TÌNH HUỐNG 115: HỌC VIÊN ĐÓNG TIỀN CỌC KHÓA HỌC TIẾNG ANH CAM KẾT ĐẦU RA IELTS 7.0, HỌC ĐƯỢC 2 TUẦN THẤY CHẤT LƯỢNG QUÁ KÉM MUỐN RÚT LẠI TIỀN CỌC BỊ TRUNG TÂM TỪ CHỐI: CÓ ĐÒI LẠI ĐƯỢC TIỀN KHÔNG?

“Cam kết đầu ra IELTS 7.0, giáo viên nước ngoài 100%, lộ trình cá nhân hóa và ưu đãi chỉ áp dụng trong hôm nay nếu đóng cọc giữ chỗ ngay lập tức. Trước những lời quảng bá hấp dẫn, nhiều học viên sẵn sàng chuyển khoản hàng chục triệu đồng để giữ suất học. Thế nhưng chỉ sau vài buổi học đầu tiên, thực tế lại hoàn toàn khác xa kỳ vọng. Khi học viên muốn rút khỏi khóa học và yêu cầu hoàn trả tiền cọc thì trung tâm viện dẫn điều khoản hợp đồng mẫu để từ chối hoàn tiền. Vậy pháp luật nhìn nhận khoản tiền này như thế nào?”

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp hài hòa giữa quyền lợi của học viên và quyền lợi của đơn vị đào tạo.

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Tại Trung tâm tiếng Anh X, thành phố B, tỉnh C, anh Nguyễn Văn A đăng ký khóa học IELTS cam kết đầu ra 7.0 với thời gian đào tạo 12 tháng và học phí 48 triệu đồng.

Theo tư vấn tuyển sinh, để giữ chỗ và hưởng ưu đãi giảm học phí, A chuyển trước 15 triệu đồng dưới hình thức “tiền cọc giữ suất học”.

Sau khi tham gia học được khoảng hai tuần, A nhận thấy chất lượng giảng dạy không đúng như quảng cáo ban đầu: giáo viên bản ngữ rất ít xuất hiện, sĩ số lớp đông hơn cam kết và nội dung học không có lộ trình cá nhân hóa như tư vấn tuyển sinh đã giới thiệu.

Cho rằng chất lượng đào tạo không tương xứng với số tiền bỏ ra, A đề nghị chấm dứt việc học và yêu cầu hoàn trả khoản tiền đã đóng.

Tuy nhiên, trung tâm từ chối với lý do hợp đồng ghi rõ: “Mọi khoản tiền cọc sau khi thanh toán sẽ không được hoàn lại dưới bất kỳ hình thức nào.”

Hai bên phát sinh tranh cãi gay gắt về việc khoản tiền này là tiền cọc hay tiền học phí trả trước và ai là bên phải chịu rủi ro trong trường hợp này.

2. Góc nhìn pháp lý – “Lá chắn vững chắc”
3. Quy định của pháp luật về đặt cọc

Khoản 1 Điều 328 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định:

“ Đặt cọc là việc một bên (sau đây gọi là bên đặt cọc) giao cho bên kia (sau đây gọi là bên nhận đặt cọc) một khoản tiền hoặc kim khí quý, đá quý hoặc vật có giá trị khác (sau đây gọi chung là tài sản đặt cọc) trong một thời hạn để bảo đảm giao kết hoặc thực hiện hợp đồng.“

Trường hợp bên đặt cọc từ chối giao kết hoặc thực hiện hợp đồng thì tài sản đặt cọc thuộc về bên nhận đặt cọc.

Ngược lại, nếu bên nhận đặt cọc từ chối giao kết hoặc thực hiện hợp đồng thì phải hoàn trả tài sản đặt cọc và một khoản tiền tương đương giá trị tài sản đặt cọc, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.

Nói một cách dễ hiểu, tiền cọc có chức năng bảo đảm việc thực hiện cam kết giữa các bên chứ không phải lúc nào cũng mặc nhiên thuộc về bên nhận cọc.

2. Quy định của pháp luật về hợp đồng dịch vụ

Điều 513 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định:

“ Điều 513. Hợp đồng dịch vụ

Hợp đồng dịch vụ là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cung ứng dịch vụ thực hiện công việc cho bên sử dụng dịch vụ, bên sử dụng dịch vụ phải trả tiền dịch vụ cho bên cung ứng dịch vụ.“

Theo quy định này, trung tâm tiếng Anh có nghĩa vụ cung cấp dịch vụ đào tạo đúng nội dung, chất lượng và các cam kết đã đưa ra trong quá trình tuyển sinh hoặc trong hợp đồng ký kết với học viên.

Nếu chất lượng thực tế khác biệt đáng kể so với nội dung đã quảng bá hoặc cam kết thì đây có thể là căn cứ để xem xét trách nhiệm của đơn vị cung cấp dịch vụ.

Áp dụng vào tình huống

Đối chiếu với tình huống trên, việc học viên có được hoàn trả tiền cọc hay không phụ thuộc rất lớn vào bản chất pháp lý của khoản tiền đã giao và nguyên nhân dẫn đến việc chấm dứt khóa học.

Nếu A tự ý thay đổi ý định, không muốn tiếp tục học dù trung tâm vẫn thực hiện đầy đủ các cam kết về chương trình đào tạo, giáo viên và chất lượng dịch vụ thì khoản tiền đặt cọc có thể thuộc về trung tâm theo quy định tại Điều 328 Bộ luật Dân sự năm 2015.

Ngược lại, nếu A chứng minh được trung tâm không thực hiện đúng các cam kết tuyển sinh như quảng cáo về đội ngũ giảng viên, sĩ số lớp học, chương trình đào tạo hoặc chất lượng dịch vụ thì việc trung tâm từ chối hoàn trả toàn bộ tiền cọc có thể không còn hợp lý và cần được xem xét lại trên cơ sở lỗi của các bên trong quá trình thực hiện hợp đồng dịch vụ theo Điều 513 Bộ luật Dân sự năm 2015.

Kết luận pháp lý

Không phải cứ mang tên “tiền cọc” thì trung tâm sẽ đương nhiên được giữ toàn bộ số tiền đã nhận.

Ngược lại, cũng không phải cứ học viên không muốn học nữa thì có quyền yêu cầu hoàn trả toàn bộ số tiền đã đóng.

Điều quan trọng nhất là phải xác định đúng bản chất của khoản tiền, nội dung cam kết giữa các bên và mức độ lỗi của mỗi bên trong việc dẫn đến tranh chấp.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Góc nhìn tâm lý

Đối với học viên, cảm giác phổ biến nhất thường là sự thất vọng và tiếc nuối khi nhận ra chất lượng khóa học không giống với những gì mình từng kỳ vọng hoặc được tư vấn trước đó.

Trong khi đó, phía trung tâm lại lo ngại rằng nếu hoàn trả tiền dễ dàng thì sẽ xuất hiện tình trạng học thử rồi yêu cầu rút tiền hàng loạt, ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh.

Chính sự khác biệt về góc nhìn này là nguyên nhân khiến nhiều tranh chấp nhỏ nhanh chóng biến thành xung đột lớn.

Góc nhìn giáo dục

Giáo dục là một loại hình dịch vụ đặc biệt vì đối tượng của nó là tri thức và niềm tin.

Một trung tâm ngoại ngữ có thể không bảo đảm học viên đạt IELTS 7.0 trong mọi trường hợp, nhưng phải bảo đảm sự trung thực trong quảng bá và minh bạch trong cam kết chất lượng đào tạo.

Cam kết càng lớn thì trách nhiệm giải trình càng cao.

Góc nhìn quản trị

Phần lớn tranh chấp trong lĩnh vực giáo dục tư nhân không xuất phát từ chất lượng đào tạo mà xuất phát từ hợp đồng mẫu và sự thiếu minh bạch trong điều khoản tài chính.

Để hạn chế rủi ro, các trung tâm cần:

• công khai chính sách hoàn phí trước khi ký hợp đồng;
• quy định rõ trường hợp được hoàn và không được hoàn học phí;
• xây dựng cơ chế học thử hoặc thời gian cân nhắc trước khi thu học phí dài hạn;
• giải thích đầy đủ các điều khoản tài chính quan trọng cho học viên trước khi ký kết.

Về phía học viên, kỹ năng quan trọng nhất không phải là kỹ năng học ngoại ngữ mà đôi khi lại là kỹ năng đọc hợp đồng trước khi ký tên.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Trong phân khúc đào tạo ngắn hạn, việc đưa nhau ra tòa khi xảy ra bất đồng thường là bước đi sai lầm về mặt chiến lược của cả trung tâm lẫn học viên. Thay vì sa đà vào cuộc chiến pháp lý tiêu tốn thời gian và tiền bạc, giải pháp khôn ngoan nhất là ngồi vào bàn đàm phán để sòng phẳng phân định trách nhiệm dựa trên cán cân lỗi.

• Trả giá cho sự bội tín để bảo vệ tài sản thương hiệu: Nếu trung tâm “treo đầu dê bán thịt chó”, dùng các chiêu trò truyền thông thổi phồng chất lượng để bẫy học viên nhưng thực tế giảng dạy lại nghèo nàn, thì việc hoàn tiền không đơn thuần là nghĩa vụ hoàn trả dân sự, mà là chi phí quản trị khủng hoảng bắt buộc. Trong kỷ nguyên số, một bài bóc phốt lan truyền có thể hủy hoại cả một thương hiệu được xây dựng nhiều năm; hoàn tiền chính là cách mua lại sự bình yên và giữ gìn sợi dây uy tín cuối cùng với thị trường.
• Sự sòng phẳng trước những thay đổi cảm tính từ người học: Ở chiều ngược lại, giáo dục là một dịch vụ đặc thù có chi phí cơ hội và chi phí vận hành cố định. Nếu trung tâm đã làm đúng, làm đủ, nhưng học viên lại hủy khóa học chỉ vì lý do chủ quan hay sự thay đổi hứng thú nhất thời, họ phải chấp nhận luật chơi kinh tế. Việc trung tâm khấu trừ chi phí tài liệu, phí giữ chỗ hay chi phí quản lý hành chính là hoàn toàn công bằng. Giáo dục không thể vận hành theo tư duy ban ơn hay chiều chuộng khách hàng vô điều kiện. Một cuộc thương lượng lý tính, thượng tôn chứng cứ và cân đong đo đếm chính xác mức độ thiệt hại thực tế luôn mang lại một cái kết êm đẹp hơn rất nhiều so với việc đẩy mâu thuẫn thành một cuộc khủng hoảng truyền thông hay một vụ kiện tụng kéo dài không có người thắng cuộc.

Thông điệp của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

“Hợp đồng tốt không phải là hợp đồng giúp một bên thắng tuyệt đối, mà là hợp đồng khiến cả hai bên đều biết rõ quyền và nghĩa vụ của mình ngay từ ngày đầu tiên ký kết.”

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.