QUẢN LÝ THIẾT BỊ BAY KHÔNG NGƯỜI LÁI VÀ BẢO ĐẢM AN TOÀN PHÒNG KHÔNG THEO LUẬT PHÒNG KHÔNG NHÂN DÂN 2024: NGƯỜI DÂN VÀ DOANH NGHIỆP CẦN LƯU Ý GÌ?

QUẢN LÝ THIẾT BỊ BAY KHÔNG NGƯỜI LÁI VÀ BẢO ĐẢM AN TOÀN PHÒNG KHÔNG THEO LUẬT PHÒNG KHÔNG NHÂN DÂN 2024: NGƯỜI DÂN VÀ DOANH NGHIỆP CẦN LƯU Ý GÌ?

Trong bối cảnh công nghệ hàng không phát triển vượt bậc, việc sử dụng các thiết bị bay không người lái (Flycam/Drone) trong quay phim, nông nghiệp, trắc địa và giải trí ngày càng trở nên phổ biến. Tuy nhiên, sự gia tăng của các phương tiện này cũng đặt ra không ít rủi ro về an toàn hàng không, trật tự xã hội và an ninh quốc phòng.

Ngày 27/11/2024, tại Kỳ họp thứ 8 Quốc hội khóa XV, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Phòng không nhân dân 2024 (Luật số 49/2024/QH15), có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2025. Bộ luật đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong việc chuẩn hóa hoạt động quản lý tàu bay không người lái, phương tiện bay khác, đồng thời bảo vệ không gian bay và bảo đảm quyền lợi an sinh cho lực lượng tham gia.

Dưới góc nhìn tích hợp Pháp luật – Tâm lý – Quản trị của ThS. Nguyễn Hữu Long, bài viết phổ biến pháp luật này sẽ giải mã những nội dung quan trọng nhất của Luật Phòng không nhân dân 2024 và mang đến những lời khuyên thiết thực cho cộng đồng.

I. BỐI CẢNH THỰC TẾ – NHỮNG “ĐIỂM NGHỄN” KINH ĐIỂN TRONG VẬN HÀNH THIẾT BỊ BAY VÀ THỰC THI NHIỆM VỤ

Thực tế cho thấy, nhiều cá nhân, doanh nghiệp và người dân thời gian qua từng rơi vào những hoàn cảnh vướng mắc vì thiếu hành lang pháp lý đồng bộ:

Câu chuyện vận hành Flycam/Drone tự phát: Anh Hoàng Nam (Đà Nẵng), một nhiếp ảnh gia tự do, đầu tư thiết bị Flycam để quay cảnh quan du lịch. Do không nắm rõ quy trình xin phép bay và ranh giới khu vực hạn chế bay, thiết bị của anh từng bị lực lượng chức năng tạm giữ khi đang tác nghiệp. Việc thiếu quy định phân loại rõ ràng khiến những người sử dụng Flycam giải trí nhỏ lẻ chịu chung quy trình phức tạp như các thiết bị chuyên dụng.

Câu chuyện nhập khẩu và kinh doanh thiết bị bay: Chị Thu Trang (TP. Hồ Chí Minh), đại diện một doanh nghiệp kinh doanh thiết bị công nghệ, phản ánh việc nhập khẩu linh kiện, động cơ, cánh quạt tàu bay không người lái trước đây gặp khó khăn do quy chuẩn kỹ thuật và thủ tục cấp phép giữa các Bộ, ngành chưa thống nhất.

Câu chuyện của người dân khi được huy động nhiệm vụ: Nhiều người lao động do dự khi tham gia tập huấn, diễn tập phòng không tại địa phương vì lo ngại gián đoạn công việc, mất thu nhập và thiếu cơ chế bảo vệ rủi ro sức khỏe.

Tâm lý chung của người dân và doanh nghiệp khi đối mặt với các quy định an toàn bay cũ là sự mơ hồ, lo lắng rủi ro pháp lý và thụ động. Sự ra đời của Luật Phòng không nhân dân 2024 chính là “cứu cánh” tháo gỡ hoàn toàn các điểm nghẽn này.

II. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC” TỪ LUẬT PHÒNG KHÔNG NHÂN DÂN 2024

Luật Phòng không nhân dân 2024 đặt ra hành lang pháp lý toàn diện, chặt chẽ nhưng vô cùng minh bạch. Dưới đây là các điểm cốt lõi người dân và doanh nghiệp cần nắm vững:

1. Điều kiện kinh doanh, đăng ký và cấp phép bay đối với tàu bay không người lái (Điều 28, 29, 30)

Kinh doanh & Sản xuất (Điều 28): Cơ sở kinh doanh tàu bay không người lái, phương tiện bay khác, động cơ, cánh quạt, trang thiết bị phải có Giấy chứng nhận đủ điều kiện do Bộ Quốc phòng cấp (trừ các cơ sở do Bộ Công an quản lý) và đáp ứng điều kiện đầu tư kinh doanh.

Bắt buộc đăng ký (Điều 29): Phương tiện bay phải được đăng ký trước khi đưa vào khai thác. Cơ quan Công an thực hiện đăng ký đối với phương tiện của tổ chức, cá nhân (trừ phương tiện do Bộ Quốc phòng quản lý) và chia sẻ dữ liệu cho Bộ Quốc phòng phối hợp quản lý.

Miễn cấp phép bay (Khoản 3 Điều 30): Trường hợp phương tiện hoạt động ngoài khu vực cấm/hạn chế bay, phạm vi bay trong tầm nhìn trực quan, có trọng lượng cất cánh tối đa nhỏ hơn 0,25 kg phục vụ vui chơi giải trí thì được MIỄN cấp phép bay (và miễn Giấy phép điều khiển bay theo khoản 2 Điều 32).

2. Điều kiện người điều khiển và các trường hợp bị đình chỉ, chế áp bay (Điều 31, 33, 34)

Tiêu chuẩn người điều khiển (Điều 31): Trực tiếp điều khiển phương tiện bay phải đủ 18 tuổi trở lên, có đủ năng lực hành vi dân sự, có Giấy phép điều khiển bay phù hợp (trừ trường hợp miễn phép). Người nước ngoài điều khiển tại Việt Nam phải có đại diện tổ chức/cá nhân Việt Nam bảo lãnh.

Đình chỉ bay (Điều 33): Áp dụng khi bay không đúng phép, chưa đăng ký, người điều khiển không đủ điều kiện, hoặc vì lý do quốc phòng, an ninh.

Chế áp, tạm giữ (Điều 34): Lực lượng chức năng (Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển, Công an, Tổ trưởng Tổ chế áp…) được quyền ra lệnh chế áp, tạm giữ ngay khi phát hiện phương tiện bay khi chưa cấp phép, bay vào vùng cấm/hạn chế, xâm phạm cảng hàng không, hoặc mang theo chất cấm, vũ khí, tuyên truyền chống phá.

3. Quyền lợi, chế độ chính sách và ưu đãi thuế (Điều 43, 44)

Đối với người được huy động (Điều 44):

Người hưởng lương ngân sách được hưởng nguyên lương, phụ cấp, hỗ trợ tiền ăn, tàu xe.

Người không hưởng lương ngân sách (lao động tự do, nhân viên tư nhân) được chi trả tiền công lao động theo ngày (không thấp hơn thu nhập trung bình địa phương), hỗ trợ tiền ăn, tiền tàu xe.

Nếu bị thương được xem xét hưởng chính sách như thương binh, hy sinh được công nhận liệt sĩ; được hỗ trợ khi ốm đau, tai nạn.

Ưu đãi thuế cho doanh nghiệp (Khoản 3 Điều 43): Doanh nghiệp bảo đảm kinh phí cho lực lượng phòng không tại đơn vị hoặc tài trợ cho hoạt động phòng không nhân dân được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN.

4. Sửa đổi Luật Hàng không dân dụng và Hiệu lực thi hành (Điều 46, 47)

Đồng bộ pháp luật (Điều 46): Sửa đổi các Điều 13, 21, 27, 81 Luật Hàng không dân dụng Việt Nam nhằm phân định rõ thẩm quyền quản lý tàu bay không người lái giữa Bộ Giao thông vận tải và Bộ Quốc phòng/Bộ Công an, tránh trùng lặp thủ tục.

Hiệu lực (Điều 47): Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2025.

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ: “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”

Dưới góc độ tích hợp của ThS. Nguyễn Hữu Long, Luật Phòng không nhân dân 2024 không chỉ là văn bản quy phạm kỹ thuật thuần túy mà còn thể hiện tư duy quản trị công hiện đại và giá trị nhân văn sâu sắc:

1. Phân tích góc nhìn Tâm lý xã hội: Giải tỏa áp lực và củng cố niềm tin

Đối với người sử dụng Flycam: Quy định miễn cấp phép cho Flycam siêu nhẹ (dưới 0,25 kg) giải tỏa áp lực tâm lý e ngại công quyền đối với người dân sử dụng thiết bị bay giải trí đơn thuần, tạo tâm lý thoải mái và khuyến khích sự tuân thủ tự nguyện.

Đối với lực lượng được huy động: Việc pháp luật cam kết bảo hộ thu nhập, vị trí việc làm và chế độ an sinh tương đương thương binh/liệt sĩ khi gặp rủi ro giúp xua tan sự lo âu kinh tế. Công dân an tâm, tự hào khi thực hiện nghĩa vụ bảo vệ vùng trời Tổ quốc.

2. Phân tích góc nhìn Quản trị công & Giáo dục tinh thần tuân thủ

Về quản trị công: Luật thể hiện tư duy “phản ứng nhanh và phân cấp triệt để” thông qua nguyên tắc lực lượng nào phát hiện vi phạm trước trên địa bàn thì được quyền chế áp, tạm giữ ngay. Đồng thời, cơ chế chia sẻ dữ liệu đăng ký giữa Bộ Công an và Bộ Quốc phòng thể hiện tư duy quản trị số liên thông, minh bạch.

Về giáo dục tính tuân thủ: Luật lồng ghép nội dung giáo dục phòng không vào chương trình nhà trường và bồi dưỡng quốc phòng – an ninh. Việc hạch toán chi phí tài trợ phòng không vào chi phí hợp lý của doanh nghiệp vừa kích thích nguồn lực xã hội hóa, vừa giáo dục trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp đối với an ninh quốc gia.

IV. LỜI KHUYÊN VÀ GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN TỪ CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Để người dân và doanh nghiệp chủ động thích ứng, bảo vệ quyền lợi hợp pháp khi Luật Phòng không nhân dân 2024 chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2025, ThS. Nguyễn Hữu Long đưa ra 4 lời khuyên vàng hành động:

Rà soát thông số thiết bị và thực hiện đăng ký bay: Các chủ sở hữu Flycam/Drone cần kiểm tra trọng lượng cất cánh tối đa và mục đích sử dụng. Nếu thiết bị trên 0,25 kg hoặc dùng cho mục đích thương mại, cần chủ động đăng ký tại cơ quan Công an và xin phép bay trước khi cất cánh.

Cơ sở kinh doanh hoàn thiện điều kiện pháp lý: Các tổ chức, cá nhân nghiên cứu, sản xuất, sửa chữa, kinh doanh phương tiện bay và linh kiện (động cơ, cánh quạt) cần chủ động làm thủ tục xin cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện cơ sở tại Bộ Quốc phòng/Bộ Công an trước mốc 01/07/2025.

Doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí thuế hợp pháp: Kế toán doanh nghiệp cần cập nhật Khoản 3 Điều 43 để lập dự toán, hạch toán đúng các khoản chi kinh phí phòng không nhân dân hoặc tài trợ vào chi phí được trừ khi tính thuế TNDN.

Người dân chủ động kê khai quyền lợi khi được huy động: Khi tham gia tập huấn, diễn tập hoặc làm nhiệm vụ phòng không nhân dân, cá nhân cần cung cấp đầy đủ thông tin thu nhập, bảo hiểm cho cơ quan quân sự địa phương để được bảo đảm chi trả đúng, đủ tiền công và các chế độ hỗ trợ đi lại, tiền ăn.

Thông điệp nhân văn:

“An toàn không gian bay chỉ bền vững khi kỷ cương pháp luật đi đôi với sự đồng thuận xã hội. Luật Phòng không nhân dân 2024 không chỉ siết chặt quản lý bằng công nghệ và chế tài, mà còn mở ra cơ chế bảo vệ tối đa quyền lợi của Nhân dân và doanh nghiệp, cùng hướng tới một không gian sinh sống, phát triển an toàn và thịnh vượng.”

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Kinh tế, Tâm lý & Giáo dục, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc pháp lý liên quan đến thủ tục đăng ký, cấp phép phương tiện bay, chế độ chính sách huy động hoặc quản trị tuân thủ, hãy liên hệ ngay với chúng tôi:

Website: tuvanphapluattamlygiaoduc.vn

Hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.