QUY ĐỊNH MỚI VỀ THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN THEO THÔNG TƯ 87/2026/TT-BTC: NGƯỜI DÂN VÀ DOANH NGHIỆP ĐƯỢC HƯỞNG LỢI GÌ?

QUY ĐỊNH MỚI VỀ THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN THEO THÔNG TƯ 87/2026/TT-BTC: NGƯỜI DÂN VÀ DOANH NGHIỆP ĐƯỢC HƯỞNG LỢI GÌ?

Trong bối cảnh nền kinh tế vận động linh hoạt và xu hướng số hóa quản lý công ngày càng hoàn thiện, chính sách thuế thu nhập cá nhân (TNCN) luôn là vấn đề được toàn xã hội quan tâm sâu sắc. Việc cập nhật các quy định về giảm trừ gia cảnh, chuẩn hóa hồ sơ chứng minh người phụ thuộc cũng như quy định rõ nghĩa vụ thuế đối với các sản phẩm tài chính mới là điều kiện tiên quyết để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người nộp thuế.

Ngày 30/06/2026, Bộ Tài chính đã chính thức ban hành Thông tư số 87/2026/TT-BTC quy định chi tiết một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 và Nghị định số 253/2026/NĐ-CP. Có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2026 (các nội dung về thu nhập từ kinh doanh, tiền lương, tiền công áp dụng cho kỳ tính thuế từ năm 2026, thay thế Thông tư 111/2013/TT-BTC), Thông tư này mở ra bước ngoặt quan trọng trong việc đơn giản hóa thủ tục hành chính thuế và minh bạch hóa các nghĩa vụ tài chính.

Dưới góc nhìn tích hợp Pháp luật – Tâm lý – Quản trị của ThS. Nguyễn Hữu Long, bài viết phổ biến pháp luật này sẽ giải mã những nội dung quan trọng nhất của Thông tư 87/2026/TT-BTC và mang đến những lời khuyên thiết thực cho cộng đồng.

I. BỐI CẢNH THỰC TẾ – NHỮNG “ĐIỂM NGHỄN” KINH ĐIỂN TRONG KÊ KHAI THUẾ VÀ NGƯỜI PHỤ THUỘC

Thực tế nhiều năm qua cho thấy, người nộp thuế và các tổ chức chi trả thu nhập (doanh nghiệp) thường xuyên gặp phải những vướng mắc, tạo áp lực không nhỏ trong quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế:

Câu chuyện gánh nặng thủ tục người phụ thuộc: Anh Hoàng Nam (Đà Nẵng) chia sẻ, trước đây mỗi lần đăng ký giảm trừ gia cảnh cho cha mẹ già ở quê hay người thân không nơi nương tựa, anh phải đi lại nhiều vòng giữa chính quyền địa phương và cơ quan thuế để xin xác nhận nhân khẩu, mức thu nhập, gây ra tâm lý mệt mỏi và e ngại thủ tục công quyền.

Câu chuyện nhà đầu tư phái sinh lúng túng: Chị Thu Trang (Hà Nội), một nhà đầu tư cá nhân tham gia thị trường chứng khoán phái sinh, thường xuyên gặp khó khăn trong việc tự tính toán và xác định thời điểm, phương thức nộp thuế đối với các hợp đồng tương lai do thiếu quy định hướng dẫn chi tiết và minh bạch.

Tâm lý chung của người dân khi đối mặt với nghĩa vụ thuế truyền thống là lo lắng về sự phức tạp và rủi ro bị xử phạt khi kê khai. Thông tư 87/2026/TT-BTC ra đời chính là “cứu cánh” tháo gỡ hoàn toàn các điểm nghẽn này.

II. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC” TỪ THÔNG TƯ 87/2026/TT-BTC

Thông tư 87/2026/TT-BTC đặt ra hành lang pháp lý toàn diện, minh bạch với nhiều điểm mới đột phá mà người nộp thuế cần nắm vững:

Mức thu nhập làm căn cứ xác định người phụ thuộc được giảm trừ gia cảnh

Theo Điều 3 Thông tư 87/2026/TT-BTC:

Mức thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập của người phụ thuộc được nâng lên mức không vượt quá 03 triệu đồng (thay cho mức 01 triệu đồng/tháng trước đây).

Người nộp thuế chịu trách nhiệm về việc xác định người phụ thuộc không có thu nhập hoặc có thu nhập không vượt quá mức quy định và kê khai trung thực. Trường hợp phát hiện kê khai không đúng sẽ bị xử lý theo quy định pháp luật.

Chuẩn hóa và đơn giản hóa hồ sơ người phụ thuộc

Theo Điều 4 Thông tư 87/2026/TT-BTC, bộ hồ sơ xác định người phụ thuộc được quy định chi tiết cho từng nhóm đối tượng:

Đối với con: Bản chụp Giấy khai sinh, thẻ Căn cước; trường hợp con nuôi, con riêng cần bổ sung Quyết định công nhận/Giấy chứng nhận kết hôn; con từ đủ 18 tuổi bị khuyết tật/mất năng lực hành vi cần Giấy xác nhận khuyết tật; con đang đi học cần thẻ sinh viên hoặc xác nhận của nhà trường.

Đối với vợ/chồng, cha/mẹ: Bản chụp thẻ Căn cước và Giấy chứng nhận kết hôn/Giấy khai sinh chứng minh quan hệ.

Đặc biệt về kết nối dữ liệu số (khoản 9 Điều 4): Cơ quan thuế có trách nhiệm tự khai thác, sử dụng dữ liệu trong Cổng Dịch vụ công Quốc gia, Cơ sở dữ liệu quốc gia/chuyên ngành để làm căn cứ xác định người phụ thuộc. Người nộp thuế chỉ phải cung cấp giấy tờ truyền thống khi cơ quan thuế không thể khai thác được dữ liệu.

Quy định cụ thể thuế TNCN đối với chứng khoán phái sinh

Theo Điều 5 Thông tư 87/2026/TT-BTC:

Thuế suất: 0,1% tính trên giá chuyển nhượng từng lần.

Giá chuyển nhượng đối với hợp đồng tương lai được xác định bằng: (Giá thanh toán tại thời điểm xác định thu nhập tính thuế x Hệ số nhân hợp đồng x Số lượng hợp đồng x Tỷ lệ ký quỹ ban đầu) / 2. Tỷ lệ ký quỹ ban đầu do Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam công bố.

Thời điểm xác định thu nhập tính thuế: Là thời điểm khớp lệnh mua, bán hợp đồng tương lai hoặc thời điểm hợp đồng đáo hạn.

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ: “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”

Dưới góc độ tích hợp của ThS. Nguyễn Hữu Long, Thông tư 87/2026/TT-BTC không chỉ là một văn bản kỹ thuật quản lý thuế mà còn mang hàm lượng tri thức quản trị và tâm lý xã hội sâu sắc:

Phân tích góc nhìn Tâm lý xã hội: Giải tỏa áp lực và gia tăng niềm tin

Thủ tục kê khai thuế phức tạp trước đây tạo ra hiện tượng “e ngại công quyền” và áp lực tâm lý cho người lao động. Việc nâng ngưỡng thu nhập người phụ thuộc lên 03 triệu đồng/tháng thể hiện sự thấu cảm của Nhà nước trước thực tế chi phí sinh hoạt tăng cao. Bên cạnh đó, việc cắt giảm khâu nộp hồ sơ giấy nhờ tích hợp dữ liệu số giúp giải tỏa sự căng thẳng, mang lại cảm giác an tâm và được tôn trọng cho công dân.

Phân tích góc nhìn Quản trị công & Giáo dục tinh thần tuân thủ

Về quản trị công: Thông tư 87 thể hiện tư duy quản trị hiện đại – chuyển từ “tiền kiểm thủ công rườm rà” sang “hậu kiểm thông minh” dựa trên nền tảng dữ liệu chia sẻ liên ngành. Điều này buộc bộ máy quản lý thuế phải nâng cao tính minh bạch, tối ưu hóa quy trình dịch vụ công.

Về giáo dục tính tuân thủ: Khoản 2 Điều 3 và khoản 6 Điều 4 quy định rõ người nộp thuế phải “tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của việc đăng ký và kê khai thu nhập người phụ thuộc”. Điều này giáo dục ý thức tự giác, văn hóa liêm chính và tinh thần tự chịu trách nhiệm của mỗi cá nhân trong xã hội văn minh.

IV. LỜI KHUYÊN VÀ GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN TỪ CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Để người dân, nhà đầu tư và các doanh nghiệp thụ hưởng tối đa lợi ích từ Thông tư 87/2026/TT-BTC (có hiệu lực từ ngày 01/07/2026), ThS. Nguyễn Hữu Long đưa ra 4 lời khuyên vàng hành động:

Rà soát ngay điều kiện người phụ thuộc cho kỳ tính thuế năm 2026: Người nộp thuế cần kiểm tra thu nhập thực tế của cha mẹ, con cái hoặc người thân (đảm bảo mức bình quân không vượt quá 03 triệu đồng/tháng) để chủ động đăng ký mới hoặc điều chỉnh thông tin người phụ thuộc kịp thời.

Cập nhật và đồng bộ thông tin Căn cước/VNeID: Đảm bảo thông tin cá nhân và người phụ thuộc đã được chuẩn hóa trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Việc này giúp cơ quan thuế tự động tra cứu, tiết kiệm 100% thời gian chuẩn bị các giấy tờ xác nhận truyền thống.

Doanh nghiệp cần chủ động lưu trữ hồ sơ theo quy định: Các tổ chức chi trả thu nhập có trách nhiệm hướng dẫn người lao động kê khai và lưu giữ đầy đủ hồ sơ chứng minh người phụ thuộc để phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra theo khoản 8 Điều 4.

Nhà đầu tư chứng khoán phái sinh cần theo dõi tỷ lệ ký quỹ: Các cá nhân giao dịch hợp đồng tương lai cần cập nhật tỷ lệ ký quỹ ban đầu do Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam công bố để chủ động xác định chính xác nghĩa vụ thuế 0,1% phát sinh trên từng giao dịch.

Thông điệp nhân văn:

“Chính sách thuế văn minh là chính sách biết lắng nghe và tháo gỡ khó khăn cho người dân. Thông tư 87/2026/TT-BTC không chỉ cắt giảm rào cản thủ tục nhờ chuyển đổi số mà còn thể hiện tinh thần nhân văn, góp phần xây dựng một xã hội thượng tôn pháp luật, minh bạch và phát triển bền vững.”

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, kinh tế, Tâm lý & Giáo dục, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website :tuvanphapluattamlygiaoduc.vn

Số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.