Một hình thức kỷ luật mang tính đe dọa tinh thần không chỉ khiến trẻ sợ hãi tức thời mà còn có thể để lại sang chấn tâm lý kéo dài. Giáo viên có được phép sử dụng biện pháp nhốt học sinh để răn đe hay không?

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Một học sinh lớp 1 do nhiều lần nói chuyện riêng trong giờ học đã bị giáo viên chủ nhiệm dẫn vào nhà kho chứa dụng cụ của trường rồi khóa cửa, yêu cầu ngồi một mình trong suốt giờ ra chơi để “biết sợ và chừa”. Nhà kho tối, ít ánh sáng khiến em hoảng loạn, liên tục khóc lớn, đập cửa cầu cứu nhưng không được đưa ra ngay.

Sau khi được mở cửa, học sinh có biểu hiện hoảng sợ, khóc ngất, sốt cao và nhiều ngày sau vẫn ám ảnh, sợ bóng tối, không dám đến trường nếu không có cha mẹ đi cùng. Gia đình cho rằng hành vi của giáo viên đã gây tổn hại nghiêm trọng đến sức khỏe tinh thần của trẻ và yêu cầu nhà trường làm rõ trách nhiệm.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

1. Quy định về quyền được bảo vệ để phát triển toàn diện của trẻ em

Theo Điều 15 Luật Trẻ em 2016, trẻ em có quyền được bảo vệ dưới mọi hình thức để được sống an toàn, lành mạnh; được bảo đảm tốt nhất các điều kiện phát triển về thể chất, tinh thần, nhân cách và phẩm giá.

Quy định này khẳng định mọi hành vi tác động đến trẻ em trong môi trường giáo dục đều phải hướng đến lợi ích tốt nhất của trẻ, tuyệt đối không được gây tổn hại về thể chất hoặc tinh thần.

2. Nguyên tắc bảo đảm môi trường giáo dục an toàn, tôn trọng người học

Theo khoản 2 Điều 83 Luật Giáo dục 2019 (được sửa đổi, bổ sung năm 2025):

” 2. Được tôn trọng; bình đẳng về cơ hội giáo dục và học tập; được phát triển tài năng, năng khiếu, sáng tạo, phát minh; được cung cấp đầy đủ thông tin về việc học tập, rèn luyện của mình.”

Áp dụng vào tình huống

Trong vụ việc này, việc giáo viên nhốt một học sinh lớp 1 vào nhà kho tối chỉ nhằm mục đích răn đe đã vượt xa giới hạn của một biện pháp giáo dục phù hợp. Đối với trẻ ở độ tuổi đầu cấp tiểu học, cảm giác bị cô lập trong không gian kín và tối có thể tạo ra phản ứng hoảng loạn, mất cảm giác an toàn, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe tinh thần và quá trình phát triển tâm lý.

Kết luận pháp lý: Theo Điều 15 Luật Trẻ em 2016 và khoản 2 Điều 83 Luật Giáo dục 2019 (được sửa đổi, bổ sung năm 2025), việc nhốt học sinh trong nhà kho tối để làm hình thức kỷ luật là hành vi không bảo đảm quyền được bảo vệ, chăm sóc và phát triển toàn diện của trẻ em; đồng thời không phù hợp với nguyên tắc xây dựng môi trường giáo dục an toàn, tôn trọng người học. Tùy tính chất, mức độ vi phạm và hậu quả xảy ra, giáo viên có thể bị xem xét xử lý kỷ luật theo quy định; nhà trường phải kịp thời áp dụng các biện pháp bảo vệ, hỗ trợ tâm lý và khắc phục hậu quả đối với học sinh.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Việc nhốt một học sinh lớp 1 trong không gian tối và kín không phải là biện pháp giáo dục mà là hành vi tạo ra nỗi sợ hãi bằng sự đe dọa tinh thần. Trẻ ở lứa tuổi này chưa đủ khả năng kiểm soát cảm xúc nên rất dễ hình thành sang chấn tâm lý, đặc biệt là nỗi ám ảnh với bóng tối, cảm giác bị bỏ rơi hoặc mất niềm tin vào giáo viên.

Một phương pháp kỷ luật cực đoan như vậy không giúp trẻ nhận thức lỗi sai mà còn làm gia tăng sự lo âu, sợ hãi và cản trở quá trình phát triển nhân cách. Giáo dục tích cực luôn đặt sự tôn trọng, hướng dẫn và đồng hành lên trên các hình thức trừng phạt gây tổn thương.

Về khía cạnh quản trị rủi ro

Từ góc độ quản trị nhà trường, đây là sự cố có nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín cơ sở giáo dục và quyền trẻ em. Khi phát hiện vụ việc, nhà trường cần nhanh chóng xác minh khách quan, tạm đình chỉ việc giảng dạy của giáo viên nếu cần thiết để phục vụ công tác xác minh; đồng thời thành lập hội đồng xử lý kỷ luật theo đúng quy định. Trường hợp hành vi vi phạm nghiêm trọng, làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của học sinh, có thể xem xét áp dụng hình thức kỷ luật cao nhất theo quy định của pháp luật về viên chức và quy định nội bộ, kể cả sa thải (buộc thôi việc đối với viên chức nếu đủ căn cứ pháp lý). Song song với đó, nhà trường cần tổ chức hỗ trợ tâm lý cho học sinh, phối hợp với gia đình và rà soát quy trình quản lý nhằm phòng ngừa các hành vi kỷ luật phản sư phạm tương tự.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

1. Bước 1 – Loại bỏ hoàn toàn các hình thức kỷ luật gây sợ hãi

Giáo viên cần thay thế các biện pháp đe dọa, cô lập hoặc làm tổn thương tâm lý bằng phương pháp giáo dục tích cực, giúp học sinh nhận thức và sửa chữa hành vi thông qua đối thoại, động viên và hướng dẫn.

2. Bước 2 – Thiết lập cơ chế giám sát và phản ánh trong nhà trường

Nhà trường cần tăng cường giám sát hoạt động sư phạm, lắp đặt hệ thống giám sát tại các khu vực chung, xây dựng kênh tiếp nhận phản ánh của phụ huynh và học sinh để kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi xâm phạm quyền trẻ em.

3. Bước 3 – Chuẩn hóa quy trình xử lý vi phạm của nhà giáo

Khi phát hiện giáo viên có dấu hiệu sử dụng phương pháp giáo dục phản sư phạm, nhà trường cần nhanh chóng xác minh, tạm đình chỉ giảng dạy khi cần thiết, thành lập hội đồng xử lý kỷ luật theo đúng quy định và triển khai hỗ trợ tâm lý cho học sinh bị ảnh hưởng.

Thông điệp: “Một môi trường giáo dục an toàn được xây dựng bằng sự tôn trọng và yêu thương; mọi hình thức kỷ luật gieo rắc nỗi sợ đều có thể để lại những vết thương tâm lý lâu dài cho trẻ nhỏ.”

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.