Trong các thương vụ mua bán doanh nghiệp (M&A) hoặc gọi vốn đầu tư, bên mua thường yêu cầu bên bán ký Thỏa thuận bảo mật thông tin (Non-disclosure Agreement – NDA) trước khi tiến hành thẩm định doanh nghiệp (Due Diligence). Đây là thông lệ phổ biến nhằm bảo vệ các thông tin kinh doanh quan trọng của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, trên thực tế, có trường hợp bên mua sau khi tiếp cận được các thông tin nội bộ như tình hình tài chính, khách hàng, công nghệ, hợp đồng hoặc kế hoạch kinh doanh lại lợi dụng chính những thông tin này để gây sức ép, yêu cầu giảm giá chuyển nhượng hoặc buộc bên bán chấp nhận các điều kiện bất lợi. Vậy hành vi này có vi phạm pháp luật hay không?

“Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình” .

I. Tóm tắt tình huống thực tế

Một startup hoạt động trong lĩnh vực phần mềm quản trị doanh nghiệp nhận được đề nghị mua lại từ một tập đoàn công nghệ lớn.

Trước khi tiến hành thẩm định, bên mua yêu cầu Founder ký Thỏa thuận bảo mật (NDA), trong đó Founder phải cung cấp toàn bộ hồ sơ tài chính, danh sách khách hàng, mã nguồn phần mềm, chiến lược kinh doanh và các hợp đồng quan trọng của doanh nghiệp.

Sau gần hai tháng thẩm định, bên mua phát hiện startup đang gặp khó khăn về dòng tiền, một số khách hàng lớn sắp hết thời hạn hợp đồng và doanh nghiệp cần gấp nguồn vốn để duy trì hoạt động.

Thay vì tiếp tục đàm phán theo mức giá đã thống nhất ban đầu, bên mua sử dụng chính những thông tin này để yêu cầu giảm giá doanh nghiệp xuống gần một nửa, đồng thời tuyên bố nếu Founder không chấp nhận thì sẽ chấm dứt giao dịch.

Founder cho rằng bên mua đã lợi dụng thông tin thu được trong quá trình thực hiện NDA để gây bất lợi trong đàm phán và đặt câu hỏi liệu hành vi này có vi phạm pháp luật hay không.

II. Góc nhìn pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

1. Quy định của pháp luật

Theo khoản 3 Điều 3 Bộ luật Dân sự năm 2015, việc xác lập, thực hiện và chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự phải bảo đảm nguyên tắc thiện chí, trung thực.

Theo Điều 385 Bộ luật Dân sự năm 2015, hợp đồng là sự thỏa thuận giữa các bên về việc xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự.

Theo khoản 2 Điều 387 Bộ luật Dân sự năm 2015, trong quá trình giao kết hợp đồng, nếu một bên tiếp nhận được thông tin bí mật của bên kia thì có trách nhiệm bảo mật thông tin và không được sử dụng thông tin đó cho mục đích riêng hoặc mục đích trái pháp luật, nếu vi phạm và gây thiệt hại thì phải bồi thường.

Theo khoản 1 Điều 45 Luật Cạnh tranh năm 2018, doanh nghiệp bị cấm thực hiện hành vi cạnh tranh không lành mạnh, trong đó có các hành vi trái với nguyên tắc thiện chí, trung thực, gây thiệt hại hoặc có thể gây thiệt hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp khác theo quy định của pháp luật.

2. Áp dụng vào tình huống

Trong tình huống trên, việc bên mua yêu cầu ký NDA trước khi thẩm định doanh nghiệp là hoàn toàn phù hợp với thông lệ và không trái pháp luật.

Tuy nhiên, nếu bên mua sử dụng thông tin bí mật thu được chỉ nhằm gây sức ép bất hợp lý, phục vụ lợi ích riêng trái với cam kết bảo mật hoặc sử dụng thông tin ngoài mục đích đã thỏa thuận, thì tùy nội dung của NDA và thiệt hại thực tế, hành vi này có thể vi phạm nghĩa vụ bảo mật theo Điều 387 Bộ luật Dân sự năm 2015 và làm phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại.

Ngược lại, nếu bên mua chỉ đánh giá lại giá trị doanh nghiệp dựa trên kết quả thẩm định hợp pháp và đàm phán lại mức giá mà không vi phạm các cam kết bảo mật hoặc sử dụng thông tin trái mục đích, thì việc đề nghị giảm giá không mặc nhiên là hành vi vi phạm pháp luật, bởi các bên vẫn có quyền tự do thương lượng và quyết định có tiếp tục giao dịch hay không.

3. Kết luận pháp lý

Việc bên mua đề nghị giảm giá sau khi thẩm định doanh nghiệp không mặc nhiên là vi phạm pháp luật.

Tuy nhiên, nếu bên mua lợi dụng thông tin bí mật có được từ NDA để sử dụng trái mục đích, vi phạm cam kết bảo mật hoặc gây thiệt hại cho bên bán thì có thể phải chịu trách nhiệm dân sự và các trách nhiệm pháp lý khác theo quy định của pháp luật.

III. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Góc nhìn pháp lý

NDA không chỉ là công cụ bảo vệ bí mật kinh doanh mà còn là cơ sở xác định quyền và nghĩa vụ của các bên trong quá trình đàm phán. Việc sử dụng thông tin đúng mục đích là nguyên tắc quan trọng để bảo đảm sự công bằng trong giao dịch.

Góc nhìn tâm lý – giáo dục

Nhiều Founder vì quá mong muốn bán doanh nghiệp hoặc gọi vốn nên sẵn sàng cung cấp toàn bộ thông tin ngay từ đầu mà chưa đánh giá đầy đủ các rủi ro pháp lý. Điều này có thể khiến doanh nghiệp rơi vào thế bị động trong quá trình đàm phán.

Góc nhìn quản trị

Startup nên xây dựng quy trình cung cấp thông tin theo từng giai đoạn, chỉ chia sẻ những tài liệu thực sự cần thiết, quy định rõ phạm vi sử dụng thông tin trong NDA và lưu giữ đầy đủ chứng cứ về quá trình trao đổi để bảo vệ quyền lợi khi phát sinh tranh chấp.

IV. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Bước 1 Soạn thảo NDA chặt chẽ, quy định rõ phạm vi thông tin được cung cấp, mục đích sử dụng, thời hạn bảo mật và chế tài khi vi phạm.

Bước 2 Chỉ cung cấp thông tin theo từng giai đoạn của quá trình thẩm định, hạn chế chia sẻ các bí mật kinh doanh cốt lõi khi chưa thật sự cần thiết.

Bước 3 Tham vấn luật sư trước khi ký NDA và trước khi bàn giao các tài liệu quan trọng để bảo đảm quyền lợi của doanh nghiệp trong suốt quá trình đàm phán.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA

Chuyên gia Nguyễn Hữu Long cho rằng, NDA không phải là “tấm vé” để một bên khai thác mọi thông tin của bên kia theo ý mình. Mục tiêu của NDA là tạo môi trường minh bạch để các bên đánh giá cơ hội hợp tác, chứ không phải trở thành công cụ tạo lợi thế không công bằng trong đàm phán. Founder cần hiểu rằng bảo vệ thông tin cũng quan trọng không kém việc bảo vệ tài sản hữu hình của doanh nghiệp.

THÔNG ĐIỆP CỦA CHUYÊN GIA

Thông tin là tài sản quý giá nhất của startup trong các thương vụ đầu tư và M&A. Một NDA được soạn thảo chặt chẽ không chỉ bảo vệ bí mật kinh doanh mà còn giúp doanh nghiệp giữ vững vị thế đàm phán và hạn chế nguy cơ bị lợi dụng trong quá trình thương lượng.

!Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.