TÌNH HUỐNG 590: CÔNG TY BỊ ĐỐI THỦ NHÁI KIỂU DÁNG BAO BÌ?

TÌNH HUỐNG 590: CÔNG TY BỊ ĐỐI THỦ NHÁI KIỂU DÁNG BAO BÌ?

Bao bì không chỉ có chức năng chứa đựng sản phẩm mà còn là một yếu tố quan trọng giúp người tiêu dùng nhận biết và phân biệt sản phẩm trên thị trường. Một thiết kế bao bì độc đáo có thể trở thành lợi thế cạnh tranh và tài sản trí tuệ có giá trị. Tuy nhiên, khi đối thủ sử dụng bao bì có hình thức tương tự, doanh nghiệp có thể phải đối mặt với nguy cơ khách hàng nhầm lẫn và tranh chấp sở hữu trí tuệ.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cho vấn đề này.

I. TÓM TẮT TÌNH HUỐNG THỰC TẾ

Công ty M  kinh doanh sản phẩm thực phẩm đóng gói. Để tạo sự khác biệt trên thị trường, M đầu tư thiết kế một mẫu bao bì mới với:

• hình dạng hộp đặc trưng;
• cách phối hợp màu sắc riêng;
• bố cục hình ảnh đặc biệt;
• vị trí logo nổi bật;
• cách trình bày tên sản phẩm dễ nhận biết.

Sau khi ra mắt, sản phẩm của M nhanh chóng được người tiêu dùng nhận diện.

Một thời gian sau, Công ty D, một đối thủ trực tiếp, đưa ra sản phẩm có bao bì với:

• hình dáng gần giống;
• màu sắc tương tự;
• bố cục thông tin tương đồng;
• cách trình bày tên sản phẩm gần giống;
• vị trí hình ảnh và logo có cách sắp xếp tương tự.

Một số khách hàng cho rằng hai sản phẩm thuộc cùng một doanh nghiệp hoặc D là sản phẩm mới của M.

M cho rằng D đã nhái bao bì và yêu cầu chấm dứt việc sử dụng thiết kế.

D phản bác:“Bao bì của chúng tôi vẫn có tên và logo riêng, không hoàn toàn giống M.”

Vấn đề đặt ra là: Bao bì của D có bị xem là xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ của M hay không? M cần căn cứ vào quyền nào để bảo vệ thiết kế bao bì?

II. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC”

1. Bao bì có thể chứa nhiều đối tượng sở hữu trí tuệ

Một thiết kế bao bì có thể đồng thời liên quan đến nhiều đối tượng được bảo hộ, như:

• nhãn hiệu;
• kiểu dáng công nghiệp;
• quyền tác giả đối với hình ảnh, đồ họa;
• tên thương mại hoặc các dấu hiệu khác.

Vì vậy, khi xảy ra tranh chấp, M không nên chỉ xem xét bao bì dưới một góc độ duy nhất.

2. Kiểu dáng công nghiệp có thể là căn cứ bảo vệ

Nếu thiết kế bao bì đáp ứng điều kiện bảo hộ và đã được cấp Bằng độc quyền kiểu dáng công nghiệp, M có thể dựa vào phạm vi bảo hộ của văn bằng để đánh giá hành vi của D. Cần xác định sản phẩm của D có chứa các đặc điểm tạo dáng thuộc phạm vi bảo hộ hay không.

Việc đánh giá phải dựa trên toàn bộ các đặc điểm tạo dáng được bảo hộ, không chỉ nhìn vào một chi tiết riêng lẻ.

3. Bao bì cũng có thể được bảo vệ dưới góc độ quyền tác giả

Nếu trên bao bì có hình ảnh, tranh minh họa, đồ họa hoặc tác phẩm mỹ thuật đáp ứng điều kiện bảo hộ, các yếu tố này có thể được bảo hộ quyền tác giả.Nếu D sao chép hoặc sử dụng trái phép các yếu tố thuộc quyền của M, M có thể xem xét áp dụng cơ chế bảo vệ quyền tác giả.

Tuy nhiên, cần xác định rõ tác phẩm nào được bảo hộ, chủ sở hữu là ai và phạm vi quyền như thế nào.

4. “Không giống hoàn toàn” không có nghĩa là không vi phạm

D cho rằng bao bì của mình không giống 100% bao bì M. Tuy nhiên, trong đánh giá sở hữu trí tuệ, cần xem xét mức độ tương đồng và khả năng gây nhầm lẫn theo từng đối tượng quyền.

Một thiết kế có thể được thay đổi một số chi tiết nhưng vẫn tạo ra tổng thể tương tự đáng kể hoặc khai thác những yếu tố được bảo hộ. Vì vậy, M cần thực hiện đánh giá chuyên môn thay vì chỉ dựa vào việc hai bao bì có “giống hoàn toàn” hay không.

Kết luận pháp lý áp dụng vào tình huống thực tế

Nếu M có quyền hợp pháp đối với kiểu dáng công nghiệp, quyền tác giả, nhãn hiệu hoặc đối tượng SHTT khác và chứng minh được bao bì của D xâm phạm phạm vi quyền được bảo hộ, M có cơ sở yêu cầu chấm dứt hành vi và áp dụng các biện pháp bảo vệ quyền theo Luật Sở hữu trí tuệ 2005( sửa đổi, bổ sung 2009,2019,2022,2025).

Ngược lại, nếu M chưa đăng ký hoặc chưa xác lập đầy đủ quyền đối với thiết kế bao bì, việc xử lý D sẽ khó khăn hơn. Do đó, M cần xác định đối tượng quyền bị xâm phạm, phạm vi bảo hộ và mức độ tương đồng trước khi đưa ra yêu cầu pháp lý.

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ – “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”

Sai lầm phổ biến của doanh nghiệp là chỉ chú ý đến logo mà bỏ qua toàn bộ “ngôn ngữ hình ảnh” của bao bì.

Trên thực tế, người tiêu dùng có thể nhận diện sản phẩm thông qua:

• màu sắc;
• hình dáng;
• bố cục;
• hình ảnh;
• cách trình bày;
• tổng thể thiết kế.

Vì vậy, doanh nghiệp cần nhìn nhận bao bì như một tài sản thương hiệu, không chỉ là vật liệu đóng gói.

Bộ phận marketing, thiết kế và pháp chế cần phối hợp ngay từ giai đoạn hình thành sản phẩm để hạn chế nguy cơ tranh chấp.

IV. GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN CỦA CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Một là, xác định đối tượng SHTT trong bao bì. Rà soát nhãn hiệu, kiểu dáng, hình ảnh, đồ họa và các yếu tố có thể được bảo hộ.

Hai là, tra cứu trước khi thiết kế và công bố. Kiểm tra các thiết kế tương tự trên thị trường để hạn chế xung đột.

Ba là, đăng ký bảo hộ phù hợp. Ưu tiên bảo hộ kiểu dáng công nghiệp, nhãn hiệu và các tác phẩm đủ điều kiện.

Bốn là, lưu giữ hồ sơ thiết kế. Lưu bản phác thảo, file thiết kế, thời điểm sáng tạo và hợp đồng với đơn vị thiết kế.

Năm là, theo dõi thị trường. Phát hiện sớm sản phẩm có bao bì tương tự.

Sáu là, thu thập chứng cứ khi tranh chấp. Lưu mẫu sản phẩm, hình ảnh, quảng cáo, thời điểm xuất hiện và các tài liệu chứng minh quyền của doanh nghiệp.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/

hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.