TÌNH HUỐNG 202: TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP BỊ GIẢNG VIÊN KHỞI KIỆN TẬP THỂ VÌ TỰ Ý GIỮ LẠI 20% TIỀN THÙ LAO HƯỚNG DẪN LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐỂ NHẬP QUỸ PHÚC LỢI CHUNG?

Việc cơ sở giáo dục đại học tự ý khấu trừ một phần tiền thù lao hướng dẫn luận văn của giảng viên để đưa vào quỹ phúc lợi chung khi chưa có căn cứ pháp lý hoặc sự đồng thuận hợp pháp không chỉ làm phát sinh tranh chấp về quyền lợi tài chính mà còn đặt ra yêu cầu phải bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch trong quản lý tài sản, tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập.

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Trường Đại học công lập A ban hành thông báo nội bộ về việc trích giữ lại 20% tiền thù lao hướng dẫn luận văn thạc sĩ của tất cả giảng viên để bổ sung vào quỹ phúc lợi chung của đơn vị. Việc khấu trừ được thực hiện trực tiếp khi chi trả mà không có thỏa thuận riêng với giảng viên, cũng không được công khai đầy đủ căn cứ pháp lý hoặc quy chế tài chính đã được tập thể thông qua.

Cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm, nhiều giảng viên đã cùng nhau gửi đơn yêu cầu nhà trường hoàn trả khoản tiền bị giữ lại. Sau nhiều lần kiến nghị không được giải quyết thỏa đáng, nhóm giảng viên quyết định khởi kiện tập thể yêu cầu Tòa án xem xét tính hợp pháp của việc khấu trừ và buộc nhà trường hoàn trả toàn bộ số tiền đã giữ.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

1. Quy định về quản lý, sử dụng nguồn tài chính trong cơ sở giáo dục đại học

Theo khoản 2 Điều 41 Luật Giáo dục đại học năm 2025, cơ sở giáo dục đại học có trách nhiệm quản lý, sử dụng tài chính và tài sản theo đúng quy định của pháp luật; việc quản lý các nguồn thu phải bảo đảm công khai, minh bạch, đúng mục đích và đúng chế độ.

2. Nguyên tắc công khai, minh bạch trong quản lý tài chính của cơ sở giáo dục đại học

Theo khoản 1 Điều 9 Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018 (sửa đổi, bổ sung năm 2025):

“ Điều 9. Nguyên tắc công khai, minh bạch

1. Cơ quan, tổ chức, đơn vị phải công khai, minh bạch thông tin về tổ chức, hoạt động của cơ quan, tổ chức, đơn vị mình, trừ nội dung thuộc bí mật nhà nước, bí mật kinh doanh và nội dung khác theo quy định của pháp luật.”

Áp dụng vào tình huống

• Nhà trường đã tự ý giữ lại 20% tiền thù lao hướng dẫn luận văn của giảng viên để bổ sung quỹ phúc lợi chung. Nếu việc khấu trừ không được quy định trong  văn bản có giá trị pháp lý hoặc không được công khai, minh bạch theo quy định thì có dấu hiệu vi phạm nguyên tắc quản lý tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập.
• Quyền được hưởng thù lao của giảng viên chỉ có thể bị điều chỉnh khi có căn cứ pháp luật hoặc quy chế hợp pháp được ban hành đúng trình tự, thủ tục. Việc nhiều giảng viên khởi kiện yêu cầu hoàn trả khoản tiền bị giữ lại là tranh chấp có cơ sở xem xét nếu chứng minh được việc khấu trừ trái quy định.

Kết luận pháp lý: Trong trường hợp nhà trường không chứng minh được căn cứ pháp lý cho việc khấu trừ 20% tiền thù lao hướng dẫn luận văn, việc giữ lại khoản tiền này có thể bị xác định là không bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch trong quản lý tài chính theo khoản 2 Điều 41 Luật Giáo dục đại học năm 2025 và khoản 1 Điều 9 Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018 (sửa đổi, bổ sung năm 2025). Khi đó, nhà trường có thể phải hoàn trả khoản tiền đã giữ và rà soát, điều chỉnh lại quy chế quản lý tài chính theo đúng quy định của pháp luật.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

• Sự bất uất, rạn nứt lòng tin nội bộ giảng viên: Việc quyền lợi tài chính bị ảnh hưởng mà thiếu sự giải thích, đối thoại minh bạch dễ khiến giảng viên cảm thấy không được tôn trọng, phát sinh tâm lý bất mãn, giảm động lực cống hiến và ảnh hưởng đến văn hóa học thuật trong nhà trường.
• Đạo đức ứng xử trong quản trị đại học: Một môi trường giáo dục hiện đại cần đề cao sự công bằng, minh bạch và đối thoại. Khi những quyết định liên quan trực tiếp đến quyền lợi của giảng viên được ban hành thiếu đồng thuận sẽ làm suy giảm niềm tin đối với Ban Giám hiệu và ảnh hưởng đến hình ảnh của cơ sở giáo dục.

Về khía cạnh quản trị rủi ro tài sản

• Bẫy quản trị tài chính không minh bạch: Việc tự ý điều chuyển nguồn tiền thù lao sang quỹ phúc lợi mà thiếu căn cứ pháp lý hoặc công khai đầy đủ có thể làm phát sinh khiếu nại, tranh chấp, kiện tụng tập thể, kéo theo rủi ro pháp lý và uy tín của nhà trường.
• Quy trình thanh tra tài chính và buộc hoàn trả chi phí công khai: Khi phát hiện sai phạm, cơ quan có thẩm quyền có thể tiến hành thanh tra việc quản lý tài chính; nếu xác định khoản khấu trừ trái quy định thì nhà trường cần công khai kết quả xử lý, hoàn trả đầy đủ số tiền đã giữ và khắc phục các thiếu sót trong quy chế quản lý tài chính nhằm phòng ngừa tranh chấp tương tự.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

1. Bước 1 – Rà soát tính hợp pháp của quy chế tài chính: Kiểm tra toàn bộ căn cứ pháp lý liên quan đến việc chi trả, khấu trừ và quản lý nguồn thù lao; kịp thời đình chỉ việc thực hiện nếu phát hiện nội dung chưa phù hợp.
2. Bước 2 – Công khai, đối thoại và khắc phục: Tổ chức đối thoại với tập thể giảng viên; công khai hồ sơ, căn cứ pháp lý và phương án xử lý; hoàn trả các khoản tiền đã khấu trừ trái quy định (nếu có) nhằm bảo đảm quyền lợi hợp pháp của giảng viên.
3. Bước 3 – Hoàn thiện cơ chế quản trị tài chính: Xây dựng quy trình quản lý, sử dụng các nguồn thu trên nguyên tắc công khai, minh bạch, có sự tham gia giám sát của các tổ chức đại diện trong nhà trường; định kỳ kiểm tra, thanh tra nội bộ để hạn chế rủi ro và củng cố niềm tin của đội ngũ giảng viên.

Thông điệp: Minh bạch trong quản lý tài chính không chỉ là yêu cầu của pháp luật mà còn là nền tảng xây dựng niềm tin trong môi trường đại học.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.