Một buổi livestream đầy cảm xúc có thể mang lại hàng nghìn lượt xem, nhưng cũng có thể biến thành hành vi vi phạm pháp luật khi xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác trên không gian mạng. Khi phụ huynh lựa chọn mạng xã hội thay vì đối thoại với nhà trường, hậu quả pháp lý không chỉ dừng lại ở xử phạt hành chính mà còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Sau khi con trai học lớp 5 bị nhà trường xếp loại hạnh kiểm yếu do nhiều lần đánh bạn trong trường, một phụ huynh đã mang điện thoại đến trước cổng trường tiểu học để phát trực tiếp (livestream) trên mạng xã hội. Trong buổi livestream, người này liên tục dùng nhiều lời lẽ thô tục, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của Hiệu trưởng, cho rằng nhà trường “trù dập”, “ép học sinh”, đồng thời kêu gọi cộng đồng mạng chia sẻ để gây áp lực.

Đoạn livestream nhanh chóng lan truyền với hàng chục nghìn lượt xem, bình luận và chia sẻ, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín của Hiệu trưởng và hoạt động bình thường của nhà trường. Sau đó, Hiệu trưởng làm đơn yêu cầu cơ quan công an xử lý theo quy định pháp luật.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

1. Quy định về Tội làm nhục người khác

Theo Điều 155 Bộ luật Hình sự năm 2015 (được sửa đổi, bổ sung năm 2025), người nào xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của người khác thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Một trong các tình tiết định khung tăng nặng là hành vi sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử để phạm tội, hoặc làm cho nạn nhân bị ảnh hưởng nghiêm trọng đến danh dự, uy tín trong xã hội.

2. Nguyên tắc bảo vệ danh dự, nhân phẩm và giải quyết khiếu nại trong giáo dục

Điều 155 Bộ luật Hình sự năm 2015 (được sửa đổi, bổ sung năm 2025):

“ Điều 155. Tội làm nhục người khác

1.Người nào xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của người khác, thì bị phạt cảnh cáo, phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm.”

Áp dụng vào tình huống

• Về hành vi: Phụ huynh đã cố ý livestream công khai tại cổng trường, sử dụng nhiều lời lẽ xúc phạm Hiệu trưởng. Hành vi được thực hiện trên mạng xã hội, làm nội dung lan truyền rộng rãi. Uy tín, danh dự của Hiệu trưởng và hình ảnh của nhà trường bị ảnh hưởng nghiêm trọng; hoạt động giáo dục bị xáo trộn.

Kết luận pháp lý: Trong tình huống này, quyền phản ánh của phụ huynh không đồng nghĩa với quyền xúc phạm người khác. Nếu hành vi livestream có nội dung chửi bới, hạ nhục, bôi nhọ Hiệu trưởng trước cộng đồng mạng gây hậu quả nghiêm trọng thì hoàn toàn có căn cứ xem xét trách nhiệm hình sự theo Điều 155 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025); đồng thời nếu có yếu tố bịa đặt nhằm làm mất uy tín của Hiệu trưởng thì cơ quan tiến hành tố tụng có thể xem xét thêm trách nhiệm đối với hành vi vu khống theo quy định pháp luật.

3. Góc nhìn tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Việc phụ huynh quá cực đoan trong tâm lý bênh con là hiện tượng khá phổ biến. Khi cảm xúc tức giận lấn át lý trí, nhiều người lựa chọn mạng xã hội như một “tòa án công khai”, vô tình biến mình từ người khiếu nại thành người vi phạm pháp luật. Trong giáo dục, trẻ em cần học cách chịu trách nhiệm đối với hành vi sai của mình. Nếu cha mẹ luôn bao che, đổ lỗi cho nhà trường hoặc công khai xúc phạm giáo viên, Hiệu trưởng thì trẻ sẽ hình thành nhận thức lệch lạc rằng chỉ cần gây áp lực dư luận là có thể phủ nhận trách nhiệm của bản thân. Điều đó đi ngược với mục tiêu giáo dục về tính trung thực, tôn trọng và thượng tôn pháp luật.

Về khía cạnh quản trị rủi ro tài sản

Danh dự và uy tín của người quản lý nhà trường là một giá trị vô hình nhưng có ý nghĩa đặc biệt đối với hoạt động giáo dục. Khi xuất hiện các livestream bôi nhọ trên mạng xã hội, nhà trường cần kích hoạt ngay quy trình quản trị rủi ro truyền thông và pháp lý: Nhanh chóng lưu giữ toàn bộ video livestream, bình luận, hình ảnh và dữ liệu điện tử làm chứng cứ. Phối hợp với cơ quan công an lập biên bản về hành vi xúc phạm công khai và bảo toàn chứng cứ số.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Để hạn chế các xung đột giữa phụ huynh và nhà trường dẫn đến vi phạm pháp luật, ThS. Nguyễn Hữu Long đề xuất 03 giải pháp:

1. Bước 1 – Thiết lập cơ chế đối thoại minh bạch: Nhà trường cần tổ chức tiếp nhận, giải quyết phản ánh của phụ huynh theo đúng quy trình, công khai kết quả xử lý và tạo điều kiện để các bên trao đổi trực tiếp trước khi mâu thuẫn bị đẩy lên mạng xã hội.
2. Bước 2 – Giáo dục văn hóa ứng xử số: Tăng cường tuyên truyền cho phụ huynh và học sinh về trách nhiệm pháp lý khi sử dụng mạng xã hội; nâng cao ý thức tôn trọng danh dự, nhân phẩm của người khác và kỹ năng kiểm soát cảm xúc khi xảy ra tranh chấp.
3. Bước 3 – Hoàn thiện quy trình xử lý khủng hoảng truyền thông: Nhà trường cần xây dựng quy trình phối hợp giữa Ban giám hiệu, cơ quan công an và cơ quan quản lý giáo dục để kịp thời lập biên bản, thu thập chứng cứ điện tử, xử lý hành vi xúc phạm hoặc vu khống, đồng thời bảo vệ uy tín của nhà trường và quyền lợi hợp pháp của các bên.

Thông điệp: Một lời nói trên mạng xã hội có thể lan truyền trong vài phút, nhưng hậu quả pháp lý và tổn thương danh dự có thể kéo dài nhiều năm. Đối thoại văn minh luôn là con đường đúng đắn hơn livestream xúc phạm.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.