PHẦN I. NỘI DUNG PHẢN ÁNH KIẾN NGHỊ
Hiện nay, tình trạng cho vay tín dụng đen đang diễn ra phổ biến tại nhiều địa phương dưới nhiều hình thức như phát tờ rơi, quảng cáo trên mạng xã hội, ứng dụng vay tiền online hoặc cho vay trực tiếp không cần thế chấp. Các đối tượng thường sử dụng những lời quảng cáo như “vay nhanh”, “không cần chứng minh thu nhập”, “giải ngân trong 5 phút” để thu hút người dân có nhu cầu vay vốn gấp.
Nhiều người dân do khó khăn tài chính, thiếu hiểu biết pháp luật hoặc không đủ điều kiện tiếp cận nguồn vay chính thống nên đã vay tiền từ các tổ chức, cá nhân hoạt động tín dụng đen với mức lãi suất rất cao. Ban đầu số tiền vay không lớn nhưng sau thời gian ngắn, lãi phát sinh liên tục khiến người vay mất khả năng thanh toán.
Khi người vay chậm trả, các đối tượng cho vay thường thực hiện hành vi đòi nợ trái pháp luật như gọi điện đe dọa, xúc phạm danh dự, đăng tải thông tin cá nhân lên mạng xã hội, khủng bố tinh thần người thân hoặc thậm chí sử dụng hành vi bạo lực nhằm ép buộc trả nợ.
Một số ứng dụng vay tiền online còn yêu cầu truy cập danh bạ, hình ảnh và dữ liệu cá nhân của người dùng để phục vụ cho việc gây áp lực đòi nợ. Tình trạng này gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống, tinh thần và an ninh trật tự xã hội tại địa phương.
Người dân kiến nghị cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, xử lý hoạt động cho vay nặng lãi; triệt phá các đường dây tín dụng đen; đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận nguồn vốn vay hợp pháp để hạn chế tình trạng người dân tìm đến tín dụng bất hợp pháp.
PHẦN II. CƠ SỞ PHÁP LÝ
Theo khoản 1 Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015, lãi suất vay do các bên thỏa thuận nhưng không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay, trừ trường hợp luật khác có liên quan quy định khác.
Theo khoản 1 Điều 201 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2025, người nào cho vay với lãi suất gấp 05 lần mức lãi suất cao nhất quy định trong Bộ luật Dân sự và thu lợi bất chính theo mức luật định thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự.
Theo khoản 2 Điều 7 Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024, hoạt động cấp tín dụng phải được thực hiện bởi tổ chức có đủ điều kiện theo quy định pháp luật.
Theo điểm d khoản 3 Điều 102 Nghị định số 15/2020/NĐ-CP ngày 03/02/2020 của Chính phủ, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 14/2022/NĐ-CP, hành vi thu thập, sử dụng thông tin cá nhân trái phép trên môi trường mạng có thể bị xử phạt vi phạm hành chính.
Ngoài ra, các hành vi đe dọa, cưỡng ép, xúc phạm danh dự người vay còn có thể bị xử lý theo quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2025 tùy tính chất, mức độ vi phạm.
PHẦN III. HÃY CÙNG CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG XEM XÉT
- Dưới góc nhìn tâm lýNhiều người dân khi gặp khó khăn tài chính thường có tâm lý cần tiền gấp nên dễ tin vào các lời quảng cáo “vay nhanh”, “không cần thế chấp”, “giải ngân siêu tốc”. Các đối tượng tín dụng đen lợi dụng sự lo lắng, áp lực tài chính và thiếu hiểu biết pháp luật để dụ dỗ người vay tham gia các giao dịch tiềm ẩn rủi ro cao. Khi mất khả năng thanh toán, người vay thường rơi vào trạng thái hoang mang, lo sợ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến tinh thần và đời sống cá nhân.
2. Dưới góc nhìn giáo dục
Tình trạng tín dụng đen cho thấy một bộ phận người dân còn hạn chế về kiến thức tài chính, kỹ năng quản lý chi tiêu và nhận diện rủi ro pháp lý trong hoạt động vay tiền. Nhiều người chưa hiểu rõ quy định pháp luật về lãi suất vay, quyền và nghĩa vụ của bên vay cũng như các dấu hiệu nhận biết hoạt động cho vay trái pháp luật. Vì vậy cần tăng cường giáo dục kiến thức tài chính cá nhân và kỹ năng tiếp cận nguồn vốn an toàn cho người dân.
3. Dưới góc nhìn quản trị
Tín dụng đen không chỉ ảnh hưởng đến cá nhân người vay mà còn gây mất an ninh trật tự và phát sinh nhiều hành vi vi phạm pháp luật khác. Điều này đặt ra yêu cầu tăng cường quản lý các ứng dụng vay tiền online, kiểm soát hoạt động quảng cáo cho vay trái phép và nâng cao hiệu quả phối hợp giữa cơ quan công an, ngân hàng và cơ quan quản lý thông tin truyền thông trong công tác phòng chống tín dụng đen.
PHẦN IV. GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ
Một là, cơ quan công an cần tăng cường đấu tranh, triệt phá các đường dây cho vay nặng lãi và xử lý nghiêm các hành vi đòi nợ trái pháp luật.
Hai là, cần kiểm soát chặt chẽ các ứng dụng vay tiền online có dấu hiệu hoạt động trái phép; xử lý các nền tảng thu thập dữ liệu cá nhân không đúng quy định.
Ba là, ngân hàng và các tổ chức tín dụng hợp pháp nên mở rộng các gói vay tiêu dùng phù hợp với người thu nhập thấp nhằm hạn chế việc người dân tìm đến tín dụng đen.
Bốn là, cơ quan chức năng cần đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật về lãi suất vay, kỹ năng nhận diện tín dụng đen và biện pháp bảo vệ thông tin cá nhân trên môi trường mạng.
Năm là, người dân cần thận trọng trước các quảng cáo vay tiền siêu tốc, không cung cấp quyền truy cập điện thoại cho ứng dụng không rõ nguồn gốc và chủ động tố giác hành vi cho vay nặng lãi đến cơ quan chức năng.
Sáu là, cần tăng cường phối hợp giữa chính quyền địa phương, ngân hàng và cơ quan công an trong công tác phòng ngừa, phát hiện và xử lý hoạt động tín dụng đen trên địa bàn.