TÌNH HUỐNG 210: TRƯỜNG MẦM NON CÔNG LẬP TỰ Ý THU TIỀN “PHÍ TRÔNG TRẺ NGOÀI GIỜ” TỪ 16H30 ĐẾN 17H30 VỚI MỨC GIÁ TỰ PHÁT KHÔNG QUA PHÊ DUYỆT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN TỈNH?

Nhu cầu gửi trẻ ngoài giờ của phụ huynh là hoàn toàn chính đáng, nhưng mọi khoản thu trong cơ sở giáo dục công lập phải được thực hiện đúng thẩm quyền và đúng quy định pháp luật. Việc tự ý đặt ra mức phí không được phê duyệt có thể làm phát sinh trách nhiệm pháp lý và ảnh hưởng nghiêm trọng đến niềm tin của phụ huynh đối với nhà trường.

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Tại một trường mầm non công lập, nhằm đáp ứng nhu cầu của nhiều phụ huynh là công nhân, người lao động thường tan ca muộn, nhà trường tổ chức nhận trông trẻ ngoài giờ từ 16 giờ 30 đến 17 giờ 30.

Tuy nhiên, thay vì thực hiện theo cơ chế được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, nhà trường tự thống nhất thu một khoản tiền gọi là “phí trông trẻ ngoài giờ” với mức thu do Ban Giám hiệu và một số giáo viên tự đề xuất, không thông qua Hội đồng nhân dân tỉnh hoặc cơ quan có thẩm quyền quyết định.

Sau khi phụ huynh phản ánh lên cơ quan quản lý giáo dục, nhiều ý kiến cho rằng đây là hành vi lạm thu, trái quy định về quản lý các khoản thu trong cơ sở giáo dục công lập. Nhà trường lại cho rằng khoản thu hoàn toàn xuất phát từ nhu cầu thực tế của phụ huynh và nhằm bù đắp chi phí giáo viên trực ngoài giờ.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

1. Quy định về các khoản thu trong cơ sở giáo dục công lập

Theo khoản 1 Điều 99 Luật Giáo dục năm 2019 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), học phí và các khoản thu trong cơ sở giáo dục phải được thực hiện theo quy định của pháp luật, bảo đảm đúng thẩm quyền, công khai, minh bạch và phù hợp với cơ chế quản lý tài chính của Nhà nước.

2. Nguyên tắc áp dụng vào tình huống

Khoản 1 Điều 3 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 (sửa đổi, bổ sung năm 2025):

“ Điều 3. Nguyên tắc xử lý vi phạm hành chính

1. Nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính bao gồm:

2. a) Mọi vi phạm hành chính phải được phát hiện, ngăn chặn kịp thời và phải bị xử lý nghiêm minh, mọi hậu quả do vi phạm hành chính gây ra phải được khắc phục theo đúng quy định của pháp luật;……”

Trong vụ việc này:

• Việc khoản thu xuất phát từ mục đích hỗ trợ hoạt động của nhà trường hoặc chi trả công sức cho giáo viên không làm thay đổi nguyên tắc mọi khoản thu phải được thực hiện đúng thẩm quyền, đúng quy định và được công khai minh bạch.
• Nếu cơ quan có thẩm quyền xác định có hành vi thu sai quy định thì khoản thu đó có thể bị yêu cầu chấm dứt, hoàn trả cho phụ huynh và người có trách nhiệm sẽ bị xem xét xử lý theo quy định của pháp luật.

Kết luận pháp lý: Căn cứ khoản 1 Điều 99 Luật Giáo dục năm 2019 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), việc tổ chức các khoản thu trong cơ sở giáo dục công lập phải tuân thủ đúng quy định của pháp luật và đúng thẩm quyền. Trường hợp nhà trường tự ý thu “phí trông trẻ ngoài giờ” khi chưa được cấp có thẩm quyền phê duyệt là không bảo đảm căn cứ pháp lý. Đồng thời, theo khoản 1 Điều 3 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), nếu xác định có hành vi vi phạm thì phải được xem xét, xử lý kịp thời, đúng quy định và thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả theo pháp luật.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

• Sự ấm ức từ mâu thuẫn giữa khung giờ làm việc của phụ huynh công nhân và thời gian đón trẻ: Nhiều phụ huynh buộc phải gửi con ngoài giờ do đặc thù công việc. Nếu khoản thu không rõ căn cứ pháp lý sẽ dễ tạo cảm giác bị ép buộc, làm phát sinh tâm lý bức xúc và giảm niềm tin đối với nhà trường.
• Đạo đức ứng xử trong giáo dục: Nhà trường cần lắng nghe nhu cầu chính đáng của phụ huynh nhưng đồng thời phải tuyệt đối tuân thủ quy định về tài chính công. Mọi khoản thu cần được công khai, minh bạch và giải thích rõ cơ sở pháp lý để tạo sự đồng thuận.

Về khía cạnh quản trị rủi ro tài sản

• “Bẫy” lách luật để trục lợi hành chính: Việc tự đặt tên khoản thu dưới hình thức “hỗ trợ”, “dịch vụ”, “phí ngoài giờ” nhưng không được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt tiềm ẩn nguy cơ bị coi là lạm thu, ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín của nhà trường và toàn ngành giáo dục địa phương.
• Quy trình thanh tra và chuẩn hóa hoạt động trông giữ trẻ ngoài giờ: Cơ quan quản lý giáo dục cần tổ chức thanh tra các khoản thu ngoài giờ, rà soát quy chế tài chính, hướng dẫn thống nhất việc tổ chức dịch vụ trông giữ trẻ sau giờ học và chỉ cho phép triển khai khi đã có đầy đủ căn cứ pháp lý, cơ chế tài chính và mức thu được cấp có thẩm quyền quyết định.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

1. Bước 1 – Tạm dừng khoản thu và rà soát toàn bộ hồ sơ: Nhà trường cần dừng ngay việc thu khoản phí chưa được phê duyệt; thống kê đầy đủ số tiền đã thu, báo cáo cơ quan quản lý và xây dựng phương án xử lý theo hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền.
2. Bước 2 – Minh bạch với phụ huynh: Tổ chức đối thoại công khai với phụ huynh để giải thích nguyên nhân phát sinh nhu cầu trông trẻ ngoài giờ, thông báo kết quả rà soát và thực hiện việc hoàn trả hoặc điều chỉnh khoản thu (nếu có) theo đúng quy định.
3. Bước 3 – Chuẩn hóa cơ chế quản trị dịch vụ ngoài giờ: Xây dựng quy chế tổ chức trông giữ trẻ ngoài giờ trên cơ sở quy định pháp luật; chỉ triển khai sau khi được cấp có thẩm quyền phê duyệt, đồng thời công khai mức thu, phương án sử dụng kinh phí và trách nhiệm của từng bộ phận nhằm bảo đảm tính minh bạch, hợp pháp và bền vững.

Thông điệp: Đáp ứng nhu cầu của phụ huynh là trách nhiệm của nhà trường, nhưng mọi giải pháp đều phải đặt trên nền tảng pháp luật. Chỉ khi các khoản thu được thực hiện đúng thẩm quyền, công khai và minh bạch thì niềm tin của phụ huynh đối với giáo dục công lập mới được củng cố và phát triển bền vững.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.