TÌNH HUỐNG 135 : CEO KHỞI NGHIỆP CẦN RÀNG BUỘC ĐẠO ĐỨC VÀ QUẢN TRỊ NHƯ THẾ NÀO ĐỂ TRÁNH CÁI BẪY ƯU ÁI VÀ NGHĨA VỤ NÊU TRÊN KHI TÀI SẢN CÔNG TY BỊ BAN PHÁT VÌ TÌNH RIÊNG?

“Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình” .

 

1. Tóm tắt tình huống thực tế

Anh M và anh K là hai nhà sáng lập. Họ là hàng xóm thân thiết lâu năm tại khu dân cư [LOCAL]. Năm 2024, hai anh dốc vốn lập Công ty Cổ phần Giải pháp Số TechSpace. Công ty thuê trọn một sàn văn phòng diện tích lớn tại trung tâm thành phố. Anh M giữ chức Giám đốc điều hành (CEO), phụ trách mảng hành chính hậu cần. Anh K làm Giám đốc kỹ thuật, chịu trách nhiệm hạ tầng cốt lõi. Do nể tình láng giềng, anh K giao trọn mảng quản lý mặt bằng văn phòng cho anh M.

Đầu năm 2026, do công ty chưa sử dụng hết diện tích sàn, anh M đưa ra quyết định sai lầm. Do lòng tham muốn tạo lợi ích riêng cho người quen và khẳng định quyền lực cá nhân, anh tự ý ký hợp đồng cho công ty của người bạn thân thuê lại 30% diện tích văn phòng TechSpace. Mức giá cho thuê rẻ hơn một nửa so với giá thị trường hiện tại. Anh M âm thầm đóng dấu, hoàn toàn không thông qua Hội đồng quản trị. Khi công ty gặp áp lực về dòng tiền vận hành, anh K tiến hành rà soát sổ sách kế toán. Anh mới ngã ngửa phát hiện tài sản công ty bị định đoạt trái phép, gây thất thu dòng tiền nghiêm trọng.

Doanh nghiệp thâm hụt ngân sách, dự án công nghệ bị đình trệ. Cho rằng anh M trục lợi vị trí, làm tiêu tán tài sản gia đình mình, anh K vô cùng phẫn nộ. Anh K yêu cầu anh M bồi thường toàn bộ thiệt hại kinh tế bằng tài sản cá nhân. Mối quan hệ xóm giềng lập tức đổ vỡ hoàn toàn. Hai nhà xảy ra cãi vã, xúc phạm nhau gay gắt tại khu phố. Họ ném chất bẩn vào nhà nhau, gây mất an ninh trật tự, buộc công an địa phương phải can thiệp xử lý.

2. Góc nhìn pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

Dưới góc độ pháp luật dân sự và doanh nghiệp, việc Giám đốc tự ý cho thuê tài sản công ty với giá thấp cho người có liên quan là hành vi vi phạm nghĩa vụ trung thành, làm vô hiệu hóa hành lang an toàn của tổ chức.

• Vi phạm nghĩa vụ trung thực và tránh xung đột lợi ích: Căn cứ quy định tại Điều 165 và Điều 167 Luật Doanh nghiệp 2020, người quản lý công ty có nghĩa vụ thực hiện các quyền được giao một cách trung thực, cẩn trọng; không được sử dụng tài sản, cơ hội kinh doanh của công ty để tư lợi hoặc phục vụ lợi ích của tổ chức, cá nhân khác. Các hợp đồng, giao dịch giữa công ty với người có liên quan hoặc người quen của người quản lý bắt buộc phải được Hội đồng quản trị hoặc Đại hội đồng cổ đông phê duyệt rõ ràng. Việc anh M tự ý ký hợp đồng cho thuê giá rẻ mà không báo cáo là hành vi lạm dụng quyền lực quản trị. Giao dịch vượt quá thẩm quyền đại diện này mặc nhiên vô hiệu theo Điều 122 và Điều 142 Bộ luật Dân sự 2015.
• Trách nhiệm bồi thường thiệt hại bằng tài sản cá nhân: Căn cứ Khoản 2 Điều 165 Luật Doanh nghiệp 2020 và Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015, người quản lý vi phạm nghĩa vụ trung thành gây thiệt hại cho doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm cá nhân bồi thường. Anh M không thể đưa ra văn bản đồng thuận nào của các cổ đông sáng lập để hợp thức hóa hợp đồng thuê giá rẻ này. Do đó, theo quy định tại Điều 585 Bộ luật Dân sự 2015, anh M có nghĩa vụ pháp lý phải hoàn trả phần chênh lệch giá thuê so với thị trường và bồi thường thiệt hại bằng tài sản cá nhân của mình cho công ty và cổ đông K.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục

• Lòng tham quyền lực và tâm lý dùng của công làm quà tư: Anh M vì muốn thể hiện cái tôi, lấy lòng người quen nên chọn giải pháp “rút ruột” tài nguyên công ty. Lòng tham ích kỷ trước mắt khiến anh xem nhẹ sự đóng góp dòng vốn của người bạn láng giềng. Khi biến cố xảy ra, tâm lý anh K rơi vào hoảng loạn, sợ bị ảnh hưởng đến dòng vốn của gia đình nên lập tiếp kích hoạt cơ chế nghi kỵ, đào sâu mâu thuẫn với người bạn thân.
• Sự thiếu sót trong giáo dục tư duy rạch ròi tư cách pháp nhân: Nhiều nhà điều hành Startup lầm tưởng rằng mình là Giám đốc thì có quyền tự định đoạt không gian văn phòng. Họ thiếu hụt giáo dục về tính tuân thủ quy trình và thượng tôn pháp luật doanh nghiệp. Họ nhầm lẫn sâu sắc giữa sự hiếu khách cá nhân hằng ngày và nghĩa vụ bảo mật, tối ưu hóa giá trị tài sản của một pháp nhân độc lập.

Góc nhìn Quản trị

• Thất bại chí mạng trong quản trị rủi ro giao dịch (Transaction Risk): Anh M đã đặt cược uy tín điều hành của TechSpace vào một hợp đồng thuê mướn bất hợp pháp. Quản trị doanh nghiệp bằng niềm tin cảm tính hàng xóm là hành vi tự sát. Việc thiếu bộ quy trình rà soát và đối soát giá trị hợp đồng (Internal Audit) làm vô hiệu hóa hàng lăng bảo vệ của người điều hành trước sự phản kháng của cổ đông.
• Khủng hổng quy trình kiểm soát quyền lực tài sản tập trung: TechSpace hoàn toàn bỏ trống quy trình ban hành quy chế sử dụng tài sản chung. Một doanh nghiệp đúng chuẩn bắt buộc phải có quy định: Mọi hành vi cho thuê lại mặt bằng, định giá tài sản khai thác bắt buộc phải có báo cáo khảo sát giá thị trường độc lập, có sự đồng duyệt chữ ký kép của cả Giám đốc điều hành và Giám đốc kỹ thuật trước khi ký kết đóng dấu.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Bước 1: Hòa giải xóm giềng và đóng băng khủng hoảng tài sản (Ngắn hạn)

• Hòa giải xóm giềng khẩn cấp: Anh M và anh K phải dừng ngay hành vi ném chất bẩn sang nhà nhau để tránh bị xử lý vi phạm trật tự công cộng theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015. Anh M cần giữ cái đầu lạnh, chủ động mời tổ trưởng dân phố làm trung gian tổ chức buổi gặp gỡ riêng. Mục tiêu là lập biên bản hòa giải láng giềng, cam kết giữ an toàn cho hai gia đình trước khi xử lý câu chuyện kinh tế.
• Hủy bỏ hợp đồng vi phạm hoặc điều chỉnh giá thuê khẩn cấp: Dựa trên căn cứ pháp lý hợp đồng vô hiệu, anh M phải chủ động làm việc với người quen để chấm dứt hoặc ký phụ lục điều chỉnh lại mức giá thuê văn phòng về đúng giá thị trường theo đúng Luật Doanh nghiệp 2020. Nếu bên thuê từ chối, công ty thực hiện quyền tịch thu quyền tiếp cận mặt bằng dựa trên tinh thần thượng tôn tài sản của pháp nhân để giải cứu dòng tiền, khép lại tranh chấp dân sự.

Bước 2: Tái cấu trúc quy trình quản trị và bồi hoàn vốn nội bộ (Trung hạn)

• Thỏa thuận cam kết gánh vác trách nhiệm tài chính của Founder: Để bù đắp phần dòng tiền thất thu trong quá khứ và xoa dịu hoang mang của anh K, hai bên ký văn bản thỏa thuận bổ sung dựa trên Bộ luật Dân sự 2015. Anh M tự nguyện trích tiền cá nhân hoặc giảm tỷ lệ nhận cổ tức trong tương lai để bảo đảm nghĩa vụ hoàn trả phần thiệt hại do lỗi điều hành cảm tính của mình, tái thiết lập lòng tin giữa hai nhà sáng lập.
• Chuẩn hóa Quy chế quản lý tài sản và cơ chế phê duyệt kép: Ban hành Quy chế quản lý và sử dụng tài sản doanh nghiệp mới dựa trên Luật Doanh nghiệp 2020. Quy định rõ: Nghiêm cấm mọi hành vi tự ý cho thuê lại mặt bằng. Quy trình phê duyệt hợp đồng khai thác tài sản có giá trị lớn bắt buộc phải có biên bản đối soát thẩm định giá và phải có chữ ký đồng duyệt kỹ thuật số của cả Giám đốc điều hành và Giám đốc kỹ thuật để bảo đảm tính kiểm soát 100%.

Bước 3: Bài học dài hạn về tách biệt tình cảm và tài sản

• Rạch ròi tài sản là hành vi quản trị nhân văn nhất: Bài học xương máu cho các nhà quản trị là: “Tài sản của công ty không phải là công cụ ngoại giao cá nhân của CEO”. Sự rõ ràng, nghiêm minh trong quản trị cơ sở hạ tầng và thượng tôn quy trình văn bản ngay từ ngày đầu không làm mất đi tình nghĩa bạn bè, mà ngược lại, đó chính là lá chắn duy nhất để bảo vệ tài sản cá nhân, bảo vệ dòng vốn doanh nghiệp và giữ gìn tình nghĩa xóm giềng bền chặt trước những sóng gió của thương trường.

 

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

• Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS.Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.
• Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.