“Giáo dục kỹ năng sống được kỳ vọng giúp trẻ em phát triển tư duy, cảm xúc và khả năng thích ứng với cuộc sống hiện đại. Thế nhưng, thời gian gần đây xuất hiện không ít mô hình núp bóng giáo dục để truyền bá những nội dung phản khoa học, mê tín hoặc tác động tiêu cực đến nhận thức của trẻ nhỏ. Khi những khóa học mang tên “gọi hồn”, “khai mở năng lượng vũ trụ”, “thanh lọc tâm trí” xuất hiện trong môi trường giáo dục trẻ em, câu hỏi đặt ra không chỉ là vấn đề đạo đức nghề nghiệp mà còn là trách nhiệm pháp lý của đơn vị tổ chức.”

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp toàn diện cả về pháp lý, tâm lý và quản trị giáo dục.

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Tại huyện B, tỉnh C, Trung tâm kỹ năng sống X quảng bá các khóa học với những nội dung như “đánh thức năng lượng tâm linh”, “gọi hồn giao tiếp với người đã khuất” và “thanh lọc tâm trí để thay đổi số phận”.

Nhiều phụ huynh tin tưởng đăng ký cho con tham gia với mức học phí từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng mỗi khóa học.

Trong quá trình hoạt động, trung tâm yêu cầu trẻ em thực hiện các nghi thức mang tính mê tín, ngồi thiền trong phòng tối và tham gia các hoạt động được giới thiệu là “kết nối với thế giới tâm linh”.

Sau khi thông tin lan truyền trên mạng xã hội, nhiều phụ huynh hoang mang, lo sợ con em mình bị ảnh hưởng tiêu cực về tâm lý và nhận thức.

Qua kiểm tra ban đầu, cơ quan chức năng phát hiện trung tâm có dấu hiệu hoạt động không đúng nội dung đăng ký và sử dụng nhiều tài liệu giới thiệu, giấy chứng nhận đào tạo có dấu hiệu bất thường.

2. Góc nhìn pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

1. Quy định của Bộ luật Hình sự về hành vi làm giả tài liệu

Điều 341 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017, 2025 quy định:

“Điều 341. Tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức; tội sử dụng con dấu hoặc tài liệu giả của cơ quan, tổ chức

1. Người nào làm giả con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ khác của cơ quan, tổ chức hoặc sử dụng con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ giả thực hiện hành vi trái pháp luật, thì bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 02 năm.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 05 năm:
3. a) Có tổ chức;
4. b) Phạm tội 02 lần trở lên;
5. c) Làm từ 02 con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ khác đến 05 con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ khác;
6. d) Sử dụng con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ khác thực hiện tội phạm ít nghiêm trọng hoặc tội phạm nghiêm trọng;

đ) Thu lợi bất chính từ 10.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng;

1. e) Tái phạm nguy hiểm.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 07 năm:
3. a) Làm 06 con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ khác trở lên;
4. b) Sử dụng con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ khác thực hiện tội phạm rất nghiêm trọng hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng;
5. c) Thu lợi bất chính 50.000.000 đồng trở lên.
6. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng.”

Theo quy định này, người nào làm giả hoặc sử dụng giấy phép, chứng nhận, văn bằng hoặc các loại tài liệu giả của cơ quan, tổ chức nhằm phục vụ hoạt động trái pháp luật thì tùy tính chất, mức độ vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Trong lĩnh vực giáo dục kỹ năng sống, nếu một tổ chức sử dụng giấy phép giả, chứng chỉ giả, quyết định công nhận giả hoặc tài liệu giả nhằm tạo niềm tin cho phụ huynh để tuyển sinh thì đây có thể là căn cứ để cơ quan điều tra xem xét trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.

2. Quy định của Bộ luật Dân sự về trách nhiệm phát sinh từ quan hệ dịch vụ

Điều 513 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định:

“ Hợp đồng dịch vụ là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cung ứng dịch vụ thực hiện công việc cho bên sử dụng dịch vụ, bên sử dụng dịch vụ phải trả tiền dịch vụ cho bên cung ứng dịch vụ.“

Đồng thời, Điều 360 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định:

“Trường hợp có thiệt hại do vi phạm nghĩa vụ gây ra thì bên có nghĩa vụ phải bồi thường toàn bộ thiệt hại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác.”

Điều này đồng nghĩa với việc tổ chức cung cấp dịch vụ giáo dục, đào tạo hoặc kỹ năng sống phải thực hiện đúng nội dung đã cam kết với phụ huynh và học viên.

Nếu trung tâm cung cấp nội dung khác với chương trình đã quảng bá hoặc gây thiệt hại cho người học thì có thể phát sinh trách nhiệm bồi thường theo quy định của pháp luật dân sự.

Áp dụng vào tình huống

Đối chiếu với tình huống trên, nếu cơ quan chức năng xác định trung tâm đã sử dụng giấy phép giả, chứng nhận giả hoặc tài liệu giả để hợp thức hóa hoạt động tuyển sinh thì cá nhân thực hiện hành vi có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo Điều 341 Bộ luật Hình sự năm 2015.

Bên cạnh đó, nếu phụ huynh đã ký hợp đồng hoặc thanh toán học phí để con tham gia các khóa học kỹ năng sống nhưng nội dung thực tế không đúng với nội dung quảng bá hoặc gây ảnh hưởng tiêu cực đến quyền lợi của người học thì phụ huynh có quyền yêu cầu hoàn trả học phí và bồi thường thiệt hại theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015.

Kết luận pháp lý

Không phải mọi mô hình giáo dục kỹ năng sống mới lạ đều là vi phạm pháp luật.

Tuy nhiên, nếu một tổ chức lợi dụng danh nghĩa giáo dục để sử dụng tài liệu giả, quảng bá sai lệch hoặc cung cấp dịch vụ không đúng cam kết thì hoàn toàn có thể phát sinh trách nhiệm dân sự và trách nhiệm hình sự theo quy định hiện hành.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Góc nhìn tâm lý

Điều khiến nhiều phụ huynh hoang mang nhất không chỉ là khoản học phí đã đóng mà còn là nỗi lo con em mình bị tác động bởi những nội dung phản khoa học trong giai đoạn nhận thức còn chưa hoàn thiện.

Đối với trẻ em, việc tiếp xúc với các thông tin mang màu sắc thần bí hoặc tạo cảm giác sợ hãi có thể ảnh hưởng đến sự phát triển tâm lý và khả năng nhận thức đúng sai trong thời gian dài.

Góc nhìn giáo dục

Kỹ năng sống phải giúp trẻ em phát triển tư duy phản biện, khả năng tự bảo vệ bản thân và kỹ năng thích ứng với xã hội hiện đại.

Khi giáo dục kỹ năng bị biến tướng thành hoạt động truyền bá nội dung lệch lạc hoặc mê tín, mục tiêu giáo dục ban đầu đã bị bóp méo hoàn toàn.

Giáo dục chân chính luôn được xây dựng trên nền tảng khoa học, minh bạch và tôn trọng sự phát triển lành mạnh của trẻ em.

Góc nhìn quản trị

Vụ việc đặt ra yêu cầu cấp thiết về cơ chế giám sát và thanh tra đối với các cơ sở hoạt động dưới danh nghĩa giáo dục kỹ năng sống.

Việc kiểm tra giấy phép hoạt động, nội dung chương trình giảng dạy, trình độ đội ngũ giảng viên và phản ánh của phụ huynh cần được thực hiện thường xuyên thay vì chỉ xử lý khi sự việc đã trở nên nghiêm trọng.

Quản trị tốt trong giáo dục không chỉ là cấp phép hoạt động mà còn là giám sát liên tục để bảo đảm mọi hoạt động giáo dục đều phục vụ đúng lợi ích của trẻ em.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Việc các trung tâm kỹ năng sống đưa các nội dung đào tạo lệch lạc vào giảng đường hoặc sử dụng hồ sơ giả mạo để tuyển sinh không chỉ là hành vi vi phạm pháp luật hành chính, mà là một sự xâm phạm nghiêm trọng vào quá trình hình thành nhân cách của thế hệ trẻ.

• Tư duy lập quy và kỹ thuật đóng băng chứng cứ số: Trước những biểu hiện bất thường từ giảng đường của con em mình, phụ huynh không thể chỉ dừng lại ở sự lo lắng hay phản ứng cảm tính. Vũ khí pháp lý mạnh nhất của người giám hộ là tư duy quản trị chứng cứ: lập tức đóng băng và lưu trữ mọi cam kết trên hợp đồng, chụp lại từng trang học liệu có dấu hiệu sai lệch, lưu giữ phiếu thu dòng tiền và ghi hình lại các hoạt động thực tế. Hồ sơ phản ánh gửi đến cơ quan quản lý phải được cấu trúc bằng chứng cứ vật lý rõ ràng, tước bỏ mọi cơ hội ngụy biện hoặc xóa dấu vết của các cơ sở vi phạm.
• Kỷ luật thanh tra khẩn cấp và trách nhiệm bảo hộ sinh mạng tinh thần: Đối với các cơ quan quản lý giáo dục và chính quyền địa phương, việc kiểm tra các cơ sở này không thể thực hiện theo tư duy hành chính “bình thản” hay đợi đến kỳ thanh tra định kỳ. Khi đối tượng tác động là trẻ em, một cuộc kiểm tra đột xuất, một lệnh đình chỉ hoạt động kịp thời chính là lá chắn phòng ngự tối khẩn cấp. Trục lừa đảo tài chính chỉ gây thiệt hại về tiền bạc, nhưng trục lợi giáo dục và tiêm nhiễm tư duy lệch lạc sẽ bóp méo nhận thức của một đứa trẻ. Những tổn thương về mặt tâm lý và định hình nhân cách một khi đã hình thành sẽ để lại di chứng kéo dài suốt đời, tạo ra những hệ lụy xã hội mà không một khoản bồi thường vật chất nào có thể bù đắp nổi.

Thông điệp của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

“Giáo dục kỹ năng sống phải giúp trẻ em hiểu thế giới bằng tri thức và khoa học, chứ không phải bằng nỗi sợ hãi và sự thần bí. Điều nguy hiểm nhất của một chương trình giáo dục sai lệch không phải là số tiền học phí đã mất, mà là những nhận thức sai lầm còn ở lại trong tâm trí trẻ em.”

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.