NGHỊ ĐỊNH SỐ 237/2026/NĐ-CP VÀ CHỦ ĐỘNG BẢO VỆ DÒNG CHẢY THÔNG TIN CHUẨN MỰC

NGHỊ ĐỊNH SỐ 237/2026/NĐ-CP VÀ CHỦ ĐỘNG BẢO VỆ DÒNG CHẢY THÔNG TIN CHUẨN MỰC

Tác giả & Chuyên gia phân tích: ThS. Nguyễn Hữu Long

(Chuyên gia Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục; Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị)

Trong kỷ nguyên số và sự bùng nổ của thông tin hiện đại, báo chí không chỉ dừng lại ở vai trò phản ánh thực tại đời sống, mà đã trở thành một lực lượng xã hội tác động trực tiếp, sâu sắc tới nhận thức, tâm lý và niềm tin của cộng đồng. Một dòng tin trung thực có thể thắp sáng hy vọng và bảo vệ công lý, nhưng những thông tin sai lệch hay giật gân lại có thể gieo rắc sự hoang mang và bất an xã hội.

Chính phủ ban hành Nghị định số 237/2026/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Báo chí là một bước tiến pháp lý quan trọng và vô cùng kịp thời. Văn bản không chỉ thể chế hóa các quy định của pháp luật nhằm siết chặt kỷ cương, minh bạch hóa hoạt động truyền thông và bảo vệ bản quyền báo chí, mà sâu xa hơn, đây chính là “tấm lá chắn” kiến tạo môi trường thông tin an toàn, lành mạnh cho toàn thể nhân dân.

Dưới góc nhìn giao thoa giữa Pháp lý, Tâm lý học xã hội, Giáo dục và Quản trị hiện đại, bài viết này sẽ phân tích những điểm cốt lõi nhất của Nghị định 237/2026/NĐ-CP. Qua đó, chúng tôi mong muốn mang đến cho cộng đồng một góc nhìn toàn diện: hiểu luật để bảo vệ mình, thực thi luật bằng sự tử tế và cùng nhau vun đắp một không gian truyền thông nhân văn, trách nhiệm.

I. BỐI CẢNH THỰC TẾ TỪ NGHỊ ĐỊNH

Trong kỷ nguyên số và sự bùng nổ của công nghệ thông tin, báo chí không còn đơn thuần là kênh phát hành thông tin một chiều mà đã trở thành môi trường tương tác đa chiều, có sức ảnh hưởng trực tiếp và sâu rộng tới nhận thức, tâm lý và hành vi của toàn xã hội. Bên cạnh những đóng góp to lớn của báo chí cách mạng, thực tiễn quản lý báo chí thời gian qua đã phát sinh nhiều mặt trái và thách thức gay gắt:

1.    Hiện tượng “báo hóa” và “tư nhân hóa” ẩn nấp: Tình trạng một số tạp chí chuyên ngành, trang thông tin điện tử tổng hợp, mạng xã hội hoạt động sai tôn chỉ mục đích, tự cho mình “quyền như báo chí”, giật gân, câu view để thu lợi bất chính.

2.    Trang thông tin sai lệch, xâm phạm quyền cá nhân: Sự xuất hiện của các bài viết quy chụp, thiếu kiểm chứng, vi phạm quyền riêng tư, “sách nhiễu” doanh nghiệp và cơ quan, tổ chức, gây hoang mang dư luận.

3.    Thách thức về quản lý liên kết và bản quyền số: Việc buông lỏng quản lý đối với các sản phẩm báo chí liên kết, vi phạm bản quyền tác phẩm báo chí tràn lan trên nền tảng internet và mạng xã hội xuyên biên giới.

4.    Bất cập trong quy chế phát ngôn và cung cấp thông tin: Một số cơ quan nhà nước còn né tránh, chậm trễ trong việc cung cấp thông tin chính thống cho báo chí, dẫn đến khoảng trống thông tin để tin đồn thất thiệt lan truyền.

Nghị định số 237/2026/NĐ-CP của Chính phủ ra đời là sự thể chế hóa kịp thời, tạo khung khổ pháp lý đồng bộ, minh bạch và chặt chẽ nhằm đưa hoạt động báo chí đi vào nếp sống pháp trị, vừa bảo đảm quyền tự do báo chí, vừa siết chặt trách nhiệm xã hội và đạo đức nghề nghiệp.

II. GÓC NHÌN PHÁP LÝ TỪ NGHỊ ĐỊNH 237/2026/NĐ-CP

Dưới góc độ pháp lý, Nghị định 237/2026/NĐ-CP mang lại những bước tiến quan trọng, tháo gỡ các nút thắt kéo dài trong quản lý báo chí:

●      Thứ nhất chuẩn hóa điều kiện và quy trình cấp phép hoạt động báo chí: Quy định rõ ràng, khắt khe về điều kiện nhân sự (tiêu chuẩn Tổng biên tập, phóng viên), tôn chỉ mục đích, hạ tầng kỹ thuật và phương án tài chính. Điều này giúp ngăn chặn triệt để tình trạng thành lập cơ quan báo chí tràn lan hoặc hoạt động biến tướng.

●      Thứ hai siết chặt quản lý hoạt động liên kết báo chí: Phân định rạch ròi ranh giới giữa việc hợp tác sản xuất nội dung hợp pháp với việc “khoán trắng” hay chuyển nhượng quyền quản lý báo chí cho tư nhân. Nghị định làm rõ trách nhiệm pháp lý trực tiếp của Người đứng đầu cơ quan báo chí đối với các sản phẩm liên kết.

●      Thứ ba minh bạch quy chế phát ngôn và cung cấp thông tin: Tăng cường trách nhiệm của Người phát ngôn thuộc các cơ quan hành chính nhà nước; quy định cụ thể thời hạn, hình thức và chế tài xử lý nếu cơ quan nhà nước né tránh hoặc cung cấp thông tin chậm trễ, bảo đảm quyền tiếp cận thông tin chính đáng của nhân dân.

●      Thứ tư bảo vệ bản quyền và xử lý vi phạm trên môi trường số: Xây dựng cơ chế phối hợp kỹ thuật – pháp lý để xử lý khẩn cấp, gỡ bỏ thông tin vi phạm pháp luật và bảo vệ bản quyền tác phẩm báo chí trên không gian mạng.

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ

Dưới góc độ liên ngành Pháp lý – Tâm lý – Giáo dục, tôi đánh giá Nghị định 237/2026/NĐ-CP là một công cụ xã hội có tính giáo dục và kiến tạo môi trường tâm lý lành mạnh rất cao:

1. Góc nhìn Tâm lý học Xã hội: “Bảo vệ sức khỏe tinh thần và giải tỏa bất an cộng đồng”

●      Thông tin có sức mạnh thao túng cảm xúc cực kỳ lớn. Các tin tức sai sự thật, tin đồn độc hại hay việc khai thác quá đà các vụ án tiêu cực dễ tạo ra tâm lý hoang mang, sợ hãi và khủng hoảng niềm tin trong nhân dân.

●      Nghị định 237/2026/NĐ-CP bằng việc siết chặt tính chính xác và tính nhân văn của báo chí chính là “màng lọc tâm lý”, giúp bảo vệ sức khỏe tinh thần của cộng đồng, trả lại môi trường thông tin an lành và củng cố sự an tâm xã hội.

2. Góc nhìn Giáo dục Pháp luật & Văn hóa Truyền thông: “Hình thành năng lực định hướng và tiếp nhận thông tin”

●      Giáo dục phổ biến pháp luật qua Nghị định này giúp nâng cao năng lực đọc – hiểu truyền thông cho cộng đồng. Người dân cần rèn luyện tư duy phản biện, biết chọn lọc, phân biệt tin báo chí chuẩn mực với tin đồn giật gân.

●      Đồng thời, đây là bài học giáo dục sâu sắc về đạo đức nghề nghiệp người làm báo giúp đội ngũ nhà báo giữ vững tấm lòng trong sáng, sự trung thực và trách nhiệm trước từng dòng chữ ban hành.

3. Góc nhìn Quản trị Hiện đại: “Sự kết hợp giữa Quản trị Cứng và Quản trị Mềm”

●      Quản trị Cứng: Sử dụng quy định pháp luật, chế tài xử phạt minh bạch và thanh tra kiểm tra nghiêm minh theo Nghị định 237/2026/NĐ-CP.

●      Quản trị Mềm: Xây dựng văn hóa chủ động phát ngôn, minh bạch thông tin từ phía chính quyền; nâng cao tinh thần tự giác, tự quản đạo đức của các nhà báo. Quản trị báo chí hiệu quả là biến báo chí thành cầu nối tin cậy giữa Đảng, Nhà nước và Nhân dân.

IV.  LỜI KHUYÊN VÀ GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN TỪ CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Để Nghị định 237/2026/NĐ-CP thực sự phát huy hiệu lực sâu rộng, tôi xin đề xuất một số giải pháp đồng bộ:

1. Đối với công chúng cộng đồng người dân

Nâng cao bộ lọc thông tin: Tích cực tiếp nhận thông tin từ các kênh báo chí chính thống; chủ động nói “không” và không tiếp tay chia sẻ các bài viết giật gân, thiếu kiểm chứng trên mạng xã hội.

Chủ động phản ánh vi phạm: Tích cực phát giác và phản ánh với cơ quan chức năng những hành vi mạo danh báo chí, sách nhiễu hoặc đưa tin sai sự thật ảnh hưởng đến lợi ích cộng đồng.

2. Đối với cơ quan báo chí và đội ngũ nhà báo

Giữ vững tôn chỉ – mục đích và đạo đức làm báo: Coi sự trung thực của thông tin và tính nhân văn là sinh mệnh của tờ báo; không vì áp lực doanh thu hay câu view mà vi phạm pháp luật.

Kiểm soát chặt chẽ hoạt động liên kết: Quản lý nghiêm ngặt quy trình biên tập, tuyệt đối không khoán trắng hay để lợi ích nhóm chi phối nội dung báo chí.

3.  Đối với cơ quan nhà nước và chính quyền địa phương

Thực hiện nghiêm túc quy chế phát ngôn: Chủ động, kịp thời cung cấp thông tin chính xác cho báo chí, nhất là khi xảy ra các sự việc phức tạp, dư luận quan tâm để định hướng dư luận, không tạo “khoảng trống thông tin”.

Tăng cường truyền thông chính sách: Phối hợp chặt chẽ với báo chí để đưa chính sách, luật pháp đến gần hơn với đời sống nhân dân.

V. THÔNG ĐIỆP NHÂN VĂN

“Báo chí không chỉ là dòng chảy của thông tin, mà là dòng chảy của tri thức, niềm tin và lòng nhân ái. Một ngòi bút chân chính có thể thắp sáng hy vọng, minh định đúng sai và kết nối triệu trái tim.

Pháp luật về báo chí ban hành không phải để hạn chế sự sáng tạo, mà là giữ cho ngòi bút luôn đi đúng hướng hướng về Sự thật, Công lý và Con người. Hãy cùng nhau xây dựng một không gian truyền thông tử tế, nơi chữ ‘Tâm’ của người làm báo hòa quyện cùng chữ ‘Trí’ của người đọc.”

ThS. Nguyễn Hữu Long

(Chuyên gia Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục; Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị)

THÔNG TIN LIÊN HỆ: Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, kinh tế, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.