TÌNH HUỐNG 189: GIÁO VIÊN ĐĂNG HÌNH ẢNH HỌC SINH BỊ ĐIỂM 0 KÈM LỜI CHÊ TRÁCH LÊN FACEBOOK CÁ NHÂN ĐỂ “LÀM GƯƠNG”, KHIẾN HỌC SINH BỊ CHẾ GIỄU TRÊN MẠNG XÃ HỘI: CÓ VI PHẠM PHÁP LUẬT?

“Chỉ một bài đăng kéo dài vài phút trên mạng xã hội cũng có thể để lại vết thương tâm lý kéo dài nhiều năm đối với một đứa trẻ. Khi giáo viên – người có trách nhiệm bảo vệ và giáo dục học sinh – lại trở thành người công khai hình ảnh, điểm số và lời chê trách lên mạng xã hội, ranh giới giữa giáo dục và xâm phạm quyền trẻ em đã bị đặt trước một thử thách lớn.”

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích tình huống dưới góc độ pháp luật, tâm lý và quản trị giáo dục.

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Sau kỳ kiểm tra giữa học kỳ, một giáo viên THCS đã đăng lên trang Facebook cá nhân hình ảnh bài kiểm tra bị điểm 0 của một học sinh, kèm theo ảnh chụp khuôn mặt của em và dòng trạng thái: “Học hành lười biếng thì chỉ có kết quả như thế này để làm gương cho các bạn.”

Bài viết nhanh chóng được chia sẻ rộng rãi, thu hút hàng nghìn lượt bình luận. Nhiều người chế giễu, mỉa mai năng lực học tập của học sinh, thậm chí có người chia sẻ lại hình ảnh trên nhiều nền tảng mạng xã hội khác.

Sau sự việc, học sinh rơi vào trạng thái khủng hoảng tâm lý, không muốn đến trường, né tránh giao tiếp với bạn bè vì liên tục bị trêu chọc. Gia đình em yêu cầu nhà trường làm rõ trách nhiệm của giáo viên và có biện pháp bảo vệ danh dự, quyền riêng tư của con mình.

2. Góc nhìn pháp lý – “Lá chắn vững chắc”
3. Quy định của Luật Trẻ em

Điều 21 Luật Trẻ em năm 2016 quy định trẻ em có quyền được bảo vệ bí mật đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình; được bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín. Việc thu thập, công bố hoặc sử dụng thông tin, hình ảnh của trẻ em phải bảo đảm vì lợi ích tốt nhất của trẻ và tuân thủ quy định của pháp luật.

2. Quy định của Bộ luật Dân sự

Điều 32 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định cá nhân có quyền đối với hình ảnh của mình. Việc sử dụng hình ảnh của cá nhân phải được người đó hoặc người đại diện theo pháp luật đồng ý, trừ các trường hợp luật có quy định khác.

Bên cạnh đó, Điều 34 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ.

3. Quy định của Luật Giáo dục

 Điều 83 Văn bản hợp nhất số 72/VBHN-VPQH năm 2026 (Luật Giáo dục) xác định người học có quyền được tôn trọng, được bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp trong quá trình học tập; đồng thời nhà giáo có trách nhiệm giữ gìn phẩm chất, danh dự, uy tín nghề nghiệp, ứng xử chuẩn mực với người học và góp phần xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh.

Áp dụng vào tình huống

Đối chiếu với tình huống trên, việc giáo viên đăng hình ảnh học sinh kèm điểm số và lời nhận xét mang tính phê phán trên mạng xã hội không còn là hoạt động giáo dục trong phạm vi lớp học mà là hành vi công khai thông tin cá nhân ra môi trường mạng.

Nếu việc đăng tải được thực hiện không có sự đồng ý của người đại diện hợp pháp của học sinh, đồng thời làm ảnh hưởng đến danh dự, nhân phẩm, uy tín và tâm lý của trẻ thì giáo viên có thể phải chịu trách nhiệm dân sự và chịu xem xét trách nhiệm kỷ luật theo quy định của pháp luật và quy định của ngành giáo dục.

Trong trường hợp hành vi gây hậu quả nghiêm trọng hoặc có dấu hiệu vi phạm pháp luật khác, cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét trách nhiệm theo từng tính chất, mức độ của vụ việc.

Kết luận pháp lý

Không có mục tiêu giáo dục nào cho phép đánh đổi danh dự và quyền riêng tư của một đứa trẻ.

Mạng xã hội không phải là nơi để giáo viên công khai lỗi sai của học sinh nhằm tạo áp lực hay “làm gương”.

Càng trong môi trường số, nhà giáo càng phải thận trọng với mỗi hình ảnh, mỗi thông tin liên quan đến học sinh.

Một cú nhấp chuột có thể chỉ mất vài giây, nhưng hậu quả đối với tâm lý của trẻ có thể kéo dài rất nhiều năm.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Góc nhìn tâm lý

Đối với trẻ em và thanh thiếu niên, việc bị công khai hình ảnh cùng những lời chê trách trên mạng xã hội có thể tạo ra sang chấn tâm lý sâu sắc. Khác với những lời phê bình trong lớp học chỉ diễn ra trong một thời điểm, nội dung trên mạng có thể bị chia sẻ, lưu trữ và lan truyền không giới hạn, khiến học sinh liên tục phải đối mặt với sự chế giễu và áp lực từ cộng đồng mạng. Hệ quả có thể là mặc cảm, lo âu, né tránh giao tiếp, giảm động lực học tập, thậm chí xuất hiện các vấn đề nghiêm trọng về sức khỏe tinh thần nếu không được hỗ trợ kịp thời.

Góc nhìn giáo dục

Giáo dục hiệu quả không được xây dựng trên sự bêu rếu hay làm nhục người học. Điểm số chỉ phản ánh kết quả của một bài kiểm tra, không phản ánh giá trị của một con người. Một giáo viên có thể nghiêm khắc trong đánh giá nhưng phải nhân văn trong cách ứng xử. Thay vì công khai lỗi sai để tạo áp lực, nhà giáo cần đồng hành, hướng dẫn học sinh nhận ra hạn chế và xây dựng kế hoạch cải thiện. Chính sự tôn trọng sẽ giúp học sinh có động lực thay đổi bền vững hơn bất kỳ sự chỉ trích công khai nào.

Góc nhìn quản trị

Vụ việc đặt ra yêu cầu cấp thiết về quản trị ứng xử của nhà giáo trên môi trường số. Mỗi cơ sở giáo dục cần ban hành quy tắc sử dụng mạng xã hội đối với cán bộ, giáo viên; quy định rõ những thông tin, hình ảnh của học sinh không được phép đăng tải nếu chưa có căn cứ pháp lý hoặc sự đồng ý hợp lệ. Đồng thời, nhà trường cần xây dựng quy trình xử lý sự cố truyền thông, yêu cầu gỡ bỏ ngay nội dung vi phạm, hỗ trợ học sinh bị ảnh hưởng về tâm lý và phối hợp với gia đình trong quá trình phục hồi. Bên cạnh đó, cần tăng cường bồi dưỡng đạo đức nghề nghiệp, kỹ năng bảo vệ dữ liệu cá nhân và văn hóa ứng xử trên không gian mạng cho đội ngũ giáo viên, góp phần xây dựng môi trường giáo dục an toàn cả trong đời thực và trên môi trường số.

Trong thời đại số, một ngôi trường văn minh không chỉ bảo vệ học sinh trong khuôn viên trường mà còn phải bảo vệ các em trước những tổn thương có thể lan truyền trên không gian mạng.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Không gian mạng không phải là “vùng xám” để ứng xử cảm tính, và hình ảnh của học sinh tuyệt đối không thể trở thành công cụ truyền thông hay đối tượng chia sẻ tùy tiện của giáo viên.

• Xử lý sự cố truyền thông và khắc phục tổn thương cho người học: Khi ranh giới riêng tư bị lấn gạt trên không gian mạng, nhà trường phải lập tức chặn đứng sự việc: buộc tháo gỡ nội dung, phối hợp cùng gia đình và tổ chức xin lỗi công khai. Điều quan trọng hơn cả việc “xóa bài đăng” là việc “chữa lành tổn thương”: hỗ trợ tư vấn và theo dõi sát sao tâm lý học sinh để ngăn ngừa các hệ lụy từ bạo lực mạng.
• Chuyển hóa quản trị: Từ quy chuẩn sư phạm đến đạo đức số: Sửa chữa sai lầm trên mạng xã hội chỉ là giải pháp khắc phục; việc nâng cao “sức đề kháng số” cho đội ngũ nhà giáo mới là nền tảng căn cơ. Nhà trường cần thiết lập quy chế bảo vệ hình ảnh người học chặt chẽ, đồng thời coi “đạo đức số” là chỉ số bắt buộc trong đánh giá tác phong nhà giáo, bảo đảm môi trường học đường luôn an toàn và chuẩn mực cả trên thực địa lẫn trên không gian mạng.

Thông điệp của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long:

“Một bài kiểm tra điểm thấp có thể được làm lại, nhưng lòng tự trọng của một đứa trẻ sau khi bị bêu rếu trước hàng nghìn người trên mạng thì không dễ gì hàn gắn. Giáo dục bằng sự tôn trọng luôn để lại dấu ấn đẹp hơn giáo dục bằng sự phán xét.”

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.