TÌNH HUỐNG 113 : DOANH NGHIỆP BỊ PHẠT VÌ KHÔNG TỔ CHỨC KHÁM SỨC KHỎE ĐỊNH KỲ CHO NHÂN VIÊN THEO LUẬT ĐỊNH – KHI CẮT GIẢM CHI PHÍ TRỞ THÀNH RỦI RO PHÁP LÝ LÀ GÌ?

“Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.”

1. Tóm tắt tình huống thực tế

Anh M và anh K là hai nhà sáng lập Công ty Cổ phần Thiết bị Điện tử SafeTech. Anh M giữ chức Giám đốc điều hành (CEO), phụ trách quản trị nhân sự và tài chính. Anh K là Giám đốc sản xuất (COO), trực tiếp quản lý hơn 200 công nhân làm việc tại nhà máy lắp ráp linh kiện điện tử.

Trong năm 2026, do doanh nghiệp gặp khó khăn về dòng tiền, anh M quyết định cắt giảm nhiều khoản chi nhằm tiết kiệm chi phí vận hành. Trong đó, chương trình khám sức khỏe định kỳ hằng năm cho toàn bộ người lao động bị tạm dừng với lý do “để sang năm khi công ty ổn định sẽ tổ chức bù”. Bộ phận nhân sự nhiều lần nhắc nhở nhưng anh M vẫn không phê duyệt ngân sách.

Vài tháng sau, một số công nhân thường xuyên tiếp xúc với hóa chất và tiếng ồn cường độ cao xuất hiện các dấu hiệu suy giảm sức khỏe. Khi thanh tra lao động tiến hành kiểm tra theo kế hoạch, cơ quan chức năng phát hiện doanh nghiệp không tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho người lao động theo quy định của pháp luật. SafeTech bị xử phạt vi phạm hành chính, đồng thời buộc phải tổ chức khám sức khỏe cho toàn bộ người lao động và khắc phục hậu quả.

Cho rằng quyết định cắt giảm chi phí của anh M đã khiến doanh nghiệp vừa bị xử phạt, vừa ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín công ty và quyền lợi của người lao động, anh K phản đối gay gắt. Nội bộ Ban lãnh đạo phát sinh mâu thuẫn về trách nhiệm quản trị, trong khi nhiều công nhân lo lắng về tình trạng sức khỏe của mình và yêu cầu doanh nghiệp giải thích.

2. Góc nhìn pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

Dưới góc độ pháp luật lao động và an toàn, vệ sinh lao động, việc không tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho người lao động là hành vi vi phạm nghĩa vụ của người sử dụng lao động.

• Nghĩa vụ tổ chức khám sức khỏe định kỳ

Theo Điều 21 Luật An toàn, vệ sinh lao động năm 2015, người sử dụng lao động có trách nhiệm tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho người lao động ít nhất một lần trong một năm; đối với người làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc người lao động chưa thành niên, lao động cao tuổi, lao động khuyết tật thì phải được khám sức khỏe ít nhất sáu tháng một lần.

Việc doanh nghiệp cố tình không tổ chức khám sức khỏe với lý do tiết kiệm chi phí là hành vi không thực hiện nghĩa vụ bắt buộc theo quy định của pháp luật.

• Trách nhiệm của người sử dụng lao động

Theo Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động có nghĩa vụ bảo đảm điều kiện làm việc an toàn, vệ sinh lao động và chăm sóc sức khỏe cho người lao động trong quá trình làm việc.

Khi không thực hiện nghĩa vụ này, doanh nghiệp có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, đồng thời phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.

• Trách nhiệm của người quản lý doanh nghiệp

Theo Điều 165 Luật Doanh nghiệp 2020, người quản lý doanh nghiệp phải thực hiện quyền và nghĩa vụ một cách trung thực, cẩn trọng nhằm bảo đảm lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp.

Việc CEO cắt giảm một khoản chi bắt buộc theo quy định của pháp luật để tiết kiệm ngân sách đã làm doanh nghiệp đối mặt với nguy cơ bị xử phạt, ảnh hưởng đến uy tín và có thể phát sinh trách nhiệm bồi thường nếu người lao động bị thiệt hại về sức khỏe do việc không được khám, phát hiện bệnh kịp thời.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục

• Người lao động mất cảm giác được bảo vệ

Khám sức khỏe định kỳ không chỉ là một chế độ phúc lợi mà còn thể hiện sự quan tâm của doanh nghiệp đối với người lao động. Khi quyền lợi này bị cắt bỏ, người lao động dễ cảm thấy mình chỉ được xem như công cụ tạo ra lợi nhuận, từ đó giảm niềm tin và sự gắn bó với doanh nghiệp.

• Tâm lý chủ quan của người quản lý

Anh M cho rằng việc lùi thời gian khám sức khỏe sẽ không gây hậu quả ngay lập tức. Tuy nhiên, chính tâm lý “để sau cũng được” đã khiến doanh nghiệp vi phạm pháp luật và đánh đổi bằng uy tín cũng như chi phí xử lý lớn hơn nhiều lần.

Góc nhìn Quản trị

• Tiết kiệm sai chỗ làm gia tăng chi phí

Khoản kinh phí dành cho khám sức khỏe định kỳ thường nhỏ hơn rất nhiều so với chi phí bị xử phạt, chi phí khắc phục hậu quả, bồi thường hoặc tuyển dụng nhân sự thay thế khi người lao động nghỉ việc.

• Quản trị rủi ro phải bắt đầu từ tuân thủ pháp luật

Một doanh nghiệp phát triển bền vững không được phép cắt giảm các nghĩa vụ pháp lý bắt buộc. Những khoản chi liên quan đến an toàn lao động và sức khỏe người lao động cần được xem là chi phí đầu tư cho sự phát triển lâu dài chứ không phải chi phí có thể tùy ý cắt bỏ.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Bước 1: Khắc phục ngay vi phạm và ổn định tâm lý người lao động (Ngắn hạn)

• Doanh nghiệp cần nhanh chóng ký hợp đồng với cơ sở y tế đủ điều kiện để tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho toàn bộ người lao động theo đúng quy định của pháp luật.

• Công khai xin lỗi người lao động, thông báo kế hoạch khắc phục và phối hợp với cơ quan chức năng thực hiện đầy đủ các yêu cầu sau thanh tra nhằm hạn chế phát sinh tranh chấp lao động.

• Rà soát hồ sơ sức khỏe của các vị trí làm việc có yếu tố nguy hiểm, độc hại để kịp thời phát hiện và hỗ trợ điều trị nếu có dấu hiệu bệnh nghề nghiệp.

Bước 2: Hoàn thiện hệ thống quản lý an toàn lao động (Trung hạn)

• Ban hành kế hoạch khám sức khỏe định kỳ hằng năm ngay từ đầu năm tài chính và bố trí ngân sách riêng cho hoạt động này.

• Thiết lập cơ chế giám sát giữa bộ phận nhân sự, bộ phận an toàn lao động và Ban Giám đốc nhằm bảo đảm các nghĩa vụ pháp lý không bị cắt giảm vì lý do tài chính.

• Xây dựng quy trình cảnh báo nội bộ khi phát hiện doanh nghiệp có nguy cơ vi phạm các quy định về lao động và an toàn, vệ sinh lao động.

Bước 3: Xây dựng văn hóa doanh nghiệp lấy con người làm trung tâm (Dài hạn)

• Doanh nghiệp cần xác định sức khỏe người lao động là tài sản quan trọng nhất của tổ chức.

• Định kỳ tổ chức khám sức khỏe, đánh giá nguy cơ bệnh nghề nghiệp, cải thiện môi trường làm việc và tuyên truyền kiến thức về an toàn, vệ sinh lao động.

• Mỗi quyết định cắt giảm chi phí cần được đánh giá dưới góc độ pháp lý, tài chính và tác động đến con người trước khi ban hành, nhằm tránh những rủi ro có thể ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

• Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS.Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

• Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.