Một tai nạn tưởng chừng bắt nguồn từ hành vi nghịch ngợm của học sinh nhưng lại đặt ra câu hỏi lớn về trách nhiệm bảo đảm an toàn cơ sở vật chất trong trường học. Khi thiết bị xuống cấp không được phát hiện và sửa chữa kịp thời, ai phải chịu trách nhiệm pháp lý.

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Trong giờ ra chơi, một học sinh lớp 9 cùng nhóm bạn đùa nghịch và đu bám vào cánh cửa sổ của lớp học. Do cửa sổ đã bị rỉ sét nhiều năm, bản lề bị ăn mòn nhưng chưa được thay thế, toàn bộ cánh cửa bất ngờ bung khỏi khung và đổ sập xuống.

Em học sinh bị cạnh kim loại sắc cứa rách sâu lòng bàn tay, phải khâu nhiều mũi. Vết thương sau đó bị nhiễm trùng do phần kim loại hoen gỉ gây tổn thương nghiêm trọng, buộc phải điều trị kéo dài.

Sau sự việc, nhiều phụ huynh phản ánh cửa sổ, lan can và nhiều hạng mục trong trường đã xuống cấp từ lâu nhưng chưa được kiểm tra, sửa chữa định kỳ.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

Xét dưới góc độ pháp luật, trường học không chỉ có nghĩa vụ tổ chức hoạt động dạy học mà còn phải duy trì môi trường giáo dục an toàn, thường xuyên kiểm tra, bảo dưỡng cơ sở vật chất nhằm phòng ngừa nguy cơ gây thiệt hại cho người học.

1. Quy định về trách nhiệm bảo đảm điều kiện an toàn trong cơ sở giáo dục

Khoản 1 Điều 89 Luật Giáo dục năm 2019 (được sửa đổi, bổ sung năm 2025) quy định cơ sở giáo dục phải bảo đảm các điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ hoạt động giáo dục; xây dựng môi trường học tập an toàn, lành mạnh cho người học theo quy định của pháp luật.

Quy định này đặt trách nhiệm trực tiếp lên nhà trường trong việc quản lý, kiểm tra và duy trì tình trạng an toàn của toàn bộ công trình, thiết bị, phòng học và tài sản phục vụ dạy học.

2. Nguyên tắc bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng gây ra

Điều 605 Bộ luật Dân sự năm 2015:

“ Điều 605. Bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng khác gây ra

Chủ sở hữu, người chiếm hữu, người được giao quản lý, sử dụng nhà cửa, công trình xây dựng khác phải bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng khác đó gây thiệt hại cho người khác.

Khi người thi công có lỗi trong việc để nhà cửa, công trình xây dựng khác gây thiệt hại thì phải liên đới bồi thường.”

Áp dụng vào tình huống

• Trong vụ việc này: Nhà trường là đơn vị trực tiếp quản lý phòng học và hệ thống cửa sổ. Cánh cửa bị rỉ sét, xuống cấp, bung bản lề cho thấy dấu hiệu mất an toàn đã tồn tại trước thời điểm xảy ra tai nạn. Nếu xác định nhà trường không thực hiện việc kiểm tra, bảo trì, sửa chữa định kỳ hoặc đã biết nguy cơ nhưng không khắc phục thì đây là thiếu sót trong công tác quản trị cơ sở vật chất.

Kết luận pháp lý: Theo Khoản 1 Điều 89 Luật Giáo dục năm 2019 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) và Điều 605 Bộ luật Dân sự năm 2015, nếu xác định tai nạn xảy ra có nguyên nhân từ việc nhà trường không bảo đảm tình trạng an toàn của cơ sở vật chất, không thực hiện đầy đủ công tác kiểm tra, bảo trì hoặc sửa chữa cửa sổ đã xuống cấp thì nhà trường có thể phải chịu trách nhiệm dân sự về thiệt hại phát sinh, đồng thời phải rà soát, khắc phục toàn bộ các nguy cơ mất an toàn trong khuôn viên trường học.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Ở lứa tuổi THCS, học sinh có xu hướng hiếu động, thích khám phá và đôi khi chưa nhận thức đầy đủ hậu quả từ các hành vi đùa nghịch. Vì vậy, giáo dục kỹ năng tự bảo vệ bản thân và ý thức giữ gìn an toàn trường học cần được thực hiện thường xuyên thay vì chỉ nhắc nhở sau khi sự cố xảy ra.

Đối với giáo viên và nhà trường, sau tai nạn cần tránh quy kết toàn bộ lỗi cho học sinh. Thay vào đó, cần kết hợp giáo dục ý thức chấp hành nội quy với việc nhìn nhận khách quan những thiếu sót trong công tác quản lý cơ sở vật chất. Một môi trường giáo dục nhân văn là nơi mọi sự cố đều được xem như cơ hội để hoàn thiện hệ thống phòng ngừa rủi ro.

Về khía cạnh quản trị rủi ro tài sản

Vụ việc phản ánh ba vấn đề quản trị cần đặc biệt lưu ý: Lỗi lơ là trong công tác kiểm tra, bảo trì định kỳ đầu năm học: Việc rà soát cơ sở vật chất trước năm học mới phải được thực hiện toàn diện đối với cửa sổ, cửa ra vào, lan can, cầu thang, hệ thống điện, quạt trần, bàn ghế và các hạng mục có nguy cơ gây tai nạn. Bất kỳ dấu hiệu hư hỏng nào cũng cần được xử lý trước khi đưa vào sử dụng.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Để phòng ngừa những vụ tai nạn tương tự, ThS. Nguyễn Hữu Long đề xuất ba nhóm giải pháp:

1. Bước 1 – Chuẩn hóa kiểm định an toàn cơ sở vật chất: Thực hiện kiểm tra tổng thể toàn bộ trường học trước mỗi năm học; lập danh mục tài sản có nguy cơ mất an toàn và ưu tiên sửa chữa ngay các hạng mục xuống cấp.
2. Bước 2 – Thiết lập quy trình quản trị tài sản theo vòng đời: Áp dụng hồ sơ theo dõi từng hạng mục cơ sở vật chất, ghi nhận thời gian lắp đặt, bảo trì, thay thế; phân công trách nhiệm cụ thể cho bộ phận quản trị cơ sở vật chất nhằm giảm thiểu nguy cơ phát sinh tai nạn.
3. Bước 3 – Xây dựng văn hóa an toàn học đường: Tăng cường giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn cho học sinh; đồng thời khuyến khích giáo viên, học sinh và phụ huynh chủ động phản ánh các hạng mục mất an toàn để nhà trường xử lý kịp thời trước khi xảy ra hậu quả.

Thông điệp: Một cánh cửa rỉ sét không chỉ là dấu hiệu xuống cấp của công trình mà còn là lời cảnh báo về trách nhiệm quản trị. An toàn học đường phải được bắt đầu từ những chi tiết nhỏ nhất.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.