TÌNH HUỐNG 687: PHÒNG KHÁM ĐA KHOA TƯ NHÂN LÀM GIẢ HÀNG LOẠT HỒ SƠ BỆNH ÁN, CHỨNG TỪ NẰM VIỆN ĐỂ TIẾP TAY TRỤC LỢI TIỀN BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC CỦA CÔNG NHÂN KHU CÔNG NGHIỆP?

Làm giả hồ sơ khám chữa bệnh để trục lợi quỹ bảo hiểm xã hội: Trách nhiệm pháp lý, đạo đức nghề nghiệp và giải pháp bảo vệ an sinh xã hội.

1. Tóm tắt tình huống thực tế

Một phòng khám đa khoa tư nhân bị nghi ngờ tổ chức làm giả hàng loạt hồ sơ bệnh án, giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng bảo hiểm xã hội và chứng từ nằm viện cho công nhân tại khu công nghiệp.

Các hồ sơ giả được sử dụng để đề nghị cơ quan bảo hiểm xã hội chi trả chế độ ốm đau, qua đó tạo điều kiện cho một số người hưởng lợi trái quy định. Vụ việc đặt ra nghi vấn về hành vi gian dối, trách nhiệm của nhân viên y tế, người quản lý phòng khám và những người tham gia lập, sử dụng hồ sơ giả.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

     1.Quy định về hành vi gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản

Điều 174 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) quy định về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Điều luật đặt ra trách nhiệm hình sự đối với người dùng thủ đoạn gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản khi đáp ứng các điều kiện luật định. Việc áp dụng phải căn cứ vào hành vi cụ thể, giá trị tài sản và các dấu hiệu cấu thành tội phạm.

Trong tình huống, việc làm giả hồ sơ bệnh án và chứng từ nằm viện có thể là thủ đoạn gian dối để yêu cầu chi trả chế độ bảo hiểm xã hội. Tuy nhiên, cần xác minh tài sản bị chiếm đoạt, người bị thiệt hại, vai trò của từng cá nhân và các dấu hiệu pháp lý liên quan trước khi kết luận tội danh.

2. Nguyên tắc xử lý hành vi làm giả hồ sơ để trục lợi bảo hiểm

Điều 174 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025):

“ 1. Người nào bằng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản mà còn vi phạm;

b) Đã bị kết án về tội này hoặc về một trong các tội quy định tại các điều 168, 169, 170, 171, 172, 173, 175 và 290 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm;……”

Áp dụng vào tình huống:

• Xác minh tính xác thực của hồ sơ bệnh án, giấy chứng nhận nghỉ việc và chứng từ nằm viện.
• Đối chiếu hồ sơ với lịch khám, dữ liệu chuyên môn, danh sách người bệnh và hồ sơ giải quyết chế độ.
• Làm rõ số tiền bảo hiểm xã hội đã chi trả, số tiền dự kiến chiếm đoạt và vai trò của phòng khám, công nhân cùng các bên liên quan.

Kết luận pháp lý: Nếu có đủ căn cứ xác định hành vi gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản và đáp ứng các dấu hiệu của Điều 174, cá nhân liên quan có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự. Đồng thời, cơ quan có thẩm quyền cần đánh giá các tội danh khác nếu hành vi làm giả hồ sơ hoặc gian lận bảo hiểm có dấu hiệu phù hợp với quy định pháp luật.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Làm giả hồ sơ y tế để trục lợi quỹ bảo hiểm xã hội, nếu được chứng minh, làm suy giảm niềm tin của người lao động đối với cơ sở khám chữa bệnh và hệ thống an sinh. Hành vi này cần được nhìn nhận dưới góc độ trách nhiệm nghề nghiệp, đạo đức công vụ và ý thức tôn trọng quyền lợi chính đáng của cộng đồng. Phòng khám cần xây dựng văn hóa trung thực, không tiếp tay cho gian lận, đồng thời giáo dục nhân viên về hậu quả pháp lý và xã hội của việc xác nhận sai sự thật. Người lao động cũng cần được hướng dẫn sử dụng chế độ bảo hiểm đúng quy định, tránh tham gia vào những hành vi có thể gây thiệt hại cho chính mình.

Về khía cạnh quản trị rủi ro tài sản

Quỹ bảo hiểm xã hội là nguồn lực an sinh cần được bảo vệ bằng cơ chế kiểm soát hồ sơ, xác thực dữ liệu khám chữa bệnh và phối hợp giữa cơ sở y tế với cơ quan bảo hiểm xã hội. Phòng khám phải phân quyền lập, kiểm tra và phê duyệt hồ sơ, lưu trữ dữ liệu đầy đủ, đồng thời có cơ chế phát hiện bất thường và báo cáo vi phạm. Khi xuất hiện dấu hiệu gian lận, cần bảo toàn chứng cứ, rà soát các hồ sơ liên quan và phối hợp với cơ quan chức năng. Việc điều tra, bắt giữ hoặc áp dụng biện pháp ngăn chặn phải tuân thủ điều kiện và thẩm quyền theo pháp luật, không mặc nhiên thực hiện chỉ vì có nghi vấn ban đầu.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Bước 1 – Kiểm soát khẩn cấp và bảo toàn hồ sơ

Khi phát hiện dấu hiệu làm giả hồ sơ bệnh án hoặc chứng từ bảo hiểm, phòng khám cần tạm thời kiểm tra các hồ sơ có liên quan, bảo toàn bản gốc, dữ liệu điện tử, nhật ký truy cập và thông tin người lập, người duyệt. Không được tự ý sửa chữa, tiêu hủy hoặc hợp thức hóa tài liệu nhằm che giấu hành vi vi phạm.

Cơ quan bảo hiểm xã hội khi phát hiện dấu hiệu bất thường cần rà soát hồ sơ, tạm dừng việc giải quyết hoặc chi trả trong phạm vi được pháp luật cho phép và thực hiện các bước xác minh theo thẩm quyền.

Bước 2 – Xác minh đường dây lập hồ sơ và số tiền liên quan

Cần đối chiếu hồ sơ bệnh án với thực tế khám chữa bệnh, thời gian nằm viện, nội dung điều trị, giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng bảo hiểm xã hội và hồ sơ đề nghị thanh toán. Việc xác minh phải làm rõ có người bệnh thực tế hay không, nội dung nào bị làm giả, ai tham gia và hồ sơ đã được sử dụng như thế nào.

Đồng thời, cần thống kê số lượng hồ sơ, số tiền đã được chi trả, số tiền đang yêu cầu giải quyết và các khoản có dấu hiệu bất hợp pháp. Đây là cơ sở để đánh giá quy mô vụ việc, xác định thiệt hại và phân định trách nhiệm của từng người.

Bước 3 – Tiếp nhận, xác minh nguồn tin về tội phạm

Khi có dấu hiệu tội phạm, cơ quan có thẩm quyền thực hiện việc tiếp nhận, kiểm tra và xác minh nguồn tin về tội phạm theo Bộ luật Tố tụng hình sự. Cơ quan điều tra cần thu thập chứng cứ về hồ sơ giả, dữ liệu giao dịch, lời khai, tài liệu chuyên môn và các khoản tiền liên quan.

Nếu đủ căn cứ theo luật định, cơ quan tiến hành tố tụng có thể quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và áp dụng biện pháp ngăn chặn phù hợp. Không thể khẳng định sẽ bắt giữ khẩn cấp toàn bộ ban giám đốc hoặc những người liên quan khi chưa có căn cứ pháp luật và điều kiện áp dụng cụ thể.

Bước 4 – Xử lý trách nhiệm và khắc phục hậu quả

Trên cơ sở kết quả điều tra, cơ quan có thẩm quyền xem xét trách nhiệm hình sự của từng cá nhân theo hành vi và tội danh phù hợp. Người trực tiếp làm giả hồ sơ, người chỉ đạo, người sử dụng hồ sơ giả và người hưởng lợi phải được phân định vai trò, mức độ lỗi và trách nhiệm riêng.

Thông điệp: Quỹ bảo hiểm xã hội là nền tảng an sinh của người lao động. Trung thực trong hồ sơ y tế, kiểm soát chặt chẽ quy trình chi trả và xử lý đúng pháp luật các hành vi gian lận là trách nhiệm chung của cơ sở y tế, người lao động và cơ quan quản lý.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.