TÌNH HUỐNG 63: HỌC SINH LỚP 9 BỊ RÁCH LÒNG BÀN TAY NHIỄM TRÙNG DO ĐÙA NGHỊCH ĐU BÁM VÀO CÁNH CỬA SỔ LỚP HỌC BỊ RỈ SÉT, BUNG BẢN LỀ GÃY SẬP XUỐNG: TRÁCH NHIỆM QUẢN TRỊ CƠ SỞ THUỘC VỀ AI?

“Trong môi trường học đường, không phải mọi tai nạn đều bắt nguồn từ hành vi cố ý hay bạo lực. Đôi khi, chỉ một chiếc bản lề rỉ sét, một cánh cửa sổ xuống cấp nhưng chưa được sửa chữa kịp thời cũng có thể trở thành nguyên nhân khiến học sinh phải nhập viện và để lại những tranh cãi pháp lý về trách nhiệm quản lý cơ sở vật chất trong nhà trường.”

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Tại Trường THCS X, xã B, tỉnh C, dãy phòng học khối lớp 9 đã được đưa vào sử dụng nhiều năm. Một số cửa sổ có dấu hiệu xuống cấp như bản lề rỉ sét, khung cửa lỏng lẻo và xuất hiện tiếng kêu lớn khi đóng mở.

Mặc dù giáo viên nhiều lần phản ánh tình trạng này trong các cuộc họp chuyên môn đầu năm học, việc sửa chữa vẫn chưa được tiến hành do nhà trường đang chờ kinh phí bảo trì.

Trong giờ ra chơi, em Nguyễn Văn A (15 tuổi, học sinh lớp 9) cùng các bạn vui đùa trong lớp học và vô ý đu bám vào cánh cửa sổ để trêu đùa bạn bè.

Bất ngờ, bản lề cửa bị bung ra khiến toàn bộ cánh cửa sổ đổ sập xuống. Trong quá trình né tránh, em A bị mép kim loại rỉ sét cứa sâu vào lòng bàn tay, gây rách lớn và nhiễm trùng nặng, phải khâu vết thương và điều trị kéo dài.

Sau sự việc, gia đình em A yêu cầu nhà trường chịu toàn bộ chi phí điều trị và cho rằng nguyên nhân xuất phát từ việc cơ sở vật chất xuống cấp nghiêm trọng.

Trong khi đó, một số ý kiến cho rằng học sinh đã có hành vi đu bám, sử dụng sai công năng của cửa sổ nên phải tự chịu trách nhiệm về hậu quả xảy ra.

Vậy trong trường hợp này, trách nhiệm pháp lý thuộc về học sinh hay thuộc về nhà trường với tư cách đơn vị quản lý cơ sở vật chất?

2. Góc nhìn pháp lý – “Lá chắn vững chắc”
3. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do công trình xây dựng gây ra

Theo Điều 605 Bộ luật Dân sự năm 2015:

“Chủ sở hữu, người chiếm hữu, người được giao quản lý, sử dụng nhà cửa, công trình xây dựng khác phải bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng khác đó gây thiệt hại cho người khác.

Khi người thi công có lỗi trong việc để nhà cửa, công trình xây dựng khác gây thiệt hại thì phải liên đới bồi thường.”

Theo quy định này, khi công trình, thiết bị hoặc bộ phận của công trình xây dựng gây thiệt hại thì chủ thể đang quản lý, sử dụng công trình có trách nhiệm bồi thường trước tiên cho người bị thiệt hại.

2. Trách nhiệm bảo đảm môi trường giáo dục an toàn

Theo khoản 1 Điều 89 Luật Giáo dục năm 2019:

“Nhà trường có trách nhiệm thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục, quy tắc ứng xử; chủ động phối hợp với gia đình và xã hội để tổ chức hoặc tham gia các hoạt động giáo dục theo kế hoạch của nhà trường, bảo đảm an toàn cho người dạy và người học; thông báo về kết quả học tập, rèn luyện của học sinh cho cha mẹ hoặc người giám hộ.”

Khái niệm môi trường giáo dục an toàn không chỉ bao gồm an toàn về tinh thần mà còn bao gồm trách nhiệm bảo đảm an toàn cơ sở vật chất, trang thiết bị, phòng học và các công trình phục vụ hoạt động giáo dục.

3. Nghĩa vụ quản lý, bảo trì cơ sở vật chất trường học

Khoản 2 Điều 65 Luật Xây dựng 2025 quy định: “Chủ sở hữu hoặc chủ quản lý, sử dụng công trình có trách nhiệm bảo trì công trình xây dựng.”

Nhà trường với tư cách đơn vị trực tiếp quản lý tài sản công và cơ sở vật chất có trách nhiệm:

• Kiểm tra định kỳ tình trạng thiết bị và công trình;
• Kịp thời sửa chữa các hạng mục có nguy cơ gây mất an toàn;
• Có biện pháp cảnh báo, khoanh vùng hoặc ngừng sử dụng đối với khu vực nguy hiểm.

Việc chậm sửa chữa hoặc tiếp tục đưa vào sử dụng các hạng mục đã được cảnh báo mất an toàn có thể làm phát sinh trách nhiệm pháp lý khi xảy ra thiệt hại.

Áp dụng vào tình huống

Trong vụ việc trên, hành vi đu bám vào cửa sổ của học sinh rõ ràng là hành vi chưa phù hợp và có yếu tố lỗi của người bị thiệt hại.

Tuy nhiên, cần đánh giá một yếu tố quan trọng hơn:

Liệu một cánh cửa sổ trong trường học có được phép gãy sập chỉ vì học sinh đu bám trong thời gian ngắn hay không?

Nếu kết quả xác minh cho thấy:

• Bản lề cửa đã bị rỉ sét từ lâu;
• Nhà trường đã được phản ánh về tình trạng xuống cấp;
• Cửa sổ vẫn tiếp tục được đưa vào sử dụng mà không sửa chữa hoặc cảnh báo nguy hiểm;

thì nguyên nhân chủ yếu dẫn đến thiệt hại không còn đơn thuần là hành vi nghịch ngợm của học sinh mà còn xuất phát từ lỗi trong công tác quản lý và bảo trì cơ sở vật chất của nhà trường.

Theo Điều 605 Bộ luật Dân sự năm 2015, nhà trường với tư cách đơn vị quản lý, sử dụng công trình phải là chủ thể chịu trách nhiệm bồi thường chính đối với thiệt hại do cửa sổ gây ra.

Tuy nhiên, nếu xác định hành vi đu bám của học sinh là nguyên nhân góp phần làm phát sinh thiệt hại thì mức bồi thường có thể được xem xét giảm tương ứng với phần lỗi của học sinh theo nguyên tắc bồi thường thiệt hại của pháp luật dân sự.

Kết luận pháp lý

Qua phân tích có thể thấy, mặc dù học sinh có hành vi sử dụng cửa sổ không đúng công năng khi đu bám lên cánh cửa, nhưng việc cửa sổ bị rỉ sét, bung bản lề và gãy sập là dấu hiệu cho thấy công trình đã không còn bảo đảm điều kiện an toàn cần thiết.

Do đó, căn cứ Điều 605 Bộ luật Dân sự năm 2015, nhà trường với tư cách đơn vị quản lý, sử dụng cơ sở vật chất trường học vẫn là chủ thể chịu trách nhiệm pháp lý chính đối với thiệt hại xảy ra.

Mức độ bồi thường cụ thể sẽ được xác định trên cơ sở xem xét đầy đủ mức độ lỗi của từng bên, trong đó có thể tính đến phần lỗi của học sinh nếu hành vi đu bám được xác định là yếu tố góp phần làm phát sinh hậu quả.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Góc nhìn tâm lý

Đối với học sinh tuổi thiếu niên, việc vui đùa, leo trèo hoặc đu bám vào các vật dụng trong lớp học là hành vi khá phổ biến và thường xuất phát từ tâm lý hiếu động, chưa đánh giá hết được mức độ nguy hiểm.

Trong khi đó, đối với phụ huynh, sự việc thường tạo ra cảm giác lo lắng và mất niềm tin vào mức độ an toàn của môi trường học tập khi ngay cả những thiết bị quen thuộc trong lớp học cũng có thể trở thành nguồn gây nguy hiểm.

Góc nhìn giáo dục

Tai nạn này cho thấy giáo dục ý thức sử dụng cơ sở vật chất đúng mục đích là cần thiết, nhưng đồng thời nhà trường cũng không thể lấy hành vi nghịch ngợm của học sinh làm lý do để bỏ qua trách nhiệm bảo đảm an toàn cơ sở vật chất.

Giáo dục an toàn học đường luôn phải song hành giữa trách nhiệm của học sinh và trách nhiệm của người quản lý.

Góc nhìn quản trị

Đây là bài học điển hình về quản trị rủi ro kỹ thuật trong trường học:

• Kiểm tra định kỳ cửa sổ, lan can, quạt trần và các thiết bị có nguy cơ mất an toàn;
• Lập biên bản kỹ thuật đối với các hạng mục xuống cấp;
• Phân loại mức độ nguy hiểm để xử lý khẩn cấp;
• Chủ động bố trí kinh phí sửa chữa trước khi xảy ra tai nạn;
• Thiết lập cơ chế phản hồi nhanh giữa giáo viên và bộ phận quản trị cơ sở vật chất.

Một chiếc bản lề rỉ sét bị bỏ quên hôm nay có thể trở thành một vụ tai nạn học đường ngày mai.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Dựa trên các nguyên tắc quản trị rủi ro hạ tầng và bảo hộ người học, khi xảy ra sự cố tai nạn liên quan đến cơ sở vật chất trường học, trật tự ưu tiên và quy trình xử lý khẩn cấp cần được thiết lập như sau:

ƯU TIÊN TỐI THƯỢNG:

• Nhanh chóng đưa học sinh đi cấp cứu và điều trị: Bảo toàn tính mạng và giảm thiểu tối đa các tổn thương thực thể cho học sinh là mệnh lệnh khẩn cấp, đứng trên mọi quy trình hành chính hay kỹ thuật.

CÁC BƯỚC TRIỂN KHAI TIẾP THEO:

1. Lập biên bản hiện trường, bảo quản chứng cứ kỹ thuật: Ngay sau khi xử lý y tế cho nạn nhân, nhà trường phải tiến hành khoanh vùng, “đóng băng” hiện trường để thiết lập hồ sơ sự cố trực quan, giữ nguyên trạng chứng cứ phục vụ công tác thanh tra, giám định nguyên nhân khách quan.
2. Chủ động thương lượng và hỗ trợ chi phí điều trị cho gia đình học sinh: Thực hiện trách nhiệm giải trình và nghĩa vụ đạo đức sư phạm. Việc kịp thời hỗ trợ tài chính và thăm hỏi thiện chí là chìa khóa để xoa dịu khủng hoảng, ngăn ngừa xung đột pháp lý truyền thông.
3. Báo cáo cơ quan quản lý giáo dục để xin kinh phí sửa chữa khẩn cấp đối với các hạng mục xuống cấp: Hoàn thiện thủ tục hành chính, báo cáo cấp có thẩm quyền để kích hoạt dòng vốn công hoặc các nguồn lực hợp pháp nhằm tái cấu trúc, sửa chữa khẩn cấp các hạng mục nguy hiểm.
4. Kiểm tra toàn bộ hệ thống cửa, lan can, bàn ghế và thiết bị tương tự trong trường: Bước chuyển từ ứng phó hậu quả sang phòng ngừa hệ thống. Nhà trường cần lấy sự cố làm căn cứ thực địa để tổng rà soát toàn bộ bẫy rủi ro vật lý trong khuôn viên, triệt tiêu nguy cơ phát sinh tai nạn tương tự.

Thông điệp của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long:

“Một trường học an toàn không được đánh giá bằng số lượng nội quy treo trên tường, mà bằng việc những chiếc cửa sổ, bản lề và mái ngói đều được kiểm tra trước khi trẻ em bước vào lớp học.”

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.