TÌNH HUỐNG 567:CHƯƠNG TRÌNH MỖI XÃ MỘT SẢN PHẨM (OCOP) QUẢNG TRỊ: QUY TRÌNH ĐĂNG KÝ THƯƠNG HIỆU NHÃN HIỆU TẬP THỂ VÀ CHẾ TÀI XỬ LÝ CÁC HỘ SẢN XUẤT NHÁI NHÃN MÁC THƯƠNG HIỆU?

TÌNH HUỐNG 567:CHƯƠNG TRÌNH MỖI XÃ MỘT SẢN PHẨM (OCOP) QUẢNG TRỊ: QUY TRÌNH ĐĂNG KÝ THƯƠNG HIỆU NHÃN HIỆU TẬP THỂ VÀ CHẾ TÀI XỬ LÝ CÁC HỘ SẢN XUẤT NHÁI NHÃN MÁC THƯƠNG HIỆU?

Sự phát triển mạnh mẽ của Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) tại Quảng Trị đã mang lại sức sống mới cho nông thôn, giúp nâng cao giá trị đặc sản địa phương. Tuy nhiên, đi kèm với sự phát triển thương mại là vô số hệ lụy quản trị phát sinh tại cơ sở. Nhiều hộ sản xuất thiếu ý thức đã tự ý nhái nhãn mác, ăn theo nhãn hiệu tập thể đã được bảo hộ. Đáng quan ngại hơn, việc chiếm dụng lòng lề đường, hạ tầng giao thông chung làm nơi bày bán nông sản trái phép đang làm rạn nứt tình làng nghĩa xóm và đe dọa trực tiếp đến cảnh quan nông thôn mới.

Dưới góc nhìn tích hợp đa ngành, ThS. Nguyễn Hữu Long sẽ phân tích một tình huống điển hình để giúp bà con vừa bảo vệ được thương hiệu, vừa gìn giữ được văn hóa ứng xử nơi làng quê.

1. Tóm tắt tình huống thực tế

Gia đình ông Nguyễn Văn A (cùng một số hộ dân tại xã B, tỉnh C) thành lập Hợp tác xã (HTX) sản xuất tiêu sạch và đã được cấp Chứng nhận bảo hộ nhãn hiệu tập thể cho sản phẩm đạt chuẩn OCOP 4 sao. Để có được thương hiệu này, HTX đã tốn nhiều chi phí, thời gian đầu tư quy chuẩn đóng gói và đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ.

Thấy sản phẩm của HTX bán chạy và có giá trị cao, hộ ông Trần Văn D (sống cùng xóm) không tham gia HTX, sản xuất tiêu lẻ tẻ theo quy trình truyền thống nhưng lại tự in bao bì, nhãn mác có kiểu dáng, tên gọi gần như trùng khớp với nhãn hiệu tập thể OCOP của HTX để bán ra thị trường với giá rẻ hơn.

Chưa dừng lại ở đó, để thu hút khách du lịch và xe tải vãng lai, ông D còn tự ý dựng lều bạt, kê bàn ghế chiếm dụng hành lang an toàn giao thông đường bộ và vỉa hè trước khu vực nhà mình làm nơi bày bán sản phẩm nhái. Hành vi này không chỉ cản trở tầm nhìn của người tham gia giao thông, xả rác thải bao bì ra đường làng ngõ xóm mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín, doanh thu của HTX. Khi đại diện HTX sang góp ý, ông D cho rằng: “Đất làng, đường chung thì ai thích bán gì thì bán, tiêu nào chẳng là tiêu Quảng Trị!”.

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

Việc làm của hộ ông D đã vi phạm đồng thời nhiều quy định pháp luật trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, thương mại và giao thông đường bộ.

Hành vi xâm phạm quyền đối với Nhãn hiệu tập thể

Căn cứ quy định tại Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 (sửa đổi, bổ sung năm 2009, 2019, 2022), nhãn hiệu tập thể của HTX đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp Văn bằng bảo hộ thì thuộc quyền sở hữu hợp pháp của các thành viên HTX.

Khoản 1 Điều 129 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 (sửa đổi, bổ sung năm 2022):

“Các hành vi sau đây được thực hiện mà không được phép của chủ sở hữu nhãn hiệu thì bị coi là xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu:

a) Sử dụng dấu hiệu trùng với nhãn hiệu được bảo hộ cho hàng hóa, dịch vụ trùng với hàng hóa, dịch vụ thuộc danh mục đăng ký kèm theo nhãn hiệu đó;

b) Sử dụng dấu hiệu trùng với nhãn hiệu được bảo hộ cho hàng hóa, dịch vụ tương tự hoặc liên quan đến hàng hóa, dịch vụ thuộc danh mục đăng ký kèm theo nhãn hiệu đó, nếu việc sử dụng có khả năng gây lầm lẫn về nguồn gốc hàng hóa, dịch vụ…”

Việc ông D tự ý in ấn bao bì trùng hoặc tương tự gây lầm lẫn với nhãn hiệu OCOP của HTX là hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Bán hàng nhái, vi phạm pháp luật Thương mại và Cạnh tranh

Theo Luật Thương mại năm 2005, hành vi kinh doanh hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, mạo danh sản phẩm OCOP đã đăng ký là hành vi kinh doanh không lành mạnh, vi phạm quy định về lưu thông hàng hóa trên thị trường. Tuỳ theo tính chất và quy mô, hộ ông D có thể bị xử phạt hành chính theo Nghị định quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu gây hậu quả nghiêm trọng.

Xử phạt hành chính về chiếm dụng hạ tầng giao thông đường bộ

Việc ông D tự ý dựng lều bạt, lấn chiếm hành lang an toàn giao thông và lề đường để buôn bán là vi phạm pháp luật về giao thông đường bộ.

Thẩm quyền xử lý: Thanh tra giao thông và Công an xã/huyện có thẩm quyền tiến hành kiểm tra, lập biên bản vi phạm hành chính.

Hình thức xử phạt: Bị phạt tiền theo Nghị định xử phạt VPHC trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt; đồng thời bị cưỡng chế tháo dỡ công trình vi phạm, khôi phục lại tình trạng ban đầu của hạ tầng giao thông.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị: “Chìa khóa nhân văn”

Thói quen tư lợi chiếm dụng hạ tầng chung và tâm lý “lối mòn làng xã”

Trong đời sống nông thôn, tâm lý “đất công là vô chủ” hay “tiện đâu làm đó” vốn tồn tại dai dẳng. Nhiều người xem vỉa hè, lòng đường trước nhà là không gian mở rộng của gia đình mình. Thói quen tư lợi này không chỉ vi phạm pháp luật mà còn phản ánh sự thiếu hụt trong nhận thức về văn minh công cộng. Đồng thời, tâm lý gato (ghen ăn tức ở) khi thấy HTX làm ăn thành công dẫn đến hành vi “ăn theo”, chiếm đoạt công sức sáng tạo của người khác thay vì chủ động hợp tác.

Giáo dục ý thức bảo vệ cảnh quan nông thôn xanh – sạch – đẹp

Xây dựng nông thôn mới và phát triển sản phẩm OCOP không chỉ dừng lại ở chỉ số kinh tế, mà cốt lõi là giáo dục chuyển hóa nhận thức. Một sản phẩm OCOP đạt chuẩn 4 sao không thể tồn tại trong một môi trường nhếch nhác, rác thải bừa bãi và giao thông mất an toàn. Việc bảo vệ cảnh quan chung cũng chính là bảo vệ “sinh kế bền vững” cho toàn thể cộng đồng dân cư tại địa phương.

Quản trị rủi ro tài sản cá nhân và thương hiệu cộng đồng

Đối với HTX của ông A, sai lầm trong quản trị là chỉ tập trung vào khâu sản xuất mà buông lỏng công tác giám sát thị trường tại địa phương, chưa tuyên truyền rõ cho người dân trong xã hiểu về giá trị pháp lý của nhãn hiệu tập thể. Khi xuất hiện vi phạm, nếu xử lý thô bạo bằng bạo lực hay chửi bới sẽ làm bùng nổ xung đột xóm giềng, biến tranh chấp thương mại thành mâu thuẫn xã hội phức tạp.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Để giải quyết thấu đáo tình huống này, đạt được cả 3 mục tiêu: Đúng pháp luật – Giữ gìn tình xóm giềng – Bảo vệ môi trường sống, Chuyên gia Nguyễn Hữu Long đề xuất quy trình 3 bước:

Bước 1: Hòa giải nhân văn và Cảnh báo pháp lý thiện chí

Đại diện HTX cùng Ban công tác Mặt trận thôn/xã nên đến gặp trực tiếp gia đình ông D. Khi trao đổi, cần mang theo Văn bằng bảo hộ nhãn hiệu và các tài liệu pháp lý liên quan.

Phân tích rõ cho ông D hiểu: Việc ông làm không đơn thuần là “bán tiêu”, mà là hành vi vi phạm Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 (sửa đổi, bổ sung năm 2022) và Luật Thương mại năm 2005. Nếu HTX nộp đơn tố cáo lên Quản lý thị trường hoặc khởi kiện ra Tòa án, ông D không chỉ bị tịch thu toàn bộ hàng hóa, phạt tiền nặng mà còn tổn hại uy tín danh dự của gia đình.

Bước 2: Hỗ trợ kết nối và Tuyên truyền giáo dục cộng đồng

Mở cho ông D một “đường lùi” bằng giải pháp quản trị nhân văn. Nếu sản phẩm tiêu của ông D đạt chất lượng tốt, HTX có thể hướng dẫn ông D làm thủ tục xin gia nhập HTX, đưa quy trình sản xuất của ông vào chuẩn chung để cùng sử dụng nhãn hiệu tập thể hợp pháp.

Song song đó, vận động ông D tự nguyện tháo dỡ lều bạt lấn chiếm lòng đường, di dời gian hàng vào trong sân nhà để trả lại sự quang đãng, sạch đẹp cho đường làng ngõ xóm, bảo vệ an toàn giao thông cho con em trong làng.

Bước 3: Đề nghị chính quyền và Thanh tra Giao thông xử lý nghiêm (Nếu cố tình vi phạm)

Trong trường hợp ông D vẫn cố tình không chấp hành, có thái độ thách thức:

1. Về hành vi chiếm dụng lòng đường: HTX làm đơn gửi Ủy ban nhân dân xã và Thanh tra giao thông địa phương đề nghị kiểm tra, lập biên bản vi phạm hành chính đối với hành vi lấn chiếm hành lang an toàn giao thông đường bộ, cưỡng chế giải tỏa mặt bằng.

2. Về hành vi vi phạm nhãn hiệu: Nộp đơn yêu cầu xử lý xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ tới Đội Quản lý thị trường hoặc Thanh tra Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh để tiến hành thu hồi, xử phạt và tiêu hủy các bao bì nhái nhãn mác theo đúng quy định của pháp luật.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/

Hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.

.