiếp cận, không bố trí biện pháp cảnh báo hoặc ngăn cách hiệu quả. Phụ huynh yêu cầu nhà trường thanh toán toàn bộ chi phí điều trị, bồi thường tổn thất về tinh thần và chịu trách nhiệm về những ảnh hưởng lâu dài đối với sức khỏe của con.
Ở chiều ngược lại, Ban giám hiệu cho rằng nguyên nhân trực tiếp xuất phát từ việc các học sinh tự ý chạy nhảy, xô đẩy nhau trong giờ ra chơi; nhà trường đã nhiều lần nhắc nhở về nội quy an toàn nên không đồng ý với yêu cầu bồi thường toàn bộ.
Vậy trong trường hợp này, nhà trường có phải chịu trách nhiệm bồi thường hay không? Việc học sinh đùa nghịch có làm mất đi trách nhiệm của nhà trường đối với cơ sở vật chất không bảo đảm an toàn?
- Góc nhìn pháp lý – “Lá chắn vững chắc”
- Trách nhiệm bảo đảm an toàn của công trình xây dựng
Điều 605 Bộ luật Dân sự 2015 quy định:
“Điều 605. Bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng khác gây ra
Chủ sở hữu, người chiếm hữu, người được giao quản lý, sử dụng nhà cửa, công trình xây dựng khác phải bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng khác đó gây thiệt hại cho người khác.
Khi người thi công có lỗi trong việc để nhà cửa, công trình xây dựng khác gây thiệt hại thì phải liên đới bồi thường.”
Quy định này thể hiện nguyên tắc: chủ thể quản lý hoặc sử dụng công trình phải chịu trách nhiệm khi chính tình trạng mất an toàn của công trình là nguyên nhân gây ra thiệt hại cho người khác.
Đối với trường học, hệ thống phòng học, hành lang, cầu thang, lan can, sân chơi và các hạng mục phụ trợ đều là công trình phục vụ hoạt động giáo dục. Vì vậy, nhà trường có trách nhiệm thường xuyên kiểm tra, bảo trì, sửa chữa và áp dụng các biện pháp phòng ngừa để bảo đảm an toàn cho học sinh trong quá trình học tập và sinh hoạt.
- Trách nhiệm bảo đảm an toàn và bảo trì công trình
Điều 5 Luật Xây dựng 2025 quy định:
“Điều 5. Nguyên tắc cơ bản trong hoạt động xây dựng
…
- Bảo đảm an toàn, chất lượng, tính mạng, sức khỏe con người và không gây thiệt hại đến tài sản của tổ chức, cá nhân khác; bảo đảm tuân thủ quy định về phòng cháy và chữa cháy, bảo vệ môi trường.
…”
Bên cạnh đó, khoản 2 Điều 65 Luật Xây dựng 2025 quy định:
“Điều 65. Bảo trì công trình xây dựng
…
- Chủ sở hữu hoặc chủ quản lý, sử dụng công trình có trách nhiệm bảo trì công trình xây dựng.
…”
Luật Xây dựng quy định chủ sở hữu, người quản lý, sử dụng công trình có trách nhiệm quản lý chất lượng, bảo trì công trình và bảo đảm công trình được khai thác, sử dụng an toàn trong suốt thời gian hoạt động.
Điều đó có nghĩa, khi phát hiện công trình xuống cấp, hư hỏng hoặc đang sửa chữa có nguy cơ ảnh hưởng đến tính mạng, sức khỏe của người sử dụng, đơn vị quản lý phải kịp thời khắc phục, cô lập khu vực nguy hiểm, lắp đặt biển cảnh báo và áp dụng các biện pháp bảo đảm an toàn trước khi tiếp tục đưa công trình vào sử dụng.
Nói cách dễ hiểu, không chỉ xây đúng tiêu chuẩn là đủ, mà trong suốt quá trình sử dụng, công trình vẫn phải luôn được duy trì ở trạng thái an toàn.
Áp dụng vào tình huống
Đối chiếu với tình huống trên, việc học sinh chạy nhảy, xô đẩy nhau trong giờ ra chơi là hành vi tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn và các em cũng cần được giáo dục để chấp hành nội quy trường học.
Tuy nhiên, hành vi đùa nghịch của học sinh không mặc nhiên làm chấm dứt trách nhiệm của nhà trường nếu tai nạn xảy ra có nguyên nhân từ cơ sở vật chất không bảo đảm an toàn.
Nếu kết quả xác minh cho thấy đoạn hành lang chưa có lan can đạt chuẩn, khu vực đang thi công nhưng không được rào chắn chắc chắn, không có biển cảnh báo rõ ràng hoặc vẫn cho học sinh tự do đi lại thì có cơ sở xác định công trình xây dựng đã tồn tại nguy cơ gây thiệt hại.
Trong trường hợp đó, với tư cách là đơn vị được giao quản lý và sử dụng công trình, nhà trường phải chịu trách nhiệm bồi thường theo Điều 605 Bộ luật Dân sự. Nếu việc mất an toàn xuất phát từ lỗi của đơn vị thi công trong quá trình cải tạo, sửa chữa thì đơn vị thi công cũng có thể phải liên đới bồi thường theo quy định của pháp luật.
Ngược lại, nếu nhà trường đã thực hiện đầy đủ các biện pháp bảo đảm an toàn như rào chắn đạt tiêu chuẩn, bố trí biển cảnh báo, hạn chế học sinh tiếp cận khu vực nguy hiểm và tai nạn hoàn toàn phát sinh từ hành vi cố ý vi phạm nội quy của học sinh thì trách nhiệm của nhà trường sẽ được xem xét trên cơ sở mức độ lỗi của từng bên.
Kết luận pháp lý
Qua phân tích có thể thấy, không phải mọi tai nạn xảy ra trong trường học đều đương nhiên làm phát sinh trách nhiệm bồi thường của nhà trường, nhưng cũng không thể lấy lý do học sinh đùa nghịch để phủ nhận trách nhiệm quản lý cơ sở vật chất.
Nếu tai nạn có nguyên nhân từ việc hành lang, lan can hoặc các hạng mục công trình không đáp ứng yêu cầu an toàn, nhà trường với tư cách là đơn vị quản lý, sử dụng công trình phải chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật. Trường hợp lỗi thuộc về đơn vị thi công trong quá trình sửa chữa, cải tạo thì đơn vị này cũng có thể phải liên đới bồi thường theo Điều 605 Bộ luật Dân sự.
Nói cách khác, trách nhiệm pháp lý không được xác định dựa trên việc ai là người bị ngã trước, mà dựa trên việc công trình có bảo đảm an toàn hay không và chủ thể nào đã không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ quản lý, bảo trì, phòng ngừa rủi ro đối với công trình đó.
- Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”
Góc nhìn tâm lý
Đối với cha mẹ, việc chứng kiến con bị gãy tay vì một tai nạn ngay trong khuôn viên trường học luôn để lại cảm giác đau xót và day dứt. Điều khiến phụ huynh bức xúc không chỉ là thương tích của con, mà còn là suy nghĩ: “Nếu hành lang được bảo đảm an toàn hơn thì liệu tai nạn này có xảy ra?” Đó là lý do nhiều gia đình lựa chọn yêu cầu bồi thường, không chỉ để bù đắp thiệt hại mà còn mong muốn nhà trường nhìn nhận nghiêm túc trách nhiệm của mình.
Góc nhìn giáo dục
Ở lứa tuổi tiểu học, việc chạy nhảy, nô đùa trong giờ ra chơi là hành vi khó tránh khỏi. Vì vậy, giáo dục kỹ năng an toàn không thể chỉ dừng lại ở những lời nhắc nhở, mà cần được hình thành bằng các hoạt động trải nghiệm, hướng dẫn kỹ năng phòng tránh tai nạn và xây dựng ý thức tự bảo vệ bản thân.
Tuy nhiên, giáo dục học sinh chỉ là một phần của giải pháp. Một môi trường giáo dục an toàn phải được xây dựng trên nền tảng cơ sở vật chất an toàn, bởi trẻ em không phải là những “kỹ sư an toàn” để tự nhận diện và né tránh mọi rủi ro trong trường học.
Góc nhìn quản trị
Vụ việc là lời cảnh báo rõ ràng về quản trị rủi ro kỹ thuật học đường.
Nhiều trường học hiện nay chú trọng đến chất lượng giảng dạy nhưng chưa dành sự quan tâm tương xứng cho công tác kiểm định an toàn cơ sở vật chất. Chỉ một lan can xuống cấp, một hành lang đang sửa chữa hoặc một biển cảnh báo sơ sài cũng có thể trở thành nguyên nhân dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng.
Nhà trường cần xây dựng quy trình kiểm tra định kỳ các hạng mục công trình; đánh giá mức độ rủi ro trước khi đưa vào sử dụng; thiết lập cơ chế báo cáo nhanh khi phát hiện nguy cơ mất an toàn và kịp thời cô lập khu vực nguy hiểm.
Bên cạnh đó, quỹ bảo hiểm học sinh cần được phát huy đúng vai trò là cơ chế hỗ trợ nhân văn, giúp chi trả hoặc hỗ trợ một phần chi phí điều trị cho học sinh bị tai nạn trong thời gian học tập. Tuy nhiên, cần khẳng định rằng bảo hiểm học sinh không thay thế trách nhiệm bồi thường của tổ chức hoặc cá nhân có lỗi, mà chỉ là nguồn hỗ trợ tài chính kịp thời nhằm giảm bớt gánh nặng cho gia đình trong giai đoạn đầu.
- Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long
Giải quyết tai nạn học đường do sự cố cơ sở vật chất đòi hỏi một quy trình ứng phó minh bạch, nhân văn và tầm nhìn quản trị hạ tầng bền vững.
- Phản ứng khẩn cấp tại hiện trường: Tính mạng của học sinh luôn là tối thượng. Nhà trường cần tập trung tối đa cho công tác y tế, kết nối với phụ huynh để xoa dịu tổn thương cho trẻ. Ngay sau đó, việc phong tỏa hiện trường và mời cơ quan chuyên môn vào cuộc giám định là bắt buộc để làm rõ nguyên nhân một cách khách quan.
- Giải quyết hậu quả trên nền tảng pháp lý: Thương lượng thiện chí và đối thoại thẳng thắn là con đường ngắn nhất để đạt được đồng thuận. Nếu lỗi thuộc về nhà trường hay nhà thầu xây dựng, việc bồi thường phải được thực hiện nhanh chóng, kết hợp với việc quyết toán quyền lợi bảo hiểm để hỗ trợ gia đình. Một giải pháp văn minh, đúng luật sẽ giúp chuyển hóa khủng hoảng và củng cố niềm tin nơi phụ huynh.
- Nâng cấp tư duy quản trị an toàn: Thay vì “mất bò mới lo làm chuồng”, các trường học phải biến bài học đắt giá thành hành động cụ thể: lập bản đồ rủi ro kỹ thuật, kiểm tra định kỳ chất lượng công trình và đưa vào cơ chế giám sát độc lập đối với các hạng mục nguy hiểm để chặn đứng nguy cơ từ sớm.
Thông điệp của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long:
“Một ngôi trường an toàn không được đánh giá bằng những gì đã xây dựng, mà bằng cách nhà trường chủ động nhận diện, kiểm soát và loại bỏ những rủi ro trước khi chúng trở thành tai nạn. Trách nhiệm pháp lý chỉ giải quyết hậu quả; còn quản trị an toàn mới là chìa khóa để bảo vệ những điều quý giá nhất – sức khỏe và tương lai của trẻ em.”
GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:
Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.
Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.
Từ khóa: Tư vấn; Bộ luật Dân sự; Luật Xây dựng; Công trình; Bồi thường; Học đường; Giải pháp.